Su Yönetiminde Yapay Zeka'nın Evrimi
Dursun Yıldız
Su Politikaları Derneği Başkanı
Üretken yapay zekâ ve ajan tabanlı yapay zekâdaki gelişmeler büyük bir dönüşüm yaratıyor. Bilgi sağlayan, tahmin yapan veya sınırlı görevleri yerine getiren yapay zekâ teknolojisi bugün, kendi kararlarını alabilen, görevleri planlayıp yerine getirebilen ve etkileşim içinde öğrenebilen otonom dijital aktörlere dönüştü.
Üretken Yapay Zeka’nın mevcut verilerden içgörüler elde ederek raporlama, analiz ve bilgi yakalama gibi görevleri kolaylaştırıyor, Ajan Tabanlı Yapay Zeka ise bu içgörülerden yola çıkarak otonom karar verme, sürekli senaryo testi ve proaktif sistem optimizasyonunu gibi görevleri yerine getiriyor.
Dijital dönüşümün en önemli zorluklarından biri her zaman su sektörünün topladığı geniş veri yelpazesinden anlamlı içgörüler elde etmek olmuştur. Sektör genellikle “veri açısından zengin ancak bilgi açısından fakir” olarak tanımlanır ve bu dengesizlik daha fazla veri üretildikçe artmaya devam etmektedir.Paradoksal olarak, su yönetimindeki verinin muazzam hacmi bu bilgi yoksulluğunu artırabilir ve deyim yerindeyse “ağaçlardan ormanı görmeyi” zorlaştırabilir.
Yapay zekâ, genellikle yeni bir teknoloji olarak kabul edilse de, su sektöründe uzun yıllardır uygulanmaktadır. Ancak tam potansiyelini gerçekleştirecek kadar yaygınlaşmamıştır. Dijital Dönüşüm, özünde, bu çeşitli verilerden yararlanarak eyleme geçirilebilir durumsal farkındalık yaratmaktadır. Bu da kamu kurumlarının sistemlerinin performansını anlamalarına ve optimize etmelerine yardımcı olacaktır.
Su İşletmeleri için üretken yapay zeka ve ajan tabanlı yapay zeka
Gelişmiş yapay zekâ modelleri, gerçek zamanlı dijital ikizler, otonom optimizasyon motorları ve sektöre özgü analitik platformlar gibi atılımlar, su ve sanitasyon işletmelerinin sistemlerini nasıl anladıklarını, yönettiklerini ve planladıklarını yeniden tanımlamalarını sağlamaktadır..Bu yenilikler, daha hızlı ve daha doğru karar verme ve tahmine dayalı ve giderek daha akıllı işletme operasyonlarına doğru bir geçiş sağlamaktadır.
Ancak dijital yetenekler hızlanırken bile, dünyanın dört bir yanındaki su işletmeleri, iklim kaynaklı aşırı olaylar, hızlı kentleşme, artan su kıtlığı, yaşlanan altyapı ve sürekli finansal kısıtlamalar gibi birbirine bağlı baskılarla mücadele etmeye devam etmektedir.Sektörde aynı zamanda, güvenilirlik, sürdürülebilirlik ve kullanıcı katılımına yönelik beklentiler de artmaya devam etmektedir.
