Buna göre;

Tabiat / Kaynaklar / Teknoloji / Nihai Kullanıcılar / KOBİ Katılımı / Yenilik / Kültür / Kimlik Oluşumu / Yerel Ürünler / Marka ve Pazarlama ve Rekabet Ortamı belde kümeleri işbirliği modeli için saptananlardır. Bir küme elemanı diğer kümelere de ait olabilir ancak görev dağılım ve ağırlıklarının net olması önemlidir.

Bozcaada’ya özel "Hedef % 100 Yenilenebilir Enerji" amacına yönelik kümeler: Kaynaklar / Teknoloji / Nihai Kullanıcılar / KOBİ Katılımı / Yenilik ve Kimlik Oluşumu olarak seçilmiştir.

Kaynaklar: Kirlilik önleme ve kaynağında ayrıştırma kültürünün henüz benimsenmemiş olduğu toplumlarda, atık minimizasyonu daha önemli ve zorludur. Her gün karmaşık yapıda ve yüksek nem ihtiva eden evsel katı atık muhteviyatı deponi alanlarına gönderilmektedir.

Kaynak tercihine Bozcaada`nın ihtiyaçları göz önünde bulundurularak karar verilmiştir. Yılda 2,520,000 kg. evsel katı atık, 3,000,000 kg. zirai artık ve atık, oluşan mevcut potansiyelin bir kısmıdır.

Bozcaada evsel ve endüstriyel atıkları, 8 yaşındaki vahşi depolama alanında biriktirilmektedir. Zirai artık ve atıklar tarlalarda yakılmakta ve bu işlemden açığa çıkan CO2, NO2, SO2 gazlarının toplam emisyon miktarı yaklaşık 16,740,600 kg.`dır. Şarapçılıktan oluşan 550,000 kg. atık ise iyi kalitede gübre olarak değerlendirilmektedir. Adada sunulan sağlık hizmetleri çok sınırlı olduğundan ve endüstri dalı bulunmadığından tıbbi atık oluşumuyla tehlikeli atık oluşumu hesaplara dahil edilmemiştir. Ambalaj atıkları toplama ve ayrıştırma işlemlerine 2007 yılından itibaren başlanacaktır. Beldenin atıksu arıtma tesisi işletmeye alındıktan sonra oluşacak günlük çamur atığı hesaplara dahil edilmemiştir.

Oluşan bu kirliliğin beldenin ada pozisyonundan kaynaklanan alan sıkıntısı göz önüne alındığında yarattığı baskı daha da fazladır. Sözkonusu atıkların, mevcut depolama alanı kapasitesini doldurduktan sonra anakaraya taşınması veya denize boşaltılması halinde, birçok çevresel ve ekonomik sıkıntıya yol açacağı için, yerinde çözüm bulunması uygundur.

Teknoloji: Teknoloji seçiminde öncül amaç atık minimizasyonu olup atıkların oluşturduğu negatif ekonomik değerin pozitife dönüştürülmesi hususu göz önünde bulundurulmalıdır. Literatür ve bilinen uygulamalar arasında amaca yönelik birçok teknolojiye rastlamak mümkündür.

Mevsimlere göre büyük farklılık gösteren (65kişi/km2 ’ 268kişi/km2) Bozcaada nüfus yoğunluğu, buna bağlı olarak değişken seyreden atık oluşumu ve düşük sezon ısınma ihtiyacı (14,090,000kcal) göz önünde bulundurularak modüler, entegre, esnek ve çevre dostu bir çözüm yolu olan "gazlaştırma ısısal bozunma prosesi" adaptasyonu temel alınmıştır. Önerilen teknoloji "Sıfır Atık" prensibine dayalı olup, atık deponi alanlarına duyulan ihtiyacı azaltır. Sistem modüler yapıda olduğundan nüfus ve atık artışına bağlı olarak kapasitesi arttırılabilir.

Yerel yönetimler, birlikler, organize sanayi bölgeleri, turistik konaklama tesisleri, v.b. yapılar bireysel olarak veya bir arada tesis besi kaynağını sağlayabilir; ürün, enerji ve yan ürünlerinden faydalanabilirler. Önerilen Atıktan-Enerji tesisi:

 Atık-Türevi-Yakıt Hazırlama, 

Gazlaştırma Prosesi ve 

Enerji Üretim Modülleri’nden oluşmaktadır.

Atık-Türevi-Yakıt haline getirilmiş evsel katı atık ile 1000¡C sıcaklık ve yüksek verimde çalışabilmektedir. Tesisin ilk modülü olan bu aşamada atık bileşiğindeki organik malzemeler kompost işlemi için ayrılırken, cam ve metal gibi ambalaj atıkları da geri dönüştürülmek üzere ayrıştırılır. Geriye kalan "çöpün çöpü" ise deponi alanlarına gönderilmek yerine "gazlaştırma prosesi" ile istihdam sağlayan, yenilenebilir enerji sertifikaları ile uyumlu bir yöntemle, bertaraf edilerek ihtiyaca cevap verir.

Nihai Kullanıcılar: Isınma ihtiyacı bulunan Ekim-Nisan ayları arasında yerleşik adalılar bu ihtiyaçlarını kömür ve fuel yakıt ile karşılamaktadır. "Atıktan-Enerji Tesisi"nden hem elektrik hem de ısı enerjisi üretebilecekken, mevcut BORES Rüzgar Enerji Santrali’nden üretilen elektrik satın alındığı için, önerilen tesis sadece ısı enerjisi üretimine yönelik tasarlanmıştır.

Var olan atık potansiyeline uygun (250kg/saat) kapasite ile tasarlanan "Atıktan-Enerji Tesisi"nden elde edilecek ısı enerjisiyle, 106 hanenin ısınma ihtiyacı günlük olarak karşılanabilecektir.

KOBİ Katılımı: Bozcaada`dan temsili 3 turistik konaklama servisi ile çalışılmıştır. Servis sağlayıcılarının; gazlaştırma besi kaynağı sağlama ve enerji oluşumuna katkıları hesaplanmıştır. Ayrıca su ve enerji tüketimleri belirlenmiştir. Bireysel çevre yatırımları göz önünde bulundurularak çevresel bilinç oluşumu, bilgi ve tecrübe paylaşımı, yerel istihdam ve tanıtıma katkıları hazırlanan anket, gözlem ve saha çalışmaları ile değerlendirilmiştir.

Yenilik: Atıktan-Enerji tesisi; dünya patent müracaatları bulunan, homojen ve heterojen yapıdaki besi kaynaklarını işleyebilen bir tesistir. SBK kapsamında Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi’nin (YDD) yapılması da ayrıca yeniliktir.

KOBİ katılım kümesinin elemanları olan turistik tesisler temsili olarak seçilmiş olup çalışmaya kattıkları değer göz önünde bulundurularak Avrupa Birliği (AB) Eko-Etiketleme Turistik Tesisler ürün grubu kapsamında çevresel standartlarının iyileştirilmesine yönelik karşılaştırmalı çalışma ve yatırım önerileri gerçekleştirilmiştir. Bu uygulama yenilikçi bir hareket olup AB sınırları içerisinde bu konuda çalışmaları olan tesisler "EU Business Awards"a aday olabilmektedir.

Bozcaada Kimlik Oluşumu: "Hedef % 100 Yenilenebilir Enerji"

Varolan rüzgar enerji santrali ve güneş panellerine ek olarak, atık minimizasyonu öncelikli prosesi bir arada değerlendirildiğinde hedefin %60`ını karşılayabilmektedir. Geri kalan %40 için adadaki taşımacılıkta kullanılmak üzere; "biyoyakıtlar", "rüzgar santralinde oluşan enerjiden elde edilebilecek yakıt pilleri" ve Atıktan-Enerji tesisinin daha fazla hanenin ısınma ihtiyacına cevap verebilmesi için, "enerji bitkilerinin adada yetiştirilip besi kaynağı olarak kullanılması" konuları irdelenebilir.

Bu ve önceki sayıda yer alan Yerel Gündem 21- SBK uygulamaları kapsamında vizyon belirlemede ve gerçek uygulamalara yön verecek yol haritasını çizmede yardımcı olan, aktif saha çalışmalarında Bozcaada`da hazır bulunan arkadaşımız, Danimarka-Storstoem Bölgesi, Yerel Gündem 21-Küresel Vatandaşlık Uzmanı Bjarne Rasmussen`e katkılarından ötürü teşekkür ederiz.

Takip edecek yazı: "Turist Konaklama Servisleri İçin AB Eko-Etiketleme Çalışmaları" başlığı altında olacaktır.

Referanslar

[1] Bozdemir, B., 2005. Bozcaada Governorship Official Documentation.

[2] GEP Green Energy Production Technologies Ltd. Co., 2006. Site specific data.

[3] INTERREG III C DestiLink Project, 2005. www.destilink.net, News Letter No. 3, 2006, 7-8.

[4] European Awards, 2006. Rural Tourism Network in Andean Countries, Category: International Cooperation for Sustainable Development, No: 139-INT, 1-7.

[5] European Awards, 2006. Eco-labeled Tourists Accommodation Service, Sunwing Hotels Hellas S.A. Ğ Sunwing Resort Kallithea, Category 2: Product Award, 1-7.

[6] Eden, R., 2002. Gasification of Domestic Waste for Energy Recovery and Waste Minimization, University of Warwick, United Kingdom.

[7] Belgiorno, V., De Feo, G., 2003. Energy From Gasification of Solid Wastes, Waste Management , Volume 23, Issue 1, 1-15.

[8] Bridgewater, A.V. 1994. Catalysis in Thermal Biomass Conversion. Applied Catalysis A: General 116, United States, 5Ğ47.

[9] Genceli, O., Parmaksızoğlu, C., 2003. Kalorifer Tesisatı, Ankara, Publishing Yayın No MMO/2003/352, Makina Mühendisleri Odası, 111.

[10] Perry, H.R., Chilton, C.H., 1973. Chemical Engineers` Handbook, McGraw Hill, Japan.

N. Selen Önal

GEP Yeşil Enerji Üretim Teknolojileri,

Genel Koordinatörü

E-posta: selen@gepenergi.com



Doç Dr. Nilgün Kıran Cılız

Boğaziçi Üniversitesi Çevre Bilimleri Enstitüsü,

Öğretim Üyesi

E-posta: cilizn@boun.edu.tr