Haiti Depremi Özelinde Afetler Sonrası Su Hijyeni Kaynaklı Kayıplar Üzerine Bir Değerlendirme
CEM ŞENOĞLU Forsa Grup Yönetim Kurulu Başkanı
Bilindiği gibi Haiti’de 12 Ocak 2010’da 7,0 Richter ölçeğinde yıkıcı bir deprem felaketi yaşanmıştır. Deprem esnasında ve sonrasındaki zafiyet ile yetersizliklerden kaynaklı olarak toplamda 316.000’den fazla insanın öldüğü tahmin edilmektedir (Kızılhaç >150.000 kişi olarak tahmin etmekte Haiti hükümeti ise yaklaşık 360.000 civarı kayıp tahmin etmektedir.). Aslında depremin yıkıcı etkisi ile ilk aşamada oluşan ölüm sayısının toplam ölümlerin %10-20’si civarında olduğu düşünülmektedir. Kalan %80-90’lık kayıpların deprem sonrası aşağıdaki listede belirtilen zafiyet ve sıkıntılar sebebi ile oluştuğu düşünülmektedir.
• Afet öncesi zaten yetersiz olan altyapının deprem sonrası tamamen işe yaramaz duruma gelmesi,
• Deprem sonrası “Afet Yönetim ve Koordinasyon” eksikliği, • Zaten deprem öncesinde de oldukça zayıf olan sağlık hizmetlerinin deprem sonrası iyice yetersiz kalıp nerede ise tamamen çökmüş olması,
• Su ve sanitasyon problemleri,
• Yoksulluk ve yoksulluğa bağlı ikincil sebepler (kaos, anarşi, asayiş&güvenlik sorunları),
• Deprem sonrası tropik fırtınaların getirdiği ek zorluklar, Afet sonrası kayıplarda her ne kadar diğer madde kaynaklı sebeplerin etkisi olsa da bu vakada “Su ve su hijyeni kaynaklı sorunlar” afet sonrası süreçte oluşan kayıpların en önemli sebeplerindendir. Yaşanan deprem felaketi sonrası oluşan “Su ve suya bağlı sanitasyon” sorunlarının büyük etkiye sahipleri aşağıdaki gibidir.
2010 HAİTİ DEPREMİ SONRASI SU KAYNAKLI YAŞANAN SORUNLAR;
a. Temiz suya ulaşımın kısıtlanması,
b. Atık yönetim sistemin çökmesi nedeniyle oluşan su kirliliği,
c. Dezenfeksiyon ve sanitasyon eksikliği,
d. Su kaynaklı beslenme eksikliği,
e. Vektörel üreme etkisi,
