İSKİ Genel Müdürlüğü'nde düzenlenen “II. Su Verimliliği ve Su Tasarrufu Çalıştayı” sonuç bildirgesi açıklandı. Çalıştayların ardından suyun daha verimli ve tasarruflu kullanılması konusunda alınması gereken tedbirlere ilişkin bir sonuç bildirgesi yayınlandı. II. Su Verimliliği ve Su Tasarrufu Çalıştayı” Sonuç Bildirgesi şu şekilde;

Su Verimliliği Ve Tasarrufunu Önceleyen Su Kanununun Çıkarılması

Su Kanunu; su verimliliği ve su tasarrufunu amaçlayacak biçimde, suyun ulusal düzeyde yönetimi ile ilgili genel çerçeveyi, kurumlar arası koordinasyonu tarif edecek şekilde yasalaştırılmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: Merkezi idarenin ilgili birimine [Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü)] yazılı bildirimde bulunulmuş olup daha geniş çerçevede yeni bildirim T.C. Tarım Ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yapılmıştır.

Gri Su Geri Kazanımı Ve Yağmur Suyu Hasadı Mevzuatının Oluşturulması

Yağmur suyu hasadı ve gri su geri kazanımı sistemlerinin kurulumu ile işletilmesi süreçlerinde kontrol ve denetim mekanizmaları mevzuatla düzenlenmeli, denetim süreçleri yönünden sürdürülebilirlik sağlanmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: Merkezi idarenin ilgili birimine [(Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı) (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü)] yazılı taleple iletilmiştir.

Yağmur Suyu Hasadı Ve Gri Su Sistemlerinde TSE Standartlarının Oluşturulması

Yağmur suyu ve gri su kullanımı konusu, İdaremiz yönetmelik ve uygulama esaslarında zorunlu hale getirilmiş olsa da kullanılacak arıtma metodu ile ilgili standartlar konusunda belirsizlikler ortadan kaldırılmalıdır. Gri su ve yağmur suyu sistemlerinde kullanılacak olan ekip ve ekipmanların kalitelerinin belirlenmesi ile ilgili gerekli ulusal standart düzenlemeler TSE tarafından yapılmalıdır. Böylece kaliteli yağmur suyu ile gri su sistemleri üretimi ve kurulumuyla kalite yönünden sürdürülebilirlik sağlanmış olacaktır. Yapılmış Olan Faaliyet: TSE’ye ve Merkezi İdarenin ilgili birimlerine (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı) yazılı talepte bulunulmuştur.

 Mobil Temizlik ve Sulama Hizmetlerinde Su Tasarruflu Sistemlerin Kullanılması

Belediyelerin tankerlerle yaptığı temizlik çalışmalarının, klasik olarak depo cazibesi ile su sağlayan su tankerleri yerine “Basınçlı ve Verimli Sulama Sistemine Sahip Tankerler” ile yapılması gerekmektedir. Yapılmış Olan Faaliyet: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile İlçe Belediyelerine yazılı bildirimde bulunulmuştur.

Atık Su Geri Kazanım Sularının Mobil Temizlik ve Sulama Hizmetlerinde Kullanılması

İleri biyolojik arıtma tesislerinden temin edilecek arıtılmış geri kazanım sularının belediyelere ait hizmet alanlarında özellikle sulama, yol yıkama ve kanal açma işlerinde kullanılmasıyla önemli ölçüde su tasarrufu sağlanabileceği değerlendirilmiştir. Yapılacak Olan Faaliyet: Pandemi dönemi tedbirleri ile kullanımı sınırlanan atık su geri kazanım sularının mevcut durumda belediye hizmetleri ile sulamada kullanılabilirliği ile ilgili yazılı görüş sorulan T.C. Sağlık Bakanlığından olumlu yazılı görüş alınması halinde; atık su geri kazanım suyu temin edilebilen atık su arıtma tesislerinden (Ataköy, Ambarlı, Tuzla, Paşaköy) elde edilen suyun yakın belediyelerce kullanılması için ilgili belediyelere yazılı bildirimde bulunulacaktır.

Yeşil Alanların Akıllı Otomasyonla Yönetilen Sistemler ile Sulanması

Yeşil alanlarda güneş ışığı etkinliğinin düşük olduğu saatlerde sulama yapılması ve konvansiyonel sulama sistemlerine göre 4-5 kat daha az su tüketilmesini sağlayan akıllı otomasyonla yönetilen toprak veya nem sensörleri kullanılarak toprağın su ihtiyacına göre sulama yapan sulama sistemlerinin tercih edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan park ile bahçelerde ve belediyelere ait tüm peyzaj alanlarında akıllı vanalar yaygınlaştırılmalı ve yağmurlu havalarda merkezi sistem ile otomatik olarak vanaların kapatılması sağlanmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerine yazılı talepte bulunulmuştur.

Suya Duyarlı Yeşil Altyapı Planlaması

Yeşil alanlarda su verimliliği adına fazla su tüketen çim yerine kurakçıl bitkilerin tercih edildiği “Kurakçıl Peyzaj Düzenleme” çalışmaları yapılarak su tüketimi azaltılmalıdır. Bununla birlikte yüzeysel suların yeşil alanlara akışını sağlayacak ve yağmur suyu bahçeleri oluşturulmasını temin edecek düzenlemeler yapılmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerine yazılı bildirimde bulunulmuştur.

Yağmur Suyu Hasadının ve Gri Su Geri Kazanımının Teşvik Edilmesi

Binalarda gri su geri kazanımı ve yağmur suyu hasadı sistemleri yapılması belediyelerce sağlanacak avantajlarla teşvik edilmelidir. Yapılmış Olan Faaliyet: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerine yazılı bildirimde bulunulmuştur.

Su Geçirimli Sert Zemin Uygulamalarıyla Yeraltı Su Kaynaklarının Artırılması

Belediyelerce halka açık kentsel alanlarda ve peyzaj alanlarında; su geçirimli beton ve asfalt, yarı yeşil çim parke taşları vb. zemin kaplama ürünleri kullanılarak yağmur sularının yer altı su kaynaklarına kazandırılması gerektiği değerlendirilmiştir. Yapılmış Olan Faaliyet: İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerine, TOKİ ve KİPTAŞ’a yazılı bildirimde bulunulmuştur.

Suyun Verimli Kullanımı ve Su Tasarrufu Konularında Farkındalık Oluşturulması

1.Medya ve Sosyal Medya Faaliyetleri

Su tasarrufu ile ilgili bilinçlendirme çalışmalarında yazılı ve görsel medya ile sosyal medyanın etkin kullanımı sağlanarak vatandaşlarımızın suyun verimli kullanılması ile su tasarrufu hakkında farkındalığı artırılmalıdır. Yapılmakta Olan Faaliyet: İBB TV, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İSKİ internet sitelerinde suyun verimli kullanılması ile su tasarrufunu teşvik edici kamu spotu videoları yayınlanmakta ve sosyal medyada kullanılmak üzere slogan içerikleri üretilerek İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve İSKİ hesaplarından paylaşılmaktadır.

2.Eğitici Toplumsal Faaliyetler

 İdaremizce eğitim kurumları, ibadethaneler vb. yerlerde su tasarrufu ile ilgili bilinçlendirmeye yönelik eğitimler gerçekleştirilmeli, halkın yoğun olduğu yerlerde su tasarrufu konulu afiş ve görseller sergilenmelidir. Yapılmış Olan Faaliyet: İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve İl Müftülüklerine yazılı bildirimde bulunulmuştur. Ortak çalışmalar İSKİ tarafından (Kurumsal İletişim Şube Müdürlüğü ile Eğitim Şube Müdürlüğü) koordine edilmektedir.

Beyaz Eşya, Vitrifiye ve Su Armatür Grubuna Su Verimliliği Etiket Zorunluluğu Getirilmesi

Beyaz eşyalara, vitrifiye ürünlerine ve su armatürlerine su verimliliği esasına göre etiketleme yapılması zorunluluğu getirilmelidir. Bununla birlikte beyaz eşyalarda seçilen programların kullanacağı su miktarları dijital gösterge üzerinde görülebilmeli ve tüketilen su miktarının optimizasyonu sağlanarak kişisel tasarruf imkânı sağlanmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: Merkezi idarenin ilgili birimlerine [Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü)] daha önce yazılı bildirimde bulunulmuş olup daha geniş kapsamda yeni bildirim Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TSE’ye yapılmıştır.

Su Tasarrufuna Teşvik Edici Su Fiyat Tarifeleri Uygulanması

İSKİ tarafından kademeli fiyat uygulaması yapılmalı, belli bir miktardan fazla su kullanılması durumunda su bedeli, suyun tasarruflu kullanılmasını sağlayacak şekilde kademeli tarife ile fiyatlandırılmalıdır. Yapılmakta Olan Faaliyet: İSKİ tarafından İstanbul Büyükşehir Belediyesi Genel Kurulu’na sunulmak üzere yeni tarife çalışması yapılmaktadır.

Kuraklık Faaliyet Planı Oluşturulması

İSKİ olarak susuzluk dönemlerinde uygulanmak üzere “Kuraklık Faaliyet Planı” oluşturularak bu dönemlerde planlı su kesintileri dâhil olmak üzere uygulanacak tedbir ve yapılacak faaliyetler öncelik sıralamasına göre belirlenmelidir. Yapılmış Olan Faaliyet: İSKİ tarafından “Kuraklık Faaliyet Planı” çalışmaları devam etmektedir.

Su Verimliliğini Esas Alan Ürünlerin İmar Yönetmeliklerine Konulması

Yeni yapılarda, yapı türü ile niteliğine göre su verimliliği ve su tasarrufunu esas alan kriterlerin belirlenmesine, bu kriterlere uygun su ekipmanlarının kullanılmasına yönelik Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nde ve İstanbul İmar Yönetmeliği’nde düzenleme yapılmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: Merkezi idarenin ilgili birimi [Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü)] ve İstanbul Büyükşehir Belediyesine yazılı bildirimde bulunulmuştur.

Suya Duyarlı Şehir Planlaması

Su verimliliğinin esas alındığı suya duyarlı şehri önceleyen kriterler şehir planlama mevzuatına eklenmeli ve imar planları yapılırken bu durumun dikkate alınması zorunlu hale getirilmelidir. Yapılmış Olan Faaliyet: Merkezi idarenin ilgili birimine [Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü)] yazılı bildirimde bulunulmuştur.

Su Tasarrufu ve Su Verimliliği Konulu Özel Proje Çağrı Başlığı Açılması

Ulusal ve uluslararası kalkınma ajansları, TÜBİTAK gibi proje mali desteği ve teşviki sağlayan kuruluşlara başvuruda bulunularak su tasarrufu ve su verimliliği konularında özel proje çağrı başlığı açılması sağlanmalıdır. Yapılmış Olan Faaliyet: Proje desteği veren TÜBİTAK ve Kalkınma Ajanslarının bağlı bulunduğu T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına (Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü ile ARGE Teşvikleri Genel Müdürlüğü) ve Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığına yazılı talepte bulunulmuştur.

Su Tasarruflu Kombilerin Geliştirilmesi ve Yaygınlaştırılmasının Sağlanması

Sıcak su kullanımlarında; soğuk suyun ısınma süreci boyunca boşa akıtılmaması için tasarlanan resirkülasyon hattına sahip kombilerin geliştirilmesi ve kullanımının yaygınlaştırılmasına yönelik çalışmaların yapılması. Yapılmış Olan Faaliyet: Merkezi idarenin ilgili birimine [T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (ARGE Teşvikleri Genel Müdürlüğü, Sanayi Genel Müdürlüğü)] yazılı talepte bulunulmuştur.

Genel Sonuçlar

İSKİ tarafından birincisi 2021 yılında ve ikincisi 2023 yılında olmak üzere I. ve II. Su Verimliliği ve Su Tasarrufu Çalıştayları düzenlenmiştir. İlk çalıştay sonucunda öncelikle su tüketimi yapan kuruluşlar ve belediyeler ile toplu konut idarelerine suyun verimli kullanılmasıyla su tasarrufu konusunda yapılması gerekenlerden bahsedilerek gerekli tedbirlerin alınması istenmiştir. Bununla birlikte sivil toplum kuruluşlarından konuyla ilgili farkındalık oluşturacak çalışmalar yapmaları talep edilmiştir. Nihai olarak ise ulusal ve uluslararası su verimliliği ve su tasarrufu mevzuatları karşılaştırılarak ülkemizde bu konuda bulunmayan yasal düzenlemeler, standartlar tespit edilmiş ve ilgili kurum ve kuruluşlara bu konuda gerekli mevzuat çalışması yapılması ile ilgili talepler yazılı olarak bildirilmiştir. II. Su verimliliği Çalıştayı sonucunda da ilk çalıştaydaki süreçler takip edilerek yeni tespitler doğrultusunda ilgili merkezi idare birimlerine gerekli mevzuat çalışmalarının yapılması için talepte bulunulmuş İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı, ilçe belediyeleri, il milli eğitim müdürlüğü, il müftülüğü ve toplu konut idarelerine alınması gereken tedbirler yazılı olarak gönderilmiştir.

Sonuç olarak; ülkemizde öncelikle bütüncül bir su kanununa ihtiyaç olduğu, II. Su Verimliliği ve Su Tasarrufu Çalıştayı sonuç bildirgesindeki bütün öneri ve tedbirleri de içeren söz konusu su kanununun çerçevesini çizdiği ve denetim mekanizmalarını oluşturduğu, kullanılan sistem ve malzemelerde kaliteyi temin edecek standartlara sahip “su verimliliği ve su tasarruf sisteminin” ulusal düzeyde oluşturulmasının su kaynaklarının verimli ve etkili bir biçimde kullanılmasını sağlayacağı değerlendirilmiştir.