Bu yıl ikincisi düzenlenen TÜRKAY 2009 Türkiye'de Katı Atık Yönetimi Sempozyumu, YTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü ve T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 15-17 Haziran 2009 tarihleri arasında Yıldız Teknik Üniversitesi Oditoryum ve Sergi Salonu-İstanbul'da gerçekleştirildi.

Sempozyumun ilk gününde açılış ve protokol konuşmaları YTÜ Rektörü Prof. Dr. İsmail Yüksek, Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Prof. Dr. Lütfi Akça, İSTAÇ A.Ş. Genel Müdürü Sn. Osman Akgül, YTÜ İnşaat Fakültesi Dekanı ve Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. Ahmet Demir ve YTÜ Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ferruh Ertürk tarafından yapıldı.

İstanbul İl ve Çevre Orman Müdürlüğü, İSTAÇ A.Ş., Ezici Bioelektrik, RAST Mühendislik, Derya Mühendislik, TETRA Teknolojik Sistemler, Çevre ve Norm Şirketler Grubu, Su ve Çevre Teknolojileri Dergisi ve Enerji Dergisi tarafından da desteklenen sempozyumda 3 gün boyunca, 17 oturumda toplam 68 adet sözlü ve 19 adet poster bildiri sunuldu.

Sempozyumu; 29 farklı üniversite ve araştırma kurumundan 133 bilim insanının yanısıra, İstanbul İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ve İBB'ye bağlı ilçe belediyeleri ve ilgili kurumlarıyla birlikte Antalya, Gaziantep, Kocaeli, Bursa, Kırıkkale, Konya, Karaman, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa Belediyelerinden yöneticilerle T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı yetkilileri, TÜBİTAK MAM ve özel sektör temsilcileri olmak üzere 300'den fazla yetkili izledi.

Programın açılış panelinde "Türkiye'de katı atık yönetimi'nin dünü bugünü ve yarını" konusu; Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Prof. Dr. Lütfi Akça, Atık Yönetimi Daire Başkanı A. Mahir Erdem, İstanbul İl Çevre ve Orman Müdürü Doç. Dr. M. Emin Birpınar, İBB Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı Doç. Dr. İbrahim Demir ve Fatih Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Borat tarafından geçmişte yaşanan çarpıcı olaylar ve izlenimler dile getirilerek aktarıldı.

Çevre Yönetimi Genel Müdürü Prof. Dr. Lütfi Akça

"...Özellikle katı atıkların ve atıksu hizmetlerinin birlikler vasıtasıyla yapılması gerekiyor. Ancak belediye birliklerinin yapısında gerçekten önemli aksaklıklar var. Birliklerin daha düzenli çalışan, temsilde adaletin sağlandığı daha profesyonelce yönetilen kurumlar haline gelmesi gerekiyor. Biz Çevre Orman Bakanlığı olarak da uygulamada ortaya çıkan aksaklıkları, sorunları dikkate alarak yönetmeliklerimizi sürekli revize ediyoruz. Gerek yönetmeliklerin hazırlanması esnasında, gerekse revizyonlar esnasında ilgili tüm kurumların görüşleri alınıyor.

...Bizim denetim yönetmeğimiz 2-3 sene önce yenilenerek yayımlandı. Belediyeler hastaneler, sanayi kuruluşları dahil pek çok tesis, ya bir çevre görevlisi istihdam etmek ya da bir çevre danışmanlık firmasından bu hizmeti almak durumunda. Bu çevre görevlileri bir süre eğitim aldıktan sonra sertifikalandırılacaklar. Bu eğitimler belediye birliklerinde, üniversitelerde de yapılabilir".

İBB Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı Doç. Dr. İbrahim Demir

"... Katı atık toplama büyükşehir belediyelerinde ilçe belediyelerinin görevidir. Türkiye'deki bütün çevre problemlerinin muhatapları belediyelerdir. Büyükşehirler bertarafından sorumludur. Büyükşehirler de genel olarak onları depoluyor. Uygulayıcılar, belediyeler oldukları için, belediyelerin yapılanmaları ne kadar düzgün olursa, çevre ile ilgili problemler de o kadar az olacaktır. İlçe belediyeleri gelirlerinin % 80'nini çöp toplamaya harcıyorlar.

... Çöp konteyneri koyacak yeri bile olmayan binaların olduğu, plansız ve hızlı yapılaşmanın olduğu şehirlerde atık yönetim sistemi kurmak gerçekten çok zor. Bir diğer konu yönetimde yaşanan zafiyettir. Bu konuda; mali imkansızlık ve mali imkanın iyi kullanılamaması söz konusu. Çevre yatırımı için Çevre bakanlığınca verilen mali desteğin de kontrollü verilmesi lazım. Varsa yapılan bir yatırım ödemeyi direkt işi yapan kuruluşa vermek gerekiyor. Belediyeler çöpü vatandaşın evinden alıp uzak bir yere dökmeyi çöpü bertaraf ettim olarak görüyor ama daha büyük problemler çıkarıyor. Belediye başkanlarının çöpün yol açtığı büyük problemleri çok daha iyi biliyor olması lazım. 

... Mali yapıyla ilgili olarak; İstanbul'da 65 yerden çöp toplayan belediyeler de 30-38 yerden çöp toplayan belediyeler de var. Bu aktarma merkezine olan uzaklıklarıyla ilgili olarak değişiyor. Bir örnek verelim; Tuzla Belediyesi'nin günde çıkan çöpü 180 ton, aktarma merkezi yakın ve 8 arabayla çöpü toplayabiliyor. Sarıyer Belediyesi'nde bir günde çıkan çöp 300 ton ve 45 arabayla bu çöpü toplayabiliyor. Aradaki fark aktarma merkezine olan uzaklıktan kaynaklanıyor. Her ilçede bir aktarma merkezi olsa belediyelerimizin çöp toplamaya verdikleri para da yarı yarıya azalacak demektir.

Diğer yandan ilçe belediyelerinin atık toplama zorunluluğunu büyükşehir belediyelerinin koordinasyonu altına vermek gerekir. Bu konuda mutlaka büyükşehir belediyesinin yetkisinin ve sorumluluğunu artırılması gerekiyor.

Mali yapıda özerklik olabilmesi için ayrı bir yapılanma gerekir. Mali konuda su ve kanal idarelerini çevre idareleri haline getirip, atık yönetimini de onun sorumluluğu atkına vermek gerekiyor. Çünkü gelir ve gider yönünden bağımsız olurlar. Diğer bir yol da büyükşehirler de atık yönetim genel müdürlüğü diye ayrı bir genel müdürlük kurulabilir. Öte yandan atıkla ilgili bölgelendirme yaparken ulaşıma göre yapılması gerekiyor.

... Mesela portföy yönetmeliğimizde yetkilendirilmiş bir kuruluş olan ÇEVKO var ama ben bu sempozyumun üçüncüsü yapılıyor onları maalesef burada göremiyorum. Ambalaj atığı ile ilgili çalışan bir kuruluşun böyle bir sempozyumda olması lazım ama yok. Bir bildiri sunamıyorlar...  O zaman bana göre Türkiye'de bu iş yönetilemiyor demektir. Bir şirket günde bin ton çöp topluyor ondan lisans isteyen yok, ama bir şirket günde 50 ton ambalaj atığı toplamaya kalkınca lisanslı firma olacaksın deniliyor. Ambalaj atığı normal çöpe göre daha az tehlikeli. Ama ondan lisan istenmiyor, ambalaj atığından lisans isteniyor. Çöpte rekabet ortadan kalkıyor.

"... Normal çöp toplayan firmalarda da belli bir sayıda uzman elemanın istihdam edilmesi lazım. İstanbul'da hiç çevre mühendisi çalıştırmamış ama çöp toplayan 13 tane firma var. Bir firma eğer çöp toplayacaksa mutlaka toplayacağı çöp miktarına göre çevre mühendisleri çalıştırmak zorunda".