HABERLER 15. Sayı (Temmuz Ağustos 2007)

Türkiye’de ilk defa bir atıksu arıtma tesisi "Yap-İşlet-Devret" modeliyle yapılarak 27 yıl işletildikten sonra devredilecek. Dilovası Organize Sanayi Bölgesi’nin (OSB) ihtiyaç duyduğu "Evsel ve Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi", "Yap-İşlet-Devret" modeliyle Arbiogaz-Task ortaklığında yapılarak, 27 yıl boyunca işletildikten sonra devredilecek.
İlk yatırım maliyeti, ihaleyi kazanan Arbiogaz-Task konsorsiyumu tarafından karşılanacak olan tesis 2 yılda tamamlanarak işletmeye alınacak. Proje detaylarını yetkililerinden, Dilovası Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü, İO Çevre Çözümleri ve Arbiogaz -Task ortaklığından aldık.

Dilovası Organize Sanayi Bölge Müdürü Serap Sehergül;

ilovası Organize Sanayi Bölgesi organize olmayan sanayi bölgesinden, organize sanayi bölgesine geçen bir bölge. Burası eskiden yapılanmış bir bölge ve biraz da çarpık yapılanmış. Tesisler burada 1960’lı yıllarda kurulmaya başlamış. Yaklaşık 900 hektar, 9 milyon metrekarelik bir alanımız var. Sanayi bölgemizin hem konumu hem de içinde yer alan sanayi kuruluşları çok büyük önem arz ediyor. Çünkü bizim bölgemizde 7 tane liman var, demiryolu OSB içinden geçiyor. Otoban çıkışı OSB içinde, D100 karayolu sınırlarımızı çevreliyor. Buradaki tesisler Türkiye İhracatının yüzde 7’sini karşılıyor. İlk 500 içinde 12 tane firmamız var. Türkiye’deki büyük çaptaki firmalarda bizim bölge sınırlarımız içinde yer alıyor. Bizim aslında bölgedeki firmalarımızın hepsinin kendi arıtma tesisleri var. Fakat 4562 sayılı OSB Kanunu gereği, OSB’ler kendi arıtmalarını tek bir merkezde yapmak zorundalar. Şu an burada tek bir arıtma tesisimiz olmadığı için, İZSU katılım payı adı altında her firmaya fazladan bir fatura kesiyor. Ama tek bir arıtma tesisimiz olduğunda sanayicilerin bundan bir avantajı olacak. İkincisi sanayiciler de ortak arıtmaya geçmek istiyorlar. Çünkü burada arazi çok değerli. Kendi arazilerinde arıtma tesislerinin yer kaplamasından rahatsız oluyorlar. Çünkü o araziyi başka bir şekilde değerlendirebilirler. Ayrıca işletme maliyetleri de çok yüksek. Tek bir arıtma olduğu zaman bunlar düşecek. O yüzden tek bir arıtma bütün sanayicilerimiz için de tabi daha uygun geliyor

İO Çevre Çözümleri Yönetici Ortağı Doç. Dr. Erdem Görgün;

Türkiye’de atıksu arıtma tesislerinin yapımında ilk kez böylesi bir yöntem gündeme getiriliyor. Dilovası OSB’de kanun gereği tek bir arıtma tesisi yapılması gereği ortaya çıktığında araştırma ve danışmanlık hizmetlerini yürüttük ve böyle bir modelin hayata geçirilmesinin daha faydalı olduğuna karar verildi. İhaleye çıkılma sürecinde projenin önemli ayaklarının belirlenmesi ve iyi konumlandırılması doğrultusunda OSB ile çok yoğun ve kapsamlı şekilde çalışarak şekillendirdik. ÇED raporunun hazırlanıp onay alınması, projenin uygulama ve işletme kriterleri ile kullanılacak teknolojilerin karşılıklı beklentilere uygun hale getirilerek en doğru seçimlerin yapılması konusunda yoğun destek verdik. Sonuçta yap-işlet-devret modeliyle, ilk yatırım maliyetini OSB’nin ödemeyeceği ve yatırımcı firmanın tüm yatırım masrafını karşılayarak 27 yıl boyunca işleteceği bir model kabul edildi. Bu model sektörde yeni bir yaklaşım, yeni bir uygulama örneği olarak izlenecektir.

Arbiogaz Çevre Teknolojileri Finans Direktörü Hande İzolluoğlu

"Bu ihaleye biz TASK-Arbiogaz ortaklığı olarak girdik. İhale sonucunda halen bir Anonim Şirket kurma çalışmamız devam ediyor. Birlikte TASK-Arbiogaz Dilovası Atıksu Arıtma Tesisi Yapım ve İşletme A.Ş. adında bir şirket kurulacak. Atıksu arıtma tesisi 27 sene boyunca bu şirket tarafından işletilecek. Öte yandan projenin kredi sözleşmeleri de yapılıyor.

İki şirket olarak bu projede birbirimizi tamamlıyoruz. TASK’ın TAV’dan da gelen bir işletmecilik tecrübesi var. Bizim de atıksu arıtma tesisleri özellikle organize sanayi bölgeleri atıksu arıtma tesisleri üzerine büyük bir tecrübemiz var. Bir görev bölüşümü söz konusu değil bir ortaklık var ve birlikte hareket ediyoruz. Projenin ilk yatırım maliyeti için 11 milyon euro gibi bir rakam görünüyor. Bu rakam ilerde artacak ama ilk yatırım biraz daha düşüktür. 2015 senesine gelindiğinde bu rakamın yarısı kadar daha artmış olacak.

Arbiogaz Çevre Teknolojileri Atıksu Arıtma Bölümü, Penbe Akkaya

OSB içinde DYO fabrikasının arkasında 22.000 m2’lik bir alanda atıksu arıtma tesisini kuruyoruz. Bu tesise alınacak atıksu toplamda 21.144 metreküp olacak. Yıllara göre bu rakam artacak. Hem endüstriyel atıksular hem evsel atıksular, o bölgedeki yerleşimlerden kaynaklanan atıksular gelecek. Bu işin kapsamında kanalizasyon sistemi de var. Sanayicilerden ve evlerden gelecek tüm atıksular kanalizasyon sisteminde toplanacak ve tüm toplanan atıksular pompalarla arıtma tesisine pompalanacak.

Kuracağımız tesis yüksek bir yerde olacağı için atıksuları 5 adet terfi merkeziyle toplayıp pompayla arıtma tesisine basacağız. Endüstriyel atıksularla evsel atıksuların ayrı ayrı hatlardan geliyor olması bizim için de bir avantaj olacak. Endüstriyel atıksuları önce kimyasal arıtmadan arkasından biyolojik arıtmadan geçireceğiz. Evsel atıksuları kimyasal arıtmaya gerek olmadığı için biyolojik arıtmada ikisini birleştireceğiz. Tüm bunlardan önce de fiziksel arıtma prosesi söz konusu olacak. Arıtma işlemlerinin ardından çamur susuzlaştırma ve bertarafı gündeme gelecek. Burada işletme de bizde olduğu için şartname gereği çamuru bertaraf etme yükümlülüğümüz de var ve biz de çamur kurutma tesisi kurmayı düşünüyoruz. Bu şekilde çamur yüzde 90 daha kuru hale getirilerek bertaraf edilecek. OSB’nin yıllar içinde gelişeceğini düşünerek, arıtma tesisinin bütün ünitelerini ikişer modüllü olarak planladık. İkinci üniteler ikinci ekipmanlar bulunacak. Atıksuyu arıttıktan sonra, arıtılmış suyun metreküpü başına Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü’nden ödeme alınacak. Projenin 2 yıl sonra işletmeye açılmış olması gerekiyor. Şu an kanalizasyon ve arıtma tesisi projeleri devam ediyor. Yakında Çevre ve Orman Bakanlığı’nın onayına sunacağız. İş programımıza göre iki üç ay içinde, şantiye başlayacak. İnşa süresi de 16 ay olacak. Bu proje Türkiye’de ilk olacak. Sanayiciler açısından da bir avantajı var. İlk yatırım bedeli belli olup sanayicilere bölüştürülseydi 24 ay sonra bittiğinde tesis çalışırken ilk yatırım bedelini de ödemiş olacaklardı. Yine tesisin işletilmesi için bir işletim grubu kuracaktı. Ardından işletme maliyetlerini sanayicilere paylaştıracak, tekrardan ödeme alacaktı. Ama bu yöntemle yapılacak tesiste atıksu arıtılıp, deşarj standartlarını sağlayana kadar hiçbir bedel ödemeyecek daha sonrada kirlilik miktarına bağlı olarak aylık ödemeler yapacak. Bu durum onlar açısından da oldukça avantajlı olacak.

Dilovası Organize Sanayi Bölgesi Evsel ve Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi

Arıtma Tesisinin Yeri: Arıtma tesisi inşaatı için TEM otoyolunun 300 m. Doğusu ve Dilovası OSB sınırlarında yer alan Muallimköy hudutlarında Dyo Boya Fabrikaları Sanayi ve Tic.A.Ş.’nin arkasında 22.000 m2 alan seçilmiştir. TEM otoyolu Dilovası çıkışı gişelerine yakın olan bölge, kolektör sistemiyle atıksuların toplanabilmesi amacıyla en uygun koşulu sağlamaktadır ve atıksuların terfisi için minimum pompa maliyetini oluşturmaktadır.

Ana Kolektör Hattı: Bölgedeki endüstriyel tesislerin atıksularını toplayabilmek amacıyla yaklaşık 31 km’lik kolektör hattı döşenecektir. Atıksuların Arıtma Tesisi’ne iletilmesi amacıyla kolektör hattı üzerinde 5 adet Terfi Pompası bulunmaktadır.

Atıksu Miktarları: Dilovası bölgesinde kurulu bulunan endüstri tesisleri ile beraber Dilovası ve Tavşancıl Belediyelerine ait atıksular da bu arıtma tesisinde arıtılacaktır. Debilerin yıllara dağılımı aşağıdaki gibidir.

Arıtma Tekonolojisi: Tesise gelen atıksular kimyasal ve biyolojik arıtım olmak üzere iki bölümde arıtılacaktır. Endüstriden kaynaklanan atıksular ilk olarak kimyasal arıtımdan geçirilecek, kimyasal olarak arıtılan atıksular daha sonra biyolojik arıtıma tabi tutulacaktır. Evsel nitelikli atıksular ise direkt olarak biyolojik arıtıma tabi tutulacaktır.

Arıtma Çamurları: Arıtma tesislerinde en büyük problemlerden bir tanesi de oluşacak arıtma çamurlarıdır. Atıksuların arıtılmasından sonra oluşacak arıtma çamurları tesiste yapılacak kurutma sisteminde kurutulacak ve böylece hacmi minimum seviyeye indirilecektir. 2015 yılı için oluşacak çamur miktarı 80 ton/gün olarak tahmin edilmiş ve kurutma sisteminde % 90 oranında kurutulduktan sonra 8 ton/ gün çamur hacmine düşürülmesi planlanmıştır.

Arıtma Tesisi Maliyeti: Dilovası Organize Sanayi Bölgesi Evsel ve Endüstriyel Atıksu Arıtma Tesisi ve Ana Kolektör Yapımı İşleri TASK-Arbiogaz Konsorsiyumuna ihale edilmiş olup ihale bedeli yaklaşık 12 milyon Euro’dur.

Arıtılmış Su Standartları: Atıksular Dil Deresi’ne deşarj edilecektir. Arıtma tesisi çıkış suyu için yürürlükte olan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği (31.12.2004) tarih ve 25687) Sayılı Resmi Gazete) Tablo 19’da belirtilen deşarj standartlarına uyacaktır.

Arıtılmış Suyun Değerlendirilmesi: Arıtılmış olan atıksular ileriki aşamada ileri bir arıtımdan geçirildikten sonra sanayicilere proses suyu olarak verilebilecektir.