46 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 08 / 2026 ÇEVİRİ uçurum oluşturmaktadır. Yapay zeka kesinlikle refahı ve insan iyiliğini artırabilir. Bunu adil bir şekilde yapıp yapmadığı artık teknik bir soru değil, bir yönetim sorusudur.” ve egemenlik avantajları da sunmaktadır. Dünyada sadece 32 ülke yapay zekâya özel veri merkezlerine ev sahipliği yapıyor ve bu kapasitenin %90'ı 2 ülkede yoğunlaşmış durumda; buna karşılık 150'den fazla ülke şu anda egemen yapay zekâ hesaplama gücüne çok az veya hiç erişemiyor. Rapor bunu sadece ekonomik bir uçurum olarak değil, aynı zamanda çevresel adalet sorunu olarak da ele alıyor: Dışlanmış ülkeler kritik maden çıkarma ve elektronik atık yüklerini üstlenirken, stratejik faydalar başka yerlere akıyor. Birleşmiş Milletler Üniversitesi Rektörü ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Yardımcısı Profesör Tshilidzi Marwala , “Yapay zekayı geliştiren küresel sistem, onu sürdürülebilir ve adil bir şekilde yönetmelidir” dedi. “Dünyanın ayrıcalıklı bölgelerinde yoğunlaşan yapay zeka altyapısı, yapay zekanın adil gelişiminde ciddi zorluklar yaratan büyük bir dijital SÜRDÜRÜLEBILIRLIK VE EŞITLIK IÇIN BIR YOL HARITASI Rapor, altı ilke üzerine kurulu sorumlu bir yapay zeka ekosistemi çağrısında bulunuyor: şeffaflık; tasarımla verimlilik; eşitlik ve çevresel adalet; yaşam döngüsü sorumluluğu; küresel iş birliği; ve sürdürülebilir kullanım. Pratik öneriler, paydaşların her bir ana grubuna yöneliktir: Hükümetler, yapay zeka altyapısını enerji planlamasına, su yönetimine ve arazi kullanım izinlerine entegre etmeli ve standartlaştırılmış çevresel ayak izi raporlamasını zorunlu kılmalıdır. Endüstri ve yapay zeka geliştiricileri, model seçimi, varsayılan çıktılar ve yönlendirme kararlarını kaynak kullanımını belirleyici faktörler olarak ele almalı ve tasarım yoluyla verimliliği artırmalıdır. Kullanıcılar ve uygulama yapan kuruluşlar, amaca uygun kullanımı benimsemeli; görevi karşılayan en
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=