ha düşük hızdaki filtreler veya iki kademeli geçiş sağlayan filtreler tercih edilmelidir. Basınçlı filtreler için uygulanan basınç genelde 2 ila 4 bar (biraz daha yüksek) arasında değişir. İşletme sırasında su filtrenin üst kısmından girer, filtre yatağından süzülür ve alttaki kollektör sisteminde toplanır. Periyodik olarak filtreler geri yıkanır ve biriken maddeler uzaklaştırılır. Geri yıkama süresi genelde 10 dakikadır. Koagülasyon SDI; Silt Density Index, (0,45m bir filtrenin kirlenerek tıkanma hızını yani askıdaki maddelerin filtreleri tıkama potansiyelini ifade eder.) değerinin düşürülebilmesi ve filtrasyon veriminin artırılması için koloidal parçacıkların koagülasyon yoluyla filtrasyondan önce bir araya getirme işlemidir. Ham suya bir clozlama ekipmanı ile koagülant enjekte edilir ve böylece filtrasyonla çok daha rahat tutulabilecek mikrofloklar oluşturulur. Demir sülfat ve demir klorür, kolloidal parçacıkların negatif yüzey yüklerinin nötralizasyonunu sağlamak amacıyla kullanılır ve böylece demir hidroksit flokları oluşur. Koagülantın hızlı karışması ve dağılması çok önemlidir. Genelde boru içine uygulanan statik mikser ya da "terfi" pompasının emiş hattına koagülant enjeksiyonu önerilir. Optimum koagülant dozajı genelde 10 ile 30 mg/1 arasında değişir, ancak bu miktar denenerek belirlenmelidir. Ters ozmoz membranlarıyla direk veya dolaylı etkileşme riskini minimize etmek için katyonik flokülanlar yerine anyonik veya iyonik olmayan flokülanlar tercih edilir. Aşırı dozlama yapılmamalıdır. Kartuşlu Filtrasyon Gözenek büyükh.iğü 5m'dan küçük olan kartuş filtreler her ters ozmoz sisteminden önce kullanılması gerekli minimum ön arıtmaclır. Membranları ve yüksek basınç pompalarını askıdaki partiküllerden korur. Genelde ön arıtma sisteminin en son adımıdır. Ön filtrasyon ne kadar iyi olursa Ters Ozmoz membranlarının temizlik ihtiyacı o kadar az olur. Basınçtaki düşme, izin verilen limiti aştığında veya en geç 3 ay içinde kartuş filtreler değiştirilmelidir. Geri yıkanabilen kaıtuş filtreler düşük verimli ve biyolojik tıkanma riski yüksek olduğu için pek önerilmez. Kartuş filtreler sentetik parçalanamayan malzemelerden yapılmalıdır; örneğin polipropilen kullanılmalıdır ve basınç düşüşünü görmek için basınç manometresi olmalıdır, bu şekilde tıkanmanın boyutu belirlenebilir. Kullanılan kartuşların belirli dönemlerde incelenmesi ve kontrol edilmesi tıkanma riskinin ve temizleme gereksiniminin anlaşılmasında önemlidir. Filtrelercleki basınç düşümünün hızla artması, ham suda veya ön arıtma sisteminde problem olduğunu gösterir. 1. KİMYASAL TIKANMA (SCALING) Çözünürlüğü düşük olan tuzların çozunebilirlik limitini aşması sonucu ters ozmoz membranların içinde konsantrasyonunun artmasından dolayı tıkanma olabilir. Örneğin; ters ozmoz tesisi % 50 geri kazanım oranıyla çalışıyorsa, konsantre çıkış hattındaki tuz konsantrasyonu girişteki miktarın iki katı olacaktır. Tesiscleki geri kazanım oranı arttırılırsa tıkanma riski ele artacaktır. Bu nedenle çözünürlüğü düşük olan tuzların çözünürlük limitinin aşılmamasına dikkat eclilmeliclir,aksi takdirde çökelme ve tıkanma meydana gelebilir. Ters ozrnoz sistemlerinde görülen çözünürlüğü en düşük tuzlar CaSO4 , CaCO3 ve kumdur. Potansiyel tıkanma problemi yaratan diğer tuzlar ise CaF2, BaSO4 ve SrSo4'clır. Tıkanmayı önlemek için geri kazanım oranı limitlendirilmeliclir. Bu durum çok fazla deniz suyu kullanarak az tatlı su üretilmesine ve fazla enerji sarfiyatına sebep olur. • %R< %25 ise kimyasal ön arıtma gerekli değildir. • %25< R ~ %40 ise kimyasal ön arıtma gereklidir. • %R >%40 ise tıkanmanın kimyasal ön arıtma ile bile önlenmesi mümkün değildir. R= Geri kazanım yüzdesi Küçük ve basit ters ozmoz tesislerinde kimyasal ön arıtmadan kurtulmak için R; %25 ile sınırlandırılır. Büyük Ters Ozmoz tesislerinde enerji tüketimi ve işletme maliyeti önemli olduğundan, kimyasal ön arıtma yapılarak deniz suyunda max. R=o/o40,kuyu sularında daha büyük değerlerde geri kazanıma olanak veren dizaynlar yapılır. ön Arıtma İçin Farklı Metodlar Asit ilavesi Antiscalant ajan ilavesi Su Yumuşatma (kuyu suyu için) Asit eklenmesi Doğal, yüzey ve yeraltı sularının pek çoğu CaCO3 açısından doymuş vaziyettedir. CaCO3'ın çözünürlüğü pH değerine bağlıdır. Aşağıdaki reaksiyon denkleminden ele görülebileceği gibi: Buna göre, ortama asit yani H+ eklendiğinde kalsiyum karbonatı çözünmüş halele tutmak için reaksiyon sola doğru kayacaktır. Kullanılan asidin gıda ürünleri yönetmeliğine uygun olması gerekir. Kalsiyum karbonatın menıbranları tıkamaması (scaling), konsantre sıvıda çökelmeden ziyade çözünmeye eğilimli olmasına bağlıdır. Kuyu suları için bu eğilim Langelier Saturation Inclex (LSI) ile deniz suyu için Stiff & Davis Stability Inclex (S&DSI) ile ifade edilir. "Antiscalant" "Antiscalant" karbonat, sülfat ve kalsiyum florid tıkanmalarının kontrolünde kullanılır. Ayrıca belirli oranda silika, alüminyum ve demirden kaynaklanan tıkanmaları ela engeller. "Scale" önleyicilerin bir "eşik değeri etkisi" vardır. Yani kristallerin daha fazla büyümesi ve çökelmesini önlemek için mikrokristallerin yüzeyinde çok az miktarlarda emilirler. Hexametafosfat veya polimerik organik "scale inhibitör" !eri "antiscalant" olarak kullanılabilirler. Dozlama miktarı parametrelere ve işletme şartlarına bağlıdır. Yumuşatma (sadece kuyu suyu için) Tıkanmaya yol açan Ca++, Ba++, Sr++gibi artı değerlikli iyonlar sodyum iyonu ile yer değiştirir. Sertliğin kırılma noktasında reçinenin NaCl ile rejenere edilmesi şarttır. Bu prosescle giriş suyunun pH değeri değişmez. SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • SAYI 2 [ill
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=