Uluslararası Finansmanlı Yerel Altyapı Projelerinde Çok Katmanlı İdari Denetim: Su ve Kanalizasyon İdareleri Üzerinden Bir Değerlendirme
Muhammed ERCAN - ASKİ Genel Müdürlüğü/Genel Müdür Yardımcısı
Çağrı SAMUR - ASKİ Genel Müdürlüğü/ Dış İlişkiler Şube Müdürü
Fatma ÖNALAN - ASKİ Genel Müdürlüğü /Yurtdışı İşlemler Şefi
Özet
Yerel yönetimler tarafından gerçekleştirilen su, atıksu ve diğer altyapı yatırımları yüksek yatırım maliyetleri ve uzun ekonomik ömürleri nedeniyle önemli miktarda uzun vadeli finansmana ihtiyaç duymaktadır. Türkiye'de su ve kanalizasyon idareleri bu yatırımların finansmanında öz kaynakların ve ulusal finansman imkânlarının yanı sıra uluslararası finans kuruluşlarından sağlanan dış finansmandan da yararlanmaktadır. Özellikle merkezi yönetim düzeyindeki bir kurum aracılığıyla kullandırılan uluslararası finansman, yerel idarelerin uzun vadeli finansman kaynaklarına ulaşmasını sağlamakla birlikte projelerin ulusal mevzuat ve finansman kuruluşlarının kuralları çerçevesinde çok katmanlı bir kontrol ve denetim yapısına tabi olmasına neden olmaktadır.
Uluslararası finansmanla gerçekleştirilen bir yerel altyapı projesi; uygulayıcı idarenin kendi iç kontrol, teftiş ve denetim mekanizmaları, Sayıştay denetimi, İçişleri Bakanlığı Mülkiye Teftiş Kurulu denetimi, finansmanı yerel idareye kullandıran merkezi kuruluşun kontrol mekanizmaları, Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki dış finansman denetimleri, yerel yönetim düzeyindeki hesap verebilirlik mekanizmaları ve finansmanı sağlayan uluslararası finans kuruluşunun inceleme ve gözetim süreçleriyle karşılaşabilmektedir. Her bir mekanizmanın farklı hukuki dayanağı ve amacı bulunmasına rağmen satın alma, mali yönetim, ihale ve sözleşme uygulaması, ödeme, teknik ilerleme ve belge düzeni gibi alanlarda bu incelemelerin önemli ölçüde kesişmesi mümkündür.
Bu çalışma, çok katmanlı denetimin hesap verebilirlik ve kamu kaynaklarının korunması bakımından taşıdığı önemi kabul etmekle birlikte, birbirinden bağımsız şekilde işletilen ve diğer güvence sağlayıcıların çalışmalarından yeterince yararlanmayan denetim mekanizmalarının mükerrerlik, işlem maliyeti, zaman kaybı ve kurumsal kapasite üzerinde ilave yük oluşturabileceğini değerlendirmektedir.
