30 Nisan 2015 | TEKNİK MAKALE 81. Sayı (Nisan 2015)

Prof. Dr. İsmail Koyuncu
1. Bölüm
1. Giriş


Evsel atıksular biyolojik ve ileri arıtma sistemleriyle arıtıldıktan sonra bile yüksek miktarda patojen (bakteri, virüs, parazit) mikroorganizma içermektedirler. Bu yüzden, arıtılmış atıksular dezenfekte edildikten sonra alıcı ortama deşarj edilmelidir. Atıksuların dezenfekte edildikten sonra deşarj edilebileceği veya kullanılabileceği durumlar şunlardır (ATV - M 205E, 1998):
• Dinlenme ve yüzme amaçlı olarak kullanılan sular
• Kabuklu su ürünlerii faaliyetlerinin yürütüldüğü sular
• Arıtıldıktan sonra, ürünle temaslı veya temassız, tarımsal sulama yöntemleri öncesinde
• Arıtıldıktan sonra proses suyu olarak yeniden kullanım durumlarında
• İçme suyu temininde kullanılan kaynaklara deşarj öncesinde.


Dezenfeksiyon seviyesi, ulusal yönetmeliklerle tespit edilir. Türkiye’de atıksuların alıcı ortama deşarj edilmeden önce dezenfeksiyonunu gerektiren veya sınırlayan yönetmelikler ve tebliğler vardır. Bunlar aşağıda verilmiştir:
• Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (Rekreasyon Amacıyla Kullanılan Kıyı ve Deniz Sularının Sağlaması Gereken Standart Değerler, Derin Deniz Deşarjları İçin Uygulanacak Kriterler)
• Yüzme Suyu Kalitesi Yönetmeliği
• Teknik Usuller Tebliği (Arıtılmış Atıksuların Sulamada Kullanılması Kriterleri).


Atıksuların arıtıldıktan sonraki dezenfeksiyonunda, aşağıdaki iki muhtemel mekanizma rol oynamaktadır:
• Mikroorganizmaların, çoğalmalarının engellenmesi suretiyle etkisiz hâle getirilmesi
• Mikroorganizmaların, etkisiz hâle getirilmeksizin çıkış suyundan ayrılması (filtrasyon ile olduğu gibi).


Mikroorganizmaları etkisiz hale getirerek atıksuyun dezenfekte edildiği yöntemler şunlardır:
• Kızılötesi (UV) ışıması,
• Klorlama,
• Ozonlama
Bu yöntemlerin yanında mikroorganizmaları kademeli olarak azalttığı için, atıksu dezenfeksiyonunda kullanılan diğer yaygın prosesler ise şunlardır:
• Membran filtrasyonu
• Stabilizasyon veya olgunlaştırma havuzları.


Dezenfeksiyon yöntemine karar verme ve planlama aşamasında aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır:
• Gerekli dezenfeksiyon seviyesi
• Dezenfeksiyon prosesinin kararlılığı ve verimliliği
• Dezenfeksiyon prosesinin teknolojik seviyesi
• Güvenlik ile ilgili hususlar
•Çevresel etkiler (Örneğin çıkış sularının kalitesine dair etkiler (BOİ5, KOI, AKM), dezenfeksiyon yan ürünlerinin zararlı etkileri, toksik veya biyolojik olarak biriken yan urünler)
• Enerji ihtiyaçları.

Makalenin devamı için tıklayın...