42 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 07 / 2026 RAPOR nılmış su kullanımının zorunlu hâle getirilmesi çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacaktır. İstanbul’un tarihi ve eski yerleşim bölgelerinde yaygın olarak bulunan birleşik kanalizasyon sistemleri, atık su ve yağmursuyu aynı hatlar üzerinden taşıyarak arıtma tesislerine veya deşarj noktalarına iletmektedir. Bu sistemler, özellikle şiddetli yağışlar sırasında taşkınlara, arıtma tesislerinde kapasite aşımına ve arıtılmamış suyun doğrudan çevreye verilmesine neden olmaktadır. Bu durum, Marmara Denizi ve İstanbul Boğazı başta olmak üzere sucul ekosistemleri tehdit etmektedir. Birleşik sistemlerin ayrık sistem kanalizasyona dönüştürülmesi, yağmursuyu hatlarının ve yağmursuyu tünellerinin yaygınlaştırılması İstanbul’un atık su yönetiminde çevresel riskleri azaltacak ve arıtma tesislerinin daha verimli çalışmasına imkân tanıyacaktır. İstanbul’daki atık su arıtma tesislerinden yıllık yaklaşık 558 bin ton yaş çamur üretilmektedir. Bu çamurların büyük bir kısmı hâlen depolama veya yakma yöntemleriyle bertaraf edilmekte, bu da çevresel ve ekonomik açıdan sürdürülebilir olmayan bir tablo ortaya çıkarmaktadır. Atık su çamuru, içerdiği organik madde ve enerji potansiyeli ile yenilenebilir enerji üretimi, tarımsal toprak ıslahı ve biyogaz üretimi gibi alanlarda değerlendirilebilir niteliktedir. İstanbul’da atık su çamurlarının bertarafı için çeşitli teknolojik yöntemler kullanılmaktadır. Geleneksel olarak, %0,5-2 katı madde içerikli arıtma çamurları, %25-30 katı madde içerikli çamur keki haline getirilerek taşınması kolay bir forma dönüştürülmektedir. Bu süreçte, çamur flokları arasına hapsolmuş serbest suyun yaklaşık yarısı uzaklaştırılır. Ancak, bu yöntemler nihai bertaraf açısından bir “ara ürün” sayılabilir ve daha sürdürülebilir çözümler gerektirmektedir. Birincisi, biyogaz üretim tesislerinin kurulması ve mevcut tesis kapasitelerinin artırılması gerekmektedir. Atık su arıtma tesislerinden çıkan organik içerikli çamurlar, anaerobik çürütme sistemlerinde işlenerek biyogaz üretimi sağlanabilir. Elde edilen biyogaz, enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla elektrik ve ısı enerjisine dönüştürülebilir. Bu yöntem, fosil yakıt kullanımını azaltırken aynı zamanda karbon salımını düşürecek, enerji geri kazanımı sağlayacaktır. İkinci olarak, kompost üretim tesislerinin yaygınlaştırılması önemli bir adım olacaktır. Arıtma çamurları, uygun ön işlemler sonrasında kompostlama yöntemiyle işlenebilir ve tarımda, park ve bahçelerde toprak düzenleyici olarak kullanılabilecek nitelikli bir ürün elde edilebilir. Bu yöntem sayesinde hem çamur miktarı azaltılır hem de atıkların toprağa geri kazandırılması sağlanır. Bir diğer önemli öneri, mevcut çamur işleme tesislerinin kapasite ve teknoloji açısından yenilenmesidir. İstanbul’daki bazı tesislerde hâlen geleneksel çamur kurutma ve yoğunlaştırma yöntemleri kullanılmakta, bu da hem enerji tüketimini artırmakta hem de nihai bertaraf süreçlerini zorlaştırmaktadır. Bu noktada daha yüksek Tablo 5. İSKİ Atıksu Faaliyetlerine Ait Veriler Faaliyet Birim Yıllık Miktar Günlük Ortalama Atık Su Arıtma Tesislerinde Arıtılan Atık Su Miktarı m³ 1.589.806.343 4.357.971 Biyolojik+İleri Biyolojik Arıtılan Atık Su Miktarı m³ 929.223.806 2.548.156 Ön Arıtılan Atık Su Miktarı m³ 660.582.537 1.809.815 Haliç Deniz Suyu Terfi Miktarı m³ 98.542.764 269.980 Terfi Edilen Atık Su Miktarı m³ 340.741.186 993.054 Tutulan Eleküstü Miktarı kg 10.819.590 29.643 Tutulan Kum Miktarı kg 26.517.950 72.652 Tutulan Köpük Miktarı kg 409.910 1.123 Susuzlaştırılan Çamur Miktarı kg 558.046.845 1.528.895 Uzaklaştırılan Kuru Çamur Miktarı kg 83.568.160 228.954 Tüketilen Elektrik Miktarı kWh 416.942.651 1.142.309 Üretilen Elektrik Miktarı kWh 89.713.347 245.790 Tüketilen Doğal Gaz Miktarı Nm³ 46.653.178 127.817 Üretilen Biyogaz Miktarı m³ 10.624.342 29.108 Geri Kazanılan Su Miktarı m³ 30.697.614 84.103
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=