10 Mart 2011 | TEKNİK MAKALE 36. Sayı (Ocak - Şubat 2011)

Çevre Müh. Dr. Nida Noorani İKİZ SUAR Müh. & Tic. Ltd. Şti
Atıksu arıtma tesislerinde, katıların ilk olarak tutuldukları ekipman ızgaralardır. Daha sonraki aşamalarda, katı fazı sıvı fazdan ayırmak için çökeltme tankları kullanılır. Daha ağır olan katı partiküller çökeltme tankı tabanında çamur örtüsü şeklinde birikirken, yüzeyden savaklanan sıvı faz, daha sonraki arıtım aşamalarına yönlendirilir veya kanal ya da alıcı ortama deşarj edilir. Tabanda biriken çamur belli aralıklarla boşaltılmalıdır. Çamur deşarjı olarak isimlendirilen bu işlemle daha fazla çökeltiye yer açılması amaçlanır.
Zaman kontrollü olarak çalıştırılan bir çamur pompası genellikle tatmin edici performans sergilemez. Bu tip çalışma, ağır yüklemelerde çamurun fazlaca birikmesine, hafif yüklemelerde ise pompanın çamurla beraber su da deşarj etmesine sebep olur. Çamur deşarj işleminin sağlıklı olarak kontrol edilmesi için tanktaki çamur örtüsü seviyesinin bilinmesi şarttır. Otomatik çamur deşarjının kontrolünde, birer ya da ikişer adet monitör ve sensör kullanılan iki tip uygulama mevcuttur.  
Tek sensörlü çalışma tipinde sensör, çökeltme tankında çamur örtüsünün maksimum seviyesine daldırılır. Çamurun bu seviyeye ulaşmasını takiben kontrolör rölesi çeker ve çamur pompasını çalıştırır. Ayarlanan belli süre sonunda pompa kapatılır. Bu tip çalışma şeklinde, aşırı çamur deşarjı neticesinde çamur örtüsünün kaybedilme riski her zaman vardır.
Tercih edilen çözüm şekli ise, sensörlerinden biri alt, diğeri üst çamur seviyesine yerleştirilen iki adet monitör kullanılmasıdır. Bu tip uygulamada sensörü alt çamur seviyesine yerleştirilen ikinci kontrolör rölesi, çamur deşarj pompasını durdurarak, örtünün sürekli istenen iki seviye aralığında kalmasını sağlar.