•• ODTU Yeni Biyomembran Arıtma Tesisi ■ Prof. Dr. Celal F.Gökçay ODTÜ Çevre Mühendisliği cfgokcay@metu.edu.tr Y. Müh. Okan Tarık Komesli ODTÜ Çevre Mühendisliği •• u lkemizde yeni nesil arıtma tesislerinin öncülüğünü yapan ODTÜ-VRM Biyomembran Arıtma Tesisi 6 Haziran 2005 tarihinde işletmeye açılmıştır. Evsel atıksu arıtmada ilk olan tesiste ODTÜ Kentin atıksuları "son noktaya" kadar arıtılmakta ve steril, pırıl pırıl (atık)su üretilmektedir. ODTÜ bu alanda da öncü görevini başarı ile sürdürmüştür. Arıtılmış atıksu bu haliyle, içme dışında, her amaç için kullanılabilecek niteliktedir. Yerleşkemizde ise ODTÜ Teknokent bünyesindeki çim sahaların sulanması için kullanılacaktır. Tesisimizi tanımlamak için kullanılan (VRM) harfleri "Vacuum Rotational Membran" sözcüklerinin baş harflerinden türetilmiş olup, sürecin bir bakıma özgünlüğünü işaret etmektedir. Günümüzde dünya genelinde, yüzün üzerinde biyomembran tesisi çalışmaktadır. En büyük tesis 80 bin kişiye hizlli] SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ• SAYI 12 met verirken, ODTÜ tesisi 2000-2500 kişiliktir. Saatte 8.5 111' atıksu arıtan tesisin tasarımı Alman HUBER A.G. tarafından geliştirilmiş bir prosese dayandırılmıştır. Mekanik ekipman, Berlin Teknik Üniversitesi (BÜ) ve Üniversitemiz Çevre Mühendisliği Bölümleri'nin işbirliği ile saha uygulamalarını yapmak ve işletim parametrelerini geliştirmek amacıyla üniversitemize hibe edilmiştir. Tesisin bir eşdeğeri ele halen Almanya'cla BÜ tarafından işletilmektedir. Her iki tesisten elde edilecek sonuçlar daha sonra birlikte değerlendirilerek bilimsel yayınlar üretilecektir. Membran Biyo Reaktörler (MBR) çok eski bir teknolojiye dayandırılmış yeni proseslerclir. Organik kirleticiler içeren evsel atıksular, tanklardaki yoğun bakteri kültürü tarafından-ki biz buna aktif çamur diyoruz- hava ile birlikte tüketildikten sonra karışımdan bakteriler süzülerek ayrılır. Kullanılan membran filtrenin 38 nm civarında olan gözenek çapları bakterilerden çok daha küçük olduğu için süzüntücle, bakteri hatta virüs bulunmaz. Bu bakımdan arıtılmış sular sterildir diyebiliriz. Ancak küçük gözenek çapının yarattığı aşırı basınç kaybı uygulanan vakum ve yüzeye paralel hava akımı sağlanarak en alt düzeye indirilmektedir. Bu suretle yüksek filtrasyon hızları elde edilebilir. Tesisin işletilmesinde karşılaşılan en önemli sorun ise gözeneklerin her şeye rağmen bakteriler tarafından tıkanmasıdır. Bunun üstesinden işletim şartlarının iyi ayarlanması ve periyodik geri yıkama ile gelinebilmekteclir. ODTÜ tesisinde her 8 dakika filtrasyomı takiben, 2 dakika geri yıkama yapılmaktadır. Almanya'dan gönderilen mekanik ekipman ÖYP-YUUP kapsamında mütevazi bütçeli bir proje desteğiyle yerleşkemizde inşa edilen havuzlara monte edileli. İnşaat ve elektrifikasyon işleri üniversitemizce gerçekleştirilen tesisin devreye alınması ve işletilmesi de tarafımızdan yürütülmektedir. Tesisin ortası boş makarna biçimindeki biyo-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=