22 Haziran 2016 | HABERLER 94. Sayı (Mayıs 2016)

Geçtiğimiz günlerde kabulü gerçekleştirilen Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi'nin güneşle çamur kurutma tesisinde günde 50 ton ıslak arıtma çamuru kurutuluyor. Yaklaşık 9 bin metrekare üzerine inşa edilen tesis, Türkiye'nin en büyük güneşle çamur kurutma tesisi olma özelliğine sahip. Avrupa'nın da otomatik besleme ve boşaltma anlamında en büyüğü olan tesisin ayrıntılarını Arasya Atık Su Arıtma ve Kurutma Sistemleri Operasyon&Personel Müdürü Cem Yalın ile Çevre Mühendisi Nilüfer Gökçe Ertuğrul'dan aldık...

Su&Çevre: Arasya hakkında kısa bir bilgi alabilir miyiz? Ne zaman kuruldu ve bu zamana kadar kayda değer neler yaptı?..

Cem Yalın: Cenay Şirketler Grubu bünyesinde kurulan Arasya olarak hem mühendislik hem de lojistik anlamda hizmet veren bir şirketiz. “Güçlü bir firma, uzmanlarla çalışır” felsefesi doğrultusunda 2013 yılının temmuz ayından itibaren atıksu sektörünün dünyadaki lider firmalarından birisi olan ve geçmişi 300 yıla dayanan HUBER firması ile yapmış olduğumuz sözleşmeye istinaden, firmanın atıksu arıtma tesisleri için ürettiği çamur kurutma ürün ve ekipmanlarının Türkiye satış temsilciliğini yürütüyoruz.



Su&Çevre: Huber ile işbirliği süreciniz nasıl gelişti?

Cem Yalın: Türkiye’de atıksu arıtma sektöründe inovatif sistemler geliştiren ve teknolojiye hakim bir şirketin eksikliğini görüyorduk. Bu eksikliği giderme çalışmalarımız sürecinde yolumuz Alman HUBER firmasıyla kesişti. Bilindiği gibi HUBER yaklaşık yirmi senedir Türkiye’de başka bir temsilci tarafından temsil ediliyordu. Fakat Türkiye’de işlerin yoğunlaşması, teknolojinin gelişmesi, atıksu arıtma konusunda talebin artması, HUBER’in Türkiye’de daha kurumsal bir yapılanmayla temsil edilmesini şart koşuyordu. Biz de Arasya olarak güçlü kurumsal yapımız, profesyonel kadromuz, servis hizmetimiz ve yedek parça konusundaki çözümlerimizle bunu gerçekleştirmeye çalışıyoruz.



Bu süreçte zorluklarla da karşılaştık. En büyük sıkıntımız ise HUBER’in ekipmanlarının düşük kaliteli kopyalarının Türkiye’de çok kolay üretilebilmesi. Bu da bizi rekabet anlamında çok zorluyor. Fakat HUBER, özel ve zor projelerde, özel çözümleriyle kendini daha çok kanıtlıyor. Ayrıca, önümüzdeki yıllarda daha da büyük bir sorun haline gelecek olan arıtma çamurlarının kurutulması ve bertarafıyla ilgili sunduğumuz çözümlerle sektörde fark yaratıyoruz; ki bunun ilk ve en önemli örneği Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi’ne kurduğumuz çamur kurutma tesisi oldu. 

Su&Çevre: Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi’ne kurulan sistem hakkında bilgi alabilir miyiz?

Nilüfer Gökçe Ertuğrul: ARASYA olarak Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB)’nin güneşle çamur kurutma tesisi ihalesini 4 milyon 146 bin TL bedelle kazanmıştık. Tarafımızdan çelik konstrüksiyon olarak inşa edilerek geçtiğimiz günlerde kabulü gerçekleştirilen seralar ve HUBER SRT karıştırıcılar sayesinde günde 50 ton ıslak çamur kurutuluyor. Yaklaşık 9 bin metrekare üzerine inşa edilen tesis, minimum enerji kullanılarak Türkiye’nin en büyük güneşle çamur kurutma tesisi olma unvanına sahip. Aynı zamanda Avrupa’nın da otomatik besleme ve boşaltma anlamında en büyüğü. Yani çamur, insan gücü kullanılmadan tamamen otomatik olarak sera içerisine alınıyor, karıştırılıyor ve tesis dışına çıkarılıyor.



Islak çamurun tesise girişi, karıştırılması ve kuru hali ile çıkışı insan eli değmeden tam otomatik bir sistemle gerçekleştiriliyor. Kurutulan çamuru ise organik madde içerdiğinden dolayı ek yakıt olarak kullanılmak üzere çimento fabrikalarına gönderiyoruz. Aslında bir sonraki planımız, çıkan çamurun tamamını çimento fabrikalarına göndermeden yeni bir proje ile yakarak enerji üretmek. Örneğin günlük 25 ton çamurdan 1 MW elektrik üretimi sağlanabilir. Fakat ilk yatırım maliyetleri bir hayli yüksek.
Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi personeline eğitim de verdik. Günlük rutin bakımları yapabiliyorlar. Ayrıca tesis uzaktan kontrolümüz altında. Problem çıktığında 24 saat içinde müdahale edebiliyoruz.

Su&Çevre: Enerji tüketimi ne düzeyde?

Nilüfer Gökçe Ertuğrul: Proseste asıl enerji kaynağı güneş olduğu için enerji tüketimi, çamurun tesise alımı, karıştırılması ve tesisten uzaklaştırılmasıyla sınırlı. Doğalgaz ile kurutmada bir ton ıslak çamur için kurutma maliyeti 100-150 TL aralığını buluyorken, solar sistemde bu maliyet işçilik dahil en fazla 15 TL’ye mal oluyor.



Su&Çevre: Kurutma alternatifleri arasında güneşte kurutmanın sürdürülebilirlik açısından ne tür avantaj ve dezavantajları var?

Nilüfer Gökçe Ertuğrul: Herhangi bir şeyi kurutmak için akla ilk gelen yöntem, onu güneş alan veya hava sirkülasyonunun olduğu bir ortamda bekletmektir. Solar kurutma teknolojisi de sera etkisi olarak adlandırılan ve dış ortam etkilerini minimuma indirip solar radyasyondan en çok faydayı sağlayan sistemdir. Bir nevi süregelen sistemin modernize olmuş halidir. İstenildiğinde atık ısı dahil diğer ısı kaynakları ile de sistemi destekleyebiliyoruz.
Sistemin en büyük dezavantajı ise büyük kurutma alanlarına ihtiyaç duyulması. Örneğin 50 tonluk ıslak çamurun kurutulması için ortalama 9 bin metrekarelik bir alana ihtiyaç var.
Termal kurutma gibi fosil yakıtlar kullanılarak çamura ısı enerjisinin verilmesi ile yapılan kurutma sistemlerine göre yüksek kurutma alanı gerektirmesine rağmen solar enerji ile çok daha ucuza kuru çamur elde etmek mümkün. Elektrik enerjisi olarak, otomatik sistem ise çamur besleme/boşaltma da dahil olmak üzere, sirkülasyon fanları ve çamur karıştırıcı için kullanılıyor. Yine çamur besleme ve boşaltma sisteminin otomatik olması durumunda her vardiya için personel ihtiyacı yalnızca bir kişi.

Su&Çevre: HUBER Solar Aktif Kurutucu SRT’nin çalışma prensibi ve sistemi benzerlerinden ayıran özellikler nelerdir?

Nilüfer Gökçe Ertuğrul: Bu kapsamda HUBER SRT karıştırıcının avantajları oldukça fazla. Susuzlaştırılmış çamuru sisteme kademe kademe besliyoruz ve aynı oranda sistemden kuru çamur çıkışı oluyor. SRT karıştırıcı, çift taraflı döner kürek şeklinde ve aşınmaya dayanıklı paslanmaz çelikten imal ediliyor.
Düşük yükseklikteki duvar üzerinde kendi zincirleri ile sera holü boyunca kendisini çekerek güvenli bir şekilde ilerliyor ve geri geliyor. Duvarın yüksek olmayışı bir avantaj. Böylece çamur üzerinde gölge oluşmuyor. SRT hol boyunca çamuru alt üst ederek karıştırıyor, parçalıyor, havalandırıyor ve taşıyor. Çamurları tabandan 5 mm’ye kadar sıyırıp, bir uçtan bir uca sera içinde taşıyabiliyor. İhtiyaç olursa çamur yatağı yüksekliği kontrol sistemi ile ayarlanabiliyor. Bu sayede değişken mevsim ve işletme şartlarına rahatlıkla ayak uydurulabiliyor.
Sistemi benzerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri de geri karıştırma fonksiyonu. Bu özellik ile kuru çamur geri taşınarak açık, gözenekli ve daha az ıslak olan çamur yatağı oluşturuyoruz. Böylece ideal şartları yakalayarak koku ve toz oluşumunu engelleyebiliyoruz.   
HUBER SRT sistemi ile çamur besleme ve boşaltma, müşteriye özel gereksinimlere uygun hale getirilebiliyor. Çamur loader ile beslenip boşaltılabiliyor veya otomatik helezon ya da bantlı konveyörler vasıtasıyla operatörün iş yükü azaltılabiliyor. Otomatik ve yarı otomatik sistemlerde aynı yönden hem çamur beslemesi hem de boşaltılması sağlanabiliyor. Bu noktada müşterinin gereksinimi doğrultusunda çözüm önerisi sunuyoruz.

Tesis Özellikleri
-     Çelik konstrüksiyon sera gövdesi ve polikarbon gövde kaplaması
-     Tam otomatik işletim için otomasyon sistemi
-     Bantlı konveyör sistemi ile otomatik çamur besleme
-     Helezon konveyör sistemi ile otomatik çamur boşaltma
-     Meteoroloji istasyonu

Çözümler / Avantajlar
-     Kötü koku ve koku oluşumundan kaçınmak için kurutma prosesinin başlangıcında kurutulan çamur, sonradan kurutulan çamurla karıştırılıyor.
-     SRT çamur karıştırıcısı, çamuru tabandan 5 mm’ye kadar sıyırıp 360 derece döndürerek aktarıyor.
-     Tüm çamur yatağı yoğun olarak havalandırılıyor.
-     Geri karıştırma mümkün.
-     Kazıyıcı plaka, açık gözenekli granülleşme sağlıyor ve yığınlaşmış topakları yok ediyor.
-    30 cm altındaki yatak yüksekliği fermantasyon ve koku oluşumuna izin vermiyor.