SÇ: Öncelikle Planettek?i tanıyabilir miyiz?

H. Necdet Aydoğan: Ben 78 yılında Ankara Koleji?ni bitirdikten sonra, ABD?ye Makine Mühendisliği için gittim. Daha sonra Endüstri Mühendisliği mastırımı yapıp 79-89 arasında toplam 10 yıl ABD de kaldıktan sonra Türkiye?ye döndüm.

Burada Pepsi Cola, Beirsdorf-Tesa gibi firmalarda üst düzey yöneticiliği yaptıktan sonra 2004 yılında atıksu arıtma konusunda çalışmaya karar verdim. O dönemde Envirotek firmasının sahibi Sayın Dr. Merih Çiler?le tanıştım. Rotating Biological Contactor -RBC teknolojisini kullanan ilk PlanetDISK ünitesini kendisinin destegiyle yaptım. Bu teknolojinin arıtma sektörü için büyük faydalar sağlayacağına inandığım için bu konuya yatırım yapmaya karar verdim. Türkiye?de kullanılan arıtma tesislerinin çok büyük bölümünün çalıştırılamamasının arkasında işletme zorlukları ve dolayısıyla insana bağımlılık ve yüksek enerji maliyetleri bulunmaktadır. PlanetDISK® in kullandığı Dönen Biyolojik Disk BİYODİSK teknolojisi bu sorunları tamamen ortadan kaldıran akıllı bir teknolojidir.

İlk PlanetDISK®  ünitemizi Antakya-İskenderun?da Delta Petrol?de devreye aldık.  Aradan geçen 3.5 yıliçinde tek bir olumsuz haber almadık. Yapılan analiz sonuçlarından Avrupa kriterlerinde 20-25mg/L BOİ alınmaktadır. İşletmedeki görevlilerin üniteye nerdeyse hiç uğramaması ve bakım yapmamasına ragmen bu sonucun alınması bizi çok mutlu ediyor!

PlanetDISK® tamamen kendi imalatımız ve malzemenin Türk malı olması için de çok çaba sarfettik. Ünitede ABB motor sürücü dışında yabancı aksam yoktur.  Ünitelerimizin üzerine  ?Made in Türkiye?  etiketini ve nazar boncugunu gururla koyuyoruz.

Bugün yurtiçi ve yurtdışında çalışan PlanetDISK®  Biyolojik Atıksu Arıtma Ünitesi sayısı 70?i geçti. İspanya ve Cezayir?de makinalarımız var. Halen Peru ve Rusya ile bir anlaşma yapmak üzereyiz.

PlanetDISK®  markası tescilli ve bize ait. 2 yıl önce faydalı model başvurumuz kabul edildi. PlanetDISK ® ünitemizi geliştirirken, İngiliz, İtalyan Alman, Amerikan, Fransız menşeli ?Dönen Biyolojik Disk? ünitelerini ayrıntılı bir şekilde inceledik. Bu ülkelerin makinalarının bazılarını bizzat yerinde gördüm. 

Daha sonra yaptığımız çalışmalarda bu makinaların en iyi yanlarını bir araya getirdik ve ortaya mükemmel bir makine çıkarttık. Hiçbir İngiliz makinası ya da Alman makinası bizim makinamızın özelliklerinin hepsine birden sahip değil. Çünkü biz bu mevcut makinaların hepsinin en iyi yanlarını aldık, daha da geliştirdik. Ortaya PlanetDISK® i çıkarttık!

SÇ: PlanetDISK®  ünitesi nasıl bir ürün?

H. Necdet Aydoğan: Sabit film sistemiyle çalışan PlanetDISK® in fiberden yapılmış bir gövdesi var. İçinde ise krom kaplı çelik mil üzerine sabitlenmiş 100?e yakın, yeni malzemeden yapılmış poliprolen diskler bulunmakta. Ünitenin normal boyutları 2.5 x 2.5 x 3 m yüksekliğinde ve bir ünite yaklaşık 10m^² yer kaplamaktadır. Tek bir PlanetDISK®  ünitesi yaklaşık 300 kişinin atıksuyunu arıtabilmektedir. Eğer 1500 kişilik bir üniteye ihtiyaç duyuluyorsa o zaman 5 PlanetDISK ® ünitesini seri ve paralel bir şekilde bağlıyoruz.

Ünitemizin gövdesi için fiber malzemeyi seçmemizin başlıca nedeni korozyona karşı dayanıklı olmasıdır. Diğer arıtma ünitelerine baktığım zaman bunların çok büyük bir kısmının kısa sürede korozyona uğradığını ve çürümeye terk edildiğini gördüm. Fiber ünite bu soruna karşı en doğru çözümdür.

Ayrıca, Dönen Biyolojik Disk (RBC) Teknolojisi?nin en önemli bir kaç özelliğini söylemek gerekirse; % 80?e varan bir enerji tasarrufu sağlar. Bunu nasıl sağlıyoruz? Bizim makinalarımızda dönen biyolojik disk düzeneği dakikada 4 devir gibi çok düşük bir devirle dönmektedir. Bakteriler havayı nereden alırlar? Diskin yarısı atıksuyun içerisinde yarısı dışarıda olduğu için hava ihtiyacı disklerin hava ile temas etmesi sayesinde sağlanmaktadır. Aktif çamurda oksijen vermek içinse blowerlar kullanılmaktadır. Blower?ın kapasitesi yaklaşık 300 kişi için 3.5-4 kW?tır. Bizim ünitemizde kullanılan güç ise 0,75 kW?tır. Sağlanan tasarruf çok önmli boyutlardadır.   PlanetDISK®  sisteminde, aktif çamur ünitelerinde olduğu gibi çamurun tahliyesine karar vermeniz de gerekmiyor. Çamur, belli bir kalınlığa geldiğinde diskin yüzeyinden otomatik olarak düşmektedir. Düştükten sonra son çöktürmeye gitmekte ve tertemiz, kokusuz bir su çıkmaktadır ortaya.

Bu teknolojinin kullanıldıgı en büyük uygulama 460 bin kişi kapasiteli Orlanda Florida tesisidir. Böyle bir tesiste kullanılmasının en büyük nedeni de yine enerji tasarrufudur.

Küçük kapasiteli projelerde de bu üniteler çok büyük bir başarı ile kullanılmaktadır. Çünkü insana bağımlı olmayan bir işletme mekanizmasına sahiptir. Siemens ve Veolia gibi dünyanın sayılı firmaları bu teknolojiye yatırım yapmakta ve artan enerji maliyetleri karşısında Dönen Biyolojik Disk sistemini popüler hale getirmektedir.

SÇ: Bu ünite köylerde ve otellerde de kullanılabilir değil mi?

H. Necdet Aydoğan: Müşterilerimizin büyük çoğunluğunu oteller ve siteler oluşturuyor. Ama benim gönlümden geçen başka bir uygulama alanı var. 35 bin tane köyümüzün 5 bininde kanalizasyon altyapısı mevcut. Diğerlerinde ise atıksular toprak altına veriliyor ve daha sonra da açılan kuyulardan maalesef çeşitli hastalıklar ortaya çıkıyor. Ben bu 5 bin tane köyün en azından bir kısmında PlanetDISK®  in kullanılmasını hedefliyorum. Gerekirse deneme amaçlı makina kurmaya razıyım.  Yeter ki tüm dünyada ragbet gören bu sistem Peru?nun, Rusya?nın köylerinden önce kendi ülkemin köylerinde hizmet versin!

SÇ: Şu ana kadar nerelerde var?

H. Necdet Aydoğan: Türkiye?nin 4 bir yanında, Çatalca?dan Antakya?ya, Rize?den Erzincan?a, Adapazarı, Sakarya, Bodrum, Ayvalık, Ankara, Diyarbakır, Konya?ya kadar hemen her ilde PlanetDISK® üniteleri sessiz sakin dönmekte ve disklerin her dönüşünde berrak, Avrupa kriterlerinde su elde edilmektedir.

SÇ: Mobil de kullanılıyor değil mi?

H. Necdet Aydoğan: Evet, deprem bölgesinde yer alan ülkemiz için bu özelliğin çok önemli oldugunu düşünüyorum. Rusya?ya vereceğimiz üniteler de yine taşınabilir türden olacak. Bekletme ve dengeleme tanklarını da betondan imal etmek yerine polietilen tank tercih etmenin daha akıllıca oldugunu görüyoruz.

Polietilen tanklar gerektiğinde hemen sökülüp taşınabilir. Mesela şu anda BOTAŞ boru hattına da böyle bir ünite vermek üzereyiz. TEKFEN firması özellikle bu ürünümüzü istedi. Bu hat ilerledikçe bu üniteyi de yanlarında taşıyacaklar. Arkeolojik kazılarda, benzin istasyonlarında bu sistem başarıyla kullanılmaktadır.

SÇ: Soğutma kulelerinde suyun şartlandırılması konusundaki yeni teknolojiniz hakkında da bilgi alabilir miyiz?

H. Necdet Aydoğan: Türkiye?nin sadece evsel arıtma konusunda değil, çevre ve su konusunda çok çeşitli alanlarda yeni teknolojilere ihtiyacı bulunmaktadır.

Farklı teknolojileri araştırma amacıyla İsrail?e gittim. İsrail?e de özellikle gittim çünkü İsrail?in su yönetimi konusunda ne denli başarılı olduğunu herkes sanırım kabul eder. Burada size çok önemli bir istatistik vereyim; İsrail, atıksuyunun % 75?ini tekrar kullanan bir ülke. En yakın takipçisi İspanya yalnızca %12 oranında suyu tekrar kullanabiliyor.

Görüşmelerim sonucunda CTG (Clean Technologie Group) firması ile tanıştım. PlanetDISK® ünitemizi çok başarılı buldular ve neden bu üniteyi sizden alacağımıza Avrupa?dan alıyoruz sorusundan yola çıkarak 6 aylık bir hazırlık süreci ardından 6 Haziran 2008 tarihinde CTG Planettek Çevre ve Arıtma Teknolojileri olarak ortak bir anonim şirket kurduk.

CTG ile bir araya gelerek anaerobik arıtma, MSABP- Multi Stage Active Biological Process - çamursuz arıtma teknolojileri gibi yüksek teknoloji ürünleriyle de ülkemizde hizmet verebilecek konuma geldik.

CTG; İspanya, Peru, Brezilya, Şili ve İsrail?de ofisleri bulunan genç bir oluşum.  Ancak deneyimli çözüm ortakları sayesinde çok büyük ve başarılı projeler tamamlamışlar. Şimdi  bize düşen görev bu teknolojileri ülkemizde projlere dönüştürmek ve dünyanın en gelişmiş teknolojileriyle hizmet vermektir. Bunu da en iyi şekilde gerçekleştirebilmek amacıyla işini seven, bu çok önemli sorumluluğu benimseyen bireylerden oluşan bir ekip kuruyoruz. İşin en zor yanlarından biri şüphesiz bu oldu.

Elektro-Kimyasal Sistemle, soğutma kulelerinde suyun şartlandırılarak geri kazanılması teknolojisi Elgressy firmasına ait. Ancak CTG firması, Elgressy firmasını Eylül ayında satın aldığı için bu teknolojiyi pazarlamaktadır.

Soğutma kulelerinde kullanılan suyun sürekli soğuk, sıcakla ve boruların içinden geçmesi nedeniyle özelliği bir süre sonra kaybolmaktadır. Boruların içinde oluşan kireç ise sistemin veriminin düşmesine, kısa süre sonra da boruların aşınmasına neden olmaktadır. Bu soruna karşı çeşitli su kimyasalları kullanılmaktadır. Bizim teknolojimiz bu kimyasalları tamamen ortadan kaldırarak çok önemli bir tasarruf sağlamaktadır. Blöf edilen suda da tasarruf sağlandıgı gibi bu su kimyasalsız olduğu için hemen her amaçla rahatlıkla kullanılabilir. İş yerlerinde kimyasalların neden olduğu iş kazaları da bu teknoloji sayesinde engellenmiş olmaktadır.   

Yapılan tasarrufları göz önünde bulundurduğumuzda sistem kendisini yaklaşık 12 ila 16 ay arasında amorti etmektedir. İçinde bulunduğumuz eknomik krizde müşterilerimizin dikkatini çekecek bu ürünümüzü hızla ön plana çıkartıyoruz ve gördüğümüz ilgi bizi çok sevindiriyor. 

SÇ: Nasıl Çalışıyor?

H. Necdet Aydoğan: Kulenin dibinden çektiğimiz suyun çok küçük bir miktarını ünitelerimizden geçiriyoruz. Ünitelerin içerisinde anot vazifesi gören Titanyum ?Nikel-Oksit elektrotlar bulunmaktadır. Gövde ise katot vazifesi görmektedir. Suyun içersinde var olan kalsiyum, oksijen, klor anot ve katot vazifesi yapan sistemin içersinde şartlandırılıyor ve boruların çeperlerinde kalıntılara neden olan geçici sertlik bizim ünitelerimizin duvarlarında tutuluyor. Düzenli aralıklarla çalışan pnömatik bir sıyırıcı vasıtasıyla ünite duvarları içine yapışan geçici sertlik kireci blöf yoluyla dışarı atılıyor. Sisteme giren su, tank çeperlerindeki bir reaksiyonla 13 pH seviyesine çıkıyor, anot görevi gören elektrodlar vasıtasıyla ise bu reaksiyonun tersi gerçekleştiriliyor ve kuledeki pH 8 civarında sabit tutuluyor. Ayrıca su içinde bulunan çözülmüş klorürün serbest klora yani CL2 ye dönüştürülmesi, çözülmüş oksijenin ise ozon gazına dönüştürülmesi sayesinde 3 ayrı metodla biyolojik oluşumlara ve bakterilere karşı çok etkili bir dezenfeksiyon uygulanıyor.

Şu anda dünyada 2000?den fazla noktada Elgressy sistemi başarıyla uygulanmaktadır. Dünyanın çeşitli ülkelerinde Toyota, Honda, Ford fabrikalarında, Sheraton, Hilton Otelleri?nde, alış veriş merkezlerinde yaklaşık 10 yıldır kimyasal ve su tasarrufu yapan bu sistem kullanılmaktadır. Nisan ayı içersinde Türkiye?de pek çok fabrika ve alışveriş merkezinde Elgressy sistemi kullanılmaya başlanacaktır.   

SÇ: Tüm bu teknolojilerin bakım onarım servis ihtiyaçlarını da siz mi vereceksiniz?

H. Necdet Aydoğan: Şimdilik kendimiz yapabileceğiz. Ancak artan talep dogrultusunda Türkiye çapında bayilikler ve teknik servis ağı kuracağız. Doğruyu söylemek gerekirse sistemin bakım ya da yedek parça konusunda fazla emek gerektirdiği söylenemez. Aşınacak ya da sık değiştirlecek bir parçası yoktur.  Elektrodların değiştirilme süresi 4-5 yıl arasındadır.

SÇ: Bu teknolojinin benzerleri var mı?

H. Necdet Aydoğan: Elbette benzerleri bulunmakta ancak 2000 den fazla referansı olan ve 10 yıl boyunca performansını kanıtlamış patentli bir teknoloji bulunmamakta.  Bu teknolojinin patent süresinin bitmesine henüz 4 yıl var.  Şu anda rakipsiziz.