2 Eylül 2013 | TEKNİK MAKALE 61. Sayı (Ağustos 2013)

Festo San. ve Tic. A.Ş. Filipinler'den, su kaynaklarının yüksek performanslı uzaktan denetimine dair bir örnek... Filipinler'de, Angeles kentini besleyen içme suyu rezervuarının işletme güvenliği Festo ürünü bir otomasyon sistemiyle artırıldı. Besleme ile dağıtım pompaları ve proses kontrol merkezi arasındaki gerçek zamanlı iletişim, sistemin teknik çekirdeğini oluşturuyor. Festo, geliştirme evresinden satın alma, kurulum ve teslimat evresine kadar projenin tüm aşamalarından sorumluydu.
Angeles şehri ile dünyaya ün salmış Pinatubo Volkanı arasındaki mesafe yalnızca 20 km. Volkan, faaliyete geçeceği taktirde 200.000 kişiden oluşan şehir halkı durumu genellikle günler öncesinden, volkanın ağzından göğe yükselen dumandan anlıyor. Yani tehlike uzaktan anlaşılabiliyor, öngörülebiliyor. Volkan gibi tehlikeli olmasa da Angeles şehrinin altyapısı açısından çok önemli olan bir diğer konu da kısa bir süre öncesine kadar uzaktan fark edilemeyen su rezervuarının durumuydu.

22 kilometrelik bir yarıçapta yerleştirilmiş olan su besleme pompalarının durumunu izleyebilmek ve pompaları işletebilmek için devletin su dağıtım kurumu olan ACWD’nin merkezi kontrol istasyonu yılın 365 günü ve her gün 24 saat pompaların başında eleman bulundurmak zorundaydı. Bu, gerek zaman gerekse para açısından yüksek maliyetli olmakla birlikte merkezi su rezervuarı daima taşma seviyesinde doluyordu. ACWD tümüyle otomatik bir çözüm arayışı içindeydi; bu sayede kurum proje süresince de asıl görevlerine odaklanabilecekti. Festo Filipinler’de proses otomasyonu iş geliştirme müdürü Norman Tatco’nun ifadesiyle “Festo için biçilmiş bir iş”ti bu.

Doğru fikrin geliştirilmesi
Festo otomasyon uzmanları, daha projenin başlangıç aşamasında su rezervuarıyla ilgili olarak müşterinin önemsediği tüm hususları araştırdılar; çünkü konunun tüm ayrıntılarıyla anlaşılması gerekiyordu. Tüm teknik olanakların uygulanmasından çok, ACWD’nin taleplerini mükemmel bir biçimde karşılayacak bir çözümün geliştirilmesi gerekiyordu.

Festo planlama mühendisleri, projenin planlama aşamasının tüm müteakip mühendislik çalışmalarına etki edeceğini biliyorlardı. Bu nedenle önce mevcut durumun bir analizi yapıldı ve bunun neticesinde gerçek zamanlı bir durum gözetim sistemi ile kontrol merkezinde yerleşik, su pompaları ve üzerlerinde etkili olan su basıncını kablosuz olarak remote I/O üniteleri üzerinden algılayacak tam otomatik bir su rezervuar sisteminin kurulmasına karar verildi. Aynı sistem besleme sistemlerinin tam otomatik işletimi için de kullanılacaktı.

Uygun bir çözümün peşinde
Filipinli yetkililerle konseptin ayrıntıları konusunda anlaştıktan sonra Festo, uygulama aşamasını başlattı. İlk soru, komut sinyallerinin besleme pompalarına ne şekilde aktarılacağıydı. Gerek mesafe gerekse oluşacak maliyet dikkate alındığında kablolu bir çözüm elverişli değildi. Demek ki sorunun cevabı kablosuz sinyal aktarımında yatıyordu. Fakat hangi aktarma yönteminden yararlanmalıydı, uydu mu daha uygundu yoksa WLAN mi? Gerçek zamanlı durum gözetiminde elzem olan gecikmesiz veri aktarımını sağlamak için RFID destekli WLAN teknolojisi seçeneği tercih edildi. Bu sayede çevre donanımıyla ilgili tüm veriler daima erişime hazır olarak merkezi kontrol sisteminde yer alıyor.

Sadece suyun biriktirilmesi değil, abonelere dağıtımı da entegre edilmeliydi; bu yüzden her iki talebi karşılayacak bir komünikasyon çözümü bulunmalıydı. Kablolar yalnızca dağıtım valfleri bağlantılarında kullanıldı, zira bunlara olan mesafeler birkaç metreyi geçmiyordu. Bu çözümle ana veri akışı günün 24 saati boyunca kontrol merkezine ulaştırılıyor, böylece su rezervuarıyla ilgili genel durum tüm ayrıntılarıyla gerçek zamanlı olarak izlenebiliyor. Tesis müdürü sistem statüsünü tek bakışla ekrandan kontrol edebiliyor ve gerektiği taktirde müdahale edebiliyor. Tabii ki buna, sistem tam otomatik çalıştığı için sadece olağandışı durumlarda ihtiyaç duyuluyor.

Yüksek performanslı gözetim ve denetim
Toplam sekiz besleme pompasının her biri ikincil bağlı birim konumunda birer CPX serisi otomasyon platformuyla donatılmış durumda. CPX tarafından toplanılan veri sinyalleri (burada master PLC konumunda olan) Festo CPX-CEC controller ünitesinde  işlenmek üzere antenler vasıtasıyla kontrol odasına aktarılıyor. Basınç artırma istasyonundaki suyun dağıtımı konumlayıcı ile kombinasyon halinde DAPS 8000 serisi çeyrek döngülü pnömatik aktüatörler yardımıyla gerçekleştirilir. Su rezervuarı ile dağıtım ünitesinin tam otomatik etkileşimi sayesinde abonelerin su ihtiyacı ile rezervuar kapasitesine göre, su dağıtımında etkili bir gözetim ve denetim gerçekleşiyor.

Komple çözümün avantajları
ACWD ile birlikte yürütülen proje, gerek mühendislik işlemleri gerekse uygulamanın tek elden yürütülmesinin avantajlarını açıkça ortaya koydu. Planlama ve mühendislik aşamasında Filipinli su tedarik kurumu Festo uzmanlarının onlarca yıla dayanan bilgi birikiminden yararlanabildiler. Teknolojik açıdan en elverişli çözüm ortaya koyulduğunda, ihtiyaca tam uygun bir çözüm geliştirildi.

ACWD sadece bir üreticinin yüksek kaliteli ürünlerini kullanmak suretiyle komple bir otomasyon çözümü uygulayarak güvenli bir çözüme kavuşmanın teminatını elde etti. Yerinde parça tedariği ve montaj ile kurulum işlemleri konusunda en ufak bir tereddüte gerek yoktu. Uygulanan yoğun testler ile sistemin düzgün çalışması ve talep edilen miktar ve şekliyle çalışması garanti altına alındı. Tatco’nun da teyit ettiği gibi, “Festo ekibi sayesinde tesisin teslimatı da daha kısa sürede gerçekleşti.” Dahası var: Kontrol merkezinde uygulanan görüntüleme yazılımının bir Festo uzmanı tarafından yazılmış olması, sistemin daha sonra kullanıcı ekibi tarafından konfigüre edilmesini mümkün kılıyor.

Hem sudan hem paradan tasarruf
Festo ürünü otomasyon çözümü söz konusu su rezervuarının kontrol ve denetimini önemli ölçüde kolaylaştırmış bulunuyor. Gerçek zamanlı durum gözetim ve denetim fonksiyonlu yeni sistem ACWD’ye çok daha yüksek verimli bir tesis sunarken, aynı zamanda bakım giderlerini düşürüyor. Öte yandan merkez rezervuarın taşması önleniyor, bu da Angeles kentinin en önemli varlıklarından biri olan suyun boşa gitmesine engel oluyor.