daha düşük kalitede su gereksinimi olan tesislerde kullanımı oldukça yaygın olabilmektedir. Ülkemiz özelinde, TUİK'in verilerine göre imalat sanayindetüketilen suyun yaklaşık %34'lük kısmı geri kullanılabilmektedir. Suyungeri kullanıldığı sektörler arasında metal (%47), gıda (%26) ve kağıt (%21) sektörleri başta gelmektedir. Buçerçevede,sanayinin diğer gruplarında ela (örneğin tekstil sanayisinde) tesis içi kontrol ile suyun yeniden kullanımının artırılabileceği konusunda çalışmalar yürütülmektedir. Bu makalede, yukarıda verilen değerlendirmeler çerçevesinde atıksuların geri kullanım potansiyeline dikkat çekilerek, Organize SanayiBölgesi (OSB) özelinde atıksu arıtma tesisinden çıkan arıtılmış '2 ,::, ~ .§. o 12000 11000 10000 9000 . 8000 7000 6000 5000 ,.:. ~ . . (') "' .... "' :: rİ:, ~ .. .. ... (') "' .... "' Aylar . . .. . .. :: § (') "' .... N . . . . . suyun yeniden kullanılması potansiyeli Şekil 1. IAOSB Atıksu Arıtma Tesisidebi değişimi ve uygun arıtma seçenekleri (ileri arıtma tesisi) irdelenmiştir. Organize Sanayi Bölgesinin (OSB) ve Atıksu Arıtma Tesisinin Tanıtılması Çalışma, 1990 yılından bu yana faaliyet gösteren, farklı sektörlerde 526 firmanın üretim yaptığı bir Organize Sanayi Bölgesi'ncle (OSB) yürütülmüştür. Bölgede yer alan işletmeler tekstil, hazır giyim, makine,otomotiv yansanayi, metal, plastik, kimya, gıda, elektrik ve elektronik sektörlerinde yoğunlaşmıştır. Bölgedeki kurulu sanayi tesislerinin üretim faaliyetlerinden oluşan atıksular uygun ön arıtma işlemlerinden geçirilerek OSB'ye ait kanalizasyon sistemine verilmekte, kanalizasyon sistemi ile toplanan atıksular OSB'deki merkezi atıksu arıtma tesisinde arıtılmaktadır. Arıcma tesisi İzmir civarında yapılan ilk atıksu arıtma tesislerinden biri olup tesisin nihai kapasitesi 21000 m3/gün'dür. 1993 yılında 12.000 m3/gün kapasite ile çalışmaya başlamış, 2000 yılında kapasite artışı yapılarak 21000 m3/gün mertebesine ulaşmıştır. AATfiziksel, kimyasalve biyolojik arıtma ünitelerinden oluşmaktadır. Fiziksel arıtma amacıyla ızgara, havalandırmalı kum ve yağ tutucu, dengeleme havuzu bulunmaktadır. Fiziksel arıtmayı takiben koagülasyon,Aokülasyon işlemlerinin uygulandığı ve flokların çökelti- !erek ortamdan uzaklaştırıldığı kimyasal arıtma kademesi yer almaktadır. Kimyasal arıtma işleminden sonra biyolojik arıtma uygulanmakta ve arıtılmış sular alıcı ortama deşarj edilmektedir. Arıtma sürecinde oluşan çamur yoğunlaştırma, susuzlaştırma (Beltpress) ve kurutma (kurutma yatakları) işlemlerinin ardından yönetmeliklere uygun olarak bertaraf edilmektedir. İleri Arıtma Tesisi (İAT) Tasarım Verilerin Belirlenmesi Arıtılmış suyun geri (tekrar) kullanılması amacıyla planlanan İleri Arıtma Tesisinin (İAT) proses seçimi ve tasarımı için incelenen parametreler (i) debi, (ii) ham su (İAT giriş) kalite özellikleri, (iii) istenen ürün suyu özellikleri (İAT çıkış), (iv) İAT'den çıkan atık miktarı ve özelliği olarak sıralanabilir. Kapasitenin Belirlenmesi Arıtma tesisi kapasitesinin belirlenmesinde "debi", yani tesiste işlem görecek günlük atıksu miktarı, tesisin kapasitesini belirleyen ana unsurdur. Çalışmada MT'nclen çıkan sular, İAT'nde işlem göreceğinden, MT'ye gelen atıksu miktarı tesis kapasitesini belirlemede kullanılmıştır. Bu süreçte arıtma çamuru ile birlikte uzaklaşan su miktarı ve benzeri diğer kayıplar ihmal edilmiştir. Bu amaçla 2007 Ocak2010 Nisan dönemini kapsayan 40 aylık dönemde, arıtma tesisinegelen günlük ortalama su miktarındaki değişimler incelenmiş ve Şekil 1'de grafiksel olarak sunulmuştur. Debi değerleri Ağustos-Eylül-Ekim aylarında daha düşük olup, kış aylarında yüksektir. 40 aylık dönem verileri değerlendirildiğinde gün!Uk ortalama atıksu miktarının yaklaşık 7290 m3/gün olduğu belirlenmiştir. Tesisegelen su miktarı, verilerin %90'nında (36 aylık veriye karşı gelen) yaklaşık 8900 m3/gün'den daha azdır. Mevcut veriler ve IAOSB yönetimi ile yapılan görüşmeler sonucunda İAT'nin giriş debisinin (kapasite) 10000 m3/gün olarak alınması uygun görülmüştür. İleri Arıtma Tesisine Giren Suyun Kalitesinin Belirlenmesi İleri arıtma amacıyla kullanılacak ünitelerin belirlenmesi için İAT'ye giren ham su özellikleri (başka bir ifade ile MT'den çıkan atıksu özellikleri) ile istenen su (ürün suyu) özelliklerinin ortaya konması gerekir. Bu noktada, seçilen sistemin kısıtları ela (membran sistem ise membranın yapısı ve özellikleri vb.) belirleyici olmaktadır. Çalışmada ham su özellikleri (İAT giriş) olarak, AAT'nden çıkan arıtılmış suya dair kalite parametreleri kullanılmışSu ve Çevre Teknolojileri• Aralık 2012 31 I
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=