Su ve Çevre Teknolojileri Dergisi 2. Sayı (Mayıs-Haziran 2005)

YÜKSEK BASINÇ POMPASI ÖN ARITMA TERS OZMOZ TESiSi ŞARTLANDIRMA HAM SU GiRiŞi der. Si.izi.ilen sular herbir spiral sargılı membranın merkezinde bulunan boruda toplanıp, membran ti.ipi.ini.in dışındaki arıtılmış suyu toplayan boruya akar. Bu metodun ana özelliği her membrana giren suyun bir önceki membrandan çıkan su olmasıdır. Tekli membran sistemiyle karşılaştırılclığıncla, çoklu sistemler aynı elektrik, kimyasal ve ham su debisiyle daha çok temiz su üretirler. GERİ KAZANIM % = (ARITILMIŞ SU DEBİSİ / HAM SU DEBİSİ) X 100 TUZLULUK % = ( 1-ARITILMIŞ SU TUZLULUĞU / HAM SU TUZLULUĞU) X 100 İŞLETME PARAMETRELERİ Arıtılmış su miktarı ve tuzların memb ranlarcla tutulması ters ozmoz prosesinin anahtar performans parametreleridir. Bu parametreler esas olarak aşağıda belirtilen değişken parametrelerden etkilenirler: • Basınç, • Sıcaklık, • Geri kazanım, • Giriş suyu tuz konsantrasyonu, Pratikte iki veya daha fazla faktör birlikte etki gösterir. BASINÇ VANASI SALAMURA ARITILMIŞ su çözünmüş katı) konsantrasyonu da düşmektedir. l. Sıcaklık Ti.im diğer parametreler sabit tutulurken besleme suyunun sıcaklığı arttırılclığıncla süzüntü akımı artar ve tuz reclcleclimi eli.işer, sonuçta tuz geçişi artar. 3. Geri Kazanım Geri Kazanım süzüntü suyu debisinin giriş suyu debisine oranıyla ifade edilir. Geri kazanımın arttığı durumda süzüntü akımı (flux), tuz konsantrasyonu konsantre suyun ozmotik basıncının uygulanan giriş basıncı değerine ulaşması halinde düşecek ve duracaktır. Artan geri kazanımla tuz arıtımı (rejection) düşecektir. 4, GiriJ Suyu Tuz Konsantrasyonu Giriş suyu tuz konsantrasyonunun arıtılmış su miktarı (permeate flux) ve tuz arıt11111(salt rejection) üzerindeki etkisi önemlidir. Giriş konsantrasyonu arttıkça arıtılmış su miktarı ve tuz arıtımı düşmekte, dolayısıyla süzüntü suyundaki TDS değeri artmaktadır. MEMBRAN TIKANMALARININ ÖNLENMESİ Membranların tıkanması ters ozmoz tesis- !erinde performansı düşüren ana risk faktörüdür. Tıkanmaya neden olan faktörler aşağıdadır: • Ham su içerisindeki askıdaki partiküllerden dolayı mekanik tıkanma, • Çözünürlüğü az olan tuzların çökmesiyle oluşan kimyasal tıkanma, • Membranların içinde gelişen mikroorganizmalardan dolayı biyolojik tıkanma, Mekanik, kimyasal ve biyolojik tıkanmaların önlenmesinde aşağıdaki yöntemler uygulanmaktadır. ı - Mekanik Filtrasyon Kum Filtreleri Kum filtrelerinde kullanılan değişik boyutlardaki kum taneleri askıdaki ve koloidal parçacıkları tutar. Filtrasyon kalitesi gerek askıdaki maddelerin gerekse kumun boyutlarına, geometresine ve yüzey alanına, filtrasyon hızına ve işletme parametrelerine bağlıdır. İyi dizayn edilmiş ve işletilen bir filtre için SDI (Silt Density Inclex)<5 değeri elde edilmelidir. Su arıtımında en çok kullanılan filtre malzemesi kumdur. Kum filtrelerindeki efektif parçacık büyüklüğü 0.35 ile 0.5 mm arasında değişir. İki çeşit filtre vardır. Bunlardan biri serbest süzülen filtre (gravity filter-cazibeyle) ikincisi ise basınçlı filtredir. Basınçlı filtrelerin filtre kapları basınçlandırmaya uygun tasarlandığından daha yüksek filtre yatakları ve/veya daha küçük filtre parçacıkları ve/veya daha yüksek filtrasyon hızları için daha büyük basınç düşüşleri uygulanabilir. Dizayn için kullanılan filtrasyon hızı genelde 10 ile 20 m/saat arasında değişir. Yüksek tıkanma potansiyeli olan giriş suları için 10 m/saat filtrasyon hızından daMembran performansında direk olarak görülmeyen ancak etkili olan ve ihmal edilemeyecek bir çok faktör mevcuttur. Bunlar işletme, bakım ve doğru yapılmış ön arıtımclır. Bu üç parametrenin ters ozmoz sistemi üzerindeki etkileri son kullanıcıların dikkat etmesi gereken önemli bir hususclur. Parametre Süzüntü Akımı Tuz Geçirimi ı. Basınç Besleme basıncı yükseltildikçe tuz arıtım hızı artmakta, dolayısıyla TDS (Toplam ~ SU VEÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • SAYI 2 Basınç t Sıcaklık t Geri Kazanım Giriş SuyuTuz Konsantrasyonu t

RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=