TEKNİK MAKALE 7. Sayı (Mart Nisan 2006)

Düzenli Evsel Katı Atık Depolama Sahalarının Bioreaktör Olarak Tasarımı ve İşletilmesi (*)
Türkiye’de klasik anlamda düzenli evsel katı atık depolanmasına, 10-15 yıl önce başlanmıştır. Bu sahalardan toplanan gaz, elektrik motorlarında yakılarak elektrik üretilmektedir.

Klasik depolama sistemlerinde, beş yıldır gaz elde edilmeye başlanmıştır. Çözünme yoluyla gaz üretimi ve depolanma alanında çözünme-gaz üretimi, 30-40 yıldan daha fazla sürmektedir. İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü tarafından gerçekleştirilen seminerin konusu ise "ABD ile birlikte Uzakdoğu ülkelerinde çalışmaların yapıldığı düzenli evsel katı atık depolama sahalarında uygulanan yeni bir tekniğin tanıtılması"na dairdir. Bu teknikle, düzenli depolama sahalarının daha hızlı çözünmesi, daha verimli gaz elde edilmesi ve sahaların tekrar kullanıma açılmasının mümkün olduğu, mevcut uygulamalardan örnekler verilerek anlatılmaktadır. (Şekil 3)


Konu başlıkları:

Biorektör Düzenli Evsel Katı Atık Depolama (DEKAD) sahalarının özellikleri ve çalışma prensipleri. (Şekil 1 ve 2)

Altı ve üstü geomembranla kaplanmış DEKAD sahalarının uygulamaları,
- Uygulama tasarımı ve işletme yöntemleri,
- Kısıtlamaları,
- İşletme sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar,
- ABD Florida’da uygulama yapılan sahalardan alınan teknik veriler.
Üzeri geomembranla kaplanmamış sahalardan alınan bioreaktör uygulamaları.

Aerobik bioreaktör uygulaması oldukça yeni bir yöntemdir. Çöp yığınlarına, hava ve su verilerek süreç kontrol altında tutulmakta, çözünme ve gaz (metan-CH4) üretimi hızlandırılmaktadır.

Patlayıcı gaz üretimi yapıldığı için yangın çıkma riski de göz önünde bulundurularak, sıcaklık ve nemin sürekli ölçülmesiyle süreç denetim altında tutulmaktadır. Bu, klasik DEKAD sahalarının işletilmesine nazaran oldukça pahalı bir yöntemdir.

DEKAD sahalarında, çöp suyunun toplanması ve çevreye zarar vermeyecek şekilde arıtılması çok önemli bir işletme sorunudur. Bioreaktör olarak kullanılan sahalarda ortaya çıkan çöp suyunun büyük bir kısmı sıcaklık ve nem değişimlerine uygun olarak kontrollü bir şekilde kuyular yoluyla sisteme geri verilmektedir. Gerek duyulduğunda basınçlı hava da gerekli olan noktalara verilmektedir. (Şekil 2) Ayrıca çöp suyunun reaktörden geçirilmesiyle de gaz elde edilmesi mümkündür.



Ayrıca Townsend web sitesinde; www.ees.ufl.edu/homepp/townsend

Düzenli Katı Atık Depolama sahalarının tasarımı ve işletilmesi

Bioreaktör Düzenli Katı Atık Depolama teknikleri

Elektronik cihaz atıklarının toplanması ve bertarafı

Düzenli Katı Atık Depolama sahalarında çöp suyunun özelliklerinin belirlenmesi

Özel katı atık yönetimi konularında yapılan ilginç bildirilere yer verilmektedir.

AB desteği ve devlet bütçesinden ayrılan bütçe ile ülkemizin gelişmiş birçok şehrinde düzenli evsel katı atık depolama sahaları hazırlanmakta ve işletmeye alınmaktadır. Bu seminerde, bilinen uygulamalardan farklı bir tekniğin anlatılması konuyla ilgili kişilerin dikkatini çekmiştir. Dikkatli ve yoğun çalışma ile eğitilmiş insan gücüne ihtiyaç duyan bu sistemin, özellikle kısıtlı depolama sahalarına sahip kıyı şehirlerimizde (Doğu Karadeniz gibi) uygulanması düşünülebilir.

Editörün Notu:

(*) İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Çevre Mühendisliği Bölümü tarafından 20 Ocak 2006 tarihinde gerçekleştirilen seminerde bildiri sunan Florida Üniversitesi (Amerika) Çevre Mühendisliği Bölümü öğretim görevlilerinden Doç. Dr. Timuthy Townsend’in, "Lanfill Bioreactor Design & Operation" adlı sunum metni Coşkun Mançuhan tarafından Türkçeleştirilmiştir. n

Derleyen: Coşkun Mançuhan