38 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 09 / 2026 MAKALE ödeme süreçleri, finansal raporlama ile çevresel ve sosyal yükümlülükler merkezi uygulayıcı/aracı kuruluşun inceleme alanına girebilmektedir. Bu kontrolün temel gerekçesi, alt borçlu veya nihai yararlanıcı tarafından gerçekleştirilen işlemlerin ana finansman anlaşmasında öngörülen koşullara uygun olmasını sağlamaktır. Ancak bu aşamada incelenen dosya ve işlemlerin önemli bölümü daha sonra diğer denetim mekanizmalarının da inceleme konusunu oluşturmaktadır. 3.5. Hazine ve Maliye Bakanlığı Kapsamındaki Dış Finansman Denetimi Dış finansmanlı projelerin Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki yetkili denetim mekanizmaları tarafından incelenmesi ayrı bir güvence katmanı oluşturmaktadır. Hazine Kontrolörleri Kurulu tarafından, uluslararası kuruluşlardan sağlanan dış finansmanla yürütülen projelerde kredi veya hibeyi kullanan kurum ve kuruluşların hesap ve işlemleri ilgili finansman anlaşmaları ve uluslararası kabul görmüş denetim standartları çerçevesinde bağımsız denetime tabi tutulabilmektedir. Bu denetimin hukuki amacı Sayıştay denetiminin amacıyla tamamen aynı değildir. Bununla birlikte proje harcamaları, ödeme belgeleri, satın alma işlemleri ve finansman kaynağının amaçlarına uygun kullanımı bakımından önemli bir kesişme alanı ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla aynı proje harcaması farklı hukuki sorular üzerinden birden fazla dış denetimin konusu olabilmektedir. 3.6. Yerel Yönetim Düzeyindeki Hesap Verebilirlik Mekanizmaları Belediye düzeyindeki demokratik hesap verebilirlik sistemleri de toplam güvence yapısının bir başka unsurudur. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 25'inci maddesinde belediye meclisi bünyesinde bir denetim komisyonu kurulması ve komisyonun belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemlerini incelemesi öngörülmektedir. 2560 sayılı Kanun kapsamında büyükşehir belediye meclisleri, su ve kanalizasyon idarelerinin genel kurulları olarak görev yapmaktadır. Bu çerçevede belediye meclisi bünyesinde oluşturulan denetim komisyonu da su ve kanalizasyon idarelerinin mali ve idari faaliyetlerinin denetiminde önemli bir yerel hesap verebilirlik mekanizması oluşturmaktadır. Denetim komisyonu tarafından, idarenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile bunlara ilişkin hesap kayıt ve işlemleri incelenebilmektedir. Bu kapsamda, uluslararası finansman kullanılarak gerçekleştirilen bir altyapı projesine ilişkin harcamalar ve mali işlemler de komisyonun inceleme alanına girebilmektedir. Dolayısıyla uluslararası finansmana konu bir proje kapsamında ihale dokümanları, ihale değerlendirme süreçleri, sözleşme uygulamaları, hakedişler, ödeme işlemleri ve bunlara ilişkin mali ve idari kayıtlar, Denetim komisyonu tarafından gelir ve giderlerin denetimi kapsamında incelenebilmektedir. Bu yönüyle belediye meclisi denetim komisyonu tarafından gerçekleştirilen inceleme, uluslararası finansmanlı projelerin tabi olduğu çok katmanlı denetim yapısının yerel yönetim düzeyindeki bir diğer unsurunu oluşturmaktadır. 3.7. Uluslararası Finans Kuruluşunun Kontrol ve Gözetimi Finansmanı sağlayan uluslararası finans kuruluşunun kredi veya finansman anlaşmasından ve kendi politika ve prosedürlerinden kaynaklanan inceleme mekanizmaları son katmanı oluşturmaktadır. Kontrol ve gözetim kapsamında, finansmanı sağlayan kuruluş tarafından; satın alma stratejileri ve ihale dokümanlarından teknik şartnameler ve ihale değerlendirme süreçlerine, sözleşmenin uygulanmasından hakediş ve ödeme işlemlerine, finansal raporlamadan çevresel ve sosyal yükümlülüklerin yerine getirilmesine kadar projenin farklı aşamaları inceleme ve denetime tabi tutulabilmektedir. 4. DENETIM ALANLARININ ÖRTÜŞMESI VE MÜKERRERLIK SORUNU Birden fazla güvence katmanının varlığı tek başına olumsuz bir durum değildir. Her kurumun farklı bir hukuki görevi vardır. (i) Sayıştay kamusal hesap verebilirlik ve hukuka uygunluk açısından, (ii) Mülkiye Teftiş Kurulu mahallî idarelerin faaliyet ve işlemlerinin mevzuata uygunluğu bakımından, (iii) merkezi uygulayıcı kurum finansman anlaşmasının ve proje uygulama sisteminin gerekleri bakımından, (iv) uluslararası finans kuruluşu ise kendi finansman kaynağının kullanımına ilişkin sözleşmesel ve kurumsal riskler açısından inceleme yapmaktadır. Bununla birlikte farklı hukuki amaçların bulunması, uygulamada incelenen nesnenin farklı olduğu anlamına gelmemektedir. Örneğin aynı yapım sözleşmesinin ihale dokümanı, ihale değerlendirme raporu, sözleşmesi, hakedişleri, fiyat farkları, iş artışları, süre uzatımları, ödeme belgeleri ve teknik gerçekleşmeleri birden fazla kurum tarafından ince-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=