YÜK. MÜH. ENİS BURKUT

Ölçü ve kontrol cihazları vaz geçemeyeceğimiz gereçlerdir, onlar sayesinde doğru işletim yapılabilir. Ancak, ölçü ve kontrol cihazlarına ne derece güvenebiliriz?

Bir proses suyu hazırlama sistemi kurulurken, bu sistemin işletmedeki önemine göre ölçü ve kontrol cihazları ve bunların otomasyonu ve hangi şartlarda ALARM verecekleri de tasarlanır. Tasarım sırasında, ölçü ve kontrol sisteminin suyun hangi değerlerini ölçmesi gerektiği, ne sıklıkta ölçmesi gerektiği, elde edilen su değerlerini anlık olarak mı göstermesi yoksa bu değerleri kaydedip biriktirmesi mi gerektiği, hangi değerlerde alarm verip tesisi durdurması gibi konulara karar verilir ve sistem tasarlanır. Bu yazımızın amacı, ölçü ve kontrol sistemlerindeki her cihazın risk durumunu anlatmak değil, bu cihazların risk taşıdığını işleticilere hatırlatmaktır. 

Öncelikle bizim başımıza gelen bir olayı risk örneği olarak yazmak isteriz: Bir sanayi kuruluşuna satmış olduğumuz su yumuşatıcı, garanti süresini doldurmadan önce, tasarlanan su miktarının sertliğini gidermeden önce sert su kaçırdığını müşterimiz iddia ediyordu. Bu sistemde kullanmış olduğumuz suni reçineler çok güvenilir bir reçine idi, onun için önce tuzlu su ile rejenerasyonun doğru yapılmadığını düşündük ve tuzlu su sisteminin otomasyonunu yeniledik. Fakat bu yenileme hiçbir işe yaramadı, reçineler gene tasarlanandan daha önce doyuyor ve sert su kaçırıyordu. Dolayısı ile, garanti içinde reçineleri de yeniledik, fakat sorun gene çözülmedi. Bu cümleleri yazarken, su sayacının her zaman DOĞRU bilgi verdiğine inanarak hareket ettiğimizi de eklememiz gerekiyor. Çünkü su sayacı “mekanik” bir aygıt olduğundan sayacın her zaman DOĞRU bilgi verdiği inancı ile hareket ediyorduk, meğer esas sorun bu su sayacındaymış!!! Sayacın içinde bulunan ve döndükçe debiyi ölçen küçük çarkın bir kanadı kopmuş, bu sebeple suyun miktarını az okuyormuş, yani 100 m³ yerine örneğin 40 m³ okuyormuş, işte bu sebeple güzelim yeni reçinenin erkenden sertliğe doyduğunu sanıyormuşuz. Yukarıdaki örnekte olduğu gibi, basit bir mekanik araç olduğunu düşündüğümüz bir su sayacı dahi güvenir olmayabilir.

Bazı işletmelerde yalnızca “görsel” değerleri gösteren basınç ölçer (manometre), seviye ölçer, bulanıklık ölçer, iletkenlik ölçer, debimetre, pHmetre, ORP ölçer gibi basit cihazlar kullanılır. İşletmenin prosesinde suyun önemi yüksekse hem su ölçüm noktaları çoğalır, hem de ölçümlerden elde edilen bilgileri kontrol eden PLC (Programlanır Lojik Kontrol Cihazı) aracılığı sayesinde bu ölçümlere göre su kalitesinin hassas kontrolü yapılır, gerektiğinde su akışının otomatik olarak durması ve alarm vermesi de sağlanır.

Yazının devamı için tıklayın