Değerli ve Yüklü Miktardaki Atıkların Yönetiminde Karşılaşılan Sorunlar ve Çözüm Önerileri
OSMAN BOZ
Atık Yönetimi Pazarlama ve İş Geliştirme Uzmanı
Ülkemizde atık yönetimi, çok yönlü aktörlerle gittikçe büyüyen iş hacmi, yüksek cirolar ve sektöre giren ve girmeye hevesli yatırımcıların ilgi alanındadır. Tehlikeli-tehlikesiz endüstriyel atıklarla evsel atıkların yönetiminde yeknesaklık daha bir oturmuş gibi görünse de, bizim jargonda cazibeli (güncel maddi değerli, kullanışlı, marka değeri yüksek, son kullanma tarihi geçmiş, bozuk, yasaklanmış, sahte, kaçak, kusurlu, gümrük vb kamu otoriteleri mevzuatı kapsamında imha kararı alınan maddeler ve/veya ürün sahibinin şu veya bu sebepten imhasına karar verdiği ürünler, içki, sigara, gıda, tekstil kimyasal, vb.) atıkların yönetilmesinde çok başlılık, çok seslilik, geri kazanım/bertaraf tanım ve uygulamalarında alınacak epey bir yolumuz olduğu açıktır. Diğer taraftan tehlikelilik veya cazibeli olmaktan daha farklı nedenlerle dikkat çeken bir diğer unsur atığın niceliği yani miktarıdır.
25 yıllık sektörel çalışmalarımda karşılaştığım, örneğin yüzlerce veya binlerce ton gıda maddesi, içki, inşaat malzemesi, tekstil ürünü, yangın su basması vb nedenlerle ortaya çıkan hasarlı ürünler, kirli toprak, sanayi hammaddeleri vb. atıkların geri kazanım/bertaraf süreçleri, ilgili kanunlar kapsamında oldukça karışık, birbirine benzemez uygulamalarla kör topal sürdürülmektedir. Ülkemizin coğrafi bölgeleri bakımından da örneğin Marmara Bölgesi’nde atık yönetiminin geldiği nokta ile Ankara’dan ötesi arasında da dağlar kadar fark olabiliyor. Sanki yasalar diğer taraflarda, hem de kamu otoritelerinin uygulamaları bakımından daha bir esnek, daha toleranslı.
