'Ters' Ozmoz'u Biliyoruz, 'Düz' Ozmoz da Var mı?
YÜK. MÜH. ENİS BURKUT
“Ters” Ozmos insan icadıdır ve bugün tüm dünyada kötü sulardan kaliteli su elde etmek için kullanılan bir teknolojidir. Doğadaki canlılar “Doğal” olan Ozmoz yani “Düz” Ozmoz kanunu sayesinde ihtiyaçları olan suyu ve gıdayı alır.
Son yıllarda “Ters” ozmoz tekniği önce hastanelerin diyaliz bölümlerinde, sonra sanayi işletmelerinde kullanılmaya başlandı, artık evlerde dahi “Ters” ozmoz tekniği ile içme suyu üreten cihazlar kullanılıyor. Dolayısı ile, insanlar doğrudan “Ters” Ozmoz tekniğini ve “Ters” ozmoz terimini öğrendiler. Oysa “Düz” ozmoz, yani “Doğal Ozmoz” kanunu dünya var olalı beri doğada vardır ve canlıların yaşaması için gerekli olan doğal bir olaydır.
Canlılarda bulunan “Ozmoz” olayı, yani “Düz Ozmoz” konusu okul eğitimi sırasında yalnızca biyoloji ve biyolojiye yakın eğitimlerde öğretiliyor, onun için her “Ters” ozmoz kullanan kişi genelde “Doğal Ozmoz” yani “Düz” Ozmoz olayını bilmeyebilir. Bu sebeple bize çok kez şu soru soruluyor: “Ters Ozmoz” cihazı kullanıyoruz ve “Ters Ozmoz” deyimini çok duyuyoruz peki, bunun “Düz” olanı yok mu?” Cevap: EVET “DÜZ OZMOZ” VAR.
Bu yazımızda okuyucuları “Düz” ozmoz yani “Doğal” ozmoz konusunda biraz aydınlatacağız. Önce ozmoz kelimesi üzerinde duralım: Fransızca’dan dilimize gelmiş olan bu kelime Fransızcada “OSMOSE” olarak yazılır; Türk Dil Kurumu (www.tdk.gov.tr) bu kelimeyi “OZMOZ” yazılışı ile Türkçe dili için kabul etmiştir ve anlam olarak “Geçişme” ve “Geçişim” kelimelerini yazmıştır. Aslında, tüm canlılar ve tüm bitkiler doğal “ozmoz” olayı sayesinde yaşar, yani “ozmoz” olayı doğada bulunan ve biyoloji ilminin en temel olaylarından biridir. “Doğal ozmoz”, yani “Düz Ozmoz” bitkilerde ve vücudumuzun her hücresinde her an var olan ve her an işleyen çok doğal bir olaydır. Tüm bitkiler de doğal ozmoz olayı ile içlerine tabiattan su ve su ile gelen gıdaları alır.
Bir doğal olay olan ozmoz, çok basitçe şöyle anlatılabilir: Ozmoz olayına göre, iletkenliği düşük sular hiçbir pompa gücü gerektirmeden, daha yüksek iletkenlikteki suya yönelir ve doğal bir zarı (membranı) zahmetsizce aşarak yüksek iletkenlikteki su içine girer.
