KONUK YAZAR 56 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 06 / 2026 bir membranın çalışması gereken optimum değerler 6-8 aralığındadır. Eğer suda özel bir durum yoksa 6-7 arası hamsu ph değeri belirlemek daha uygun olur. Yüksek pH’lı sularda HCO3, CaCO3, MgCO3, BaSO4, SrSO4 gibi bazı bileşiklerin sudaki çözünürlükleri düşer ve çökelmesi gerçekleşir. Çökelen bu bileşiklerin bir kısmı sondaki membranlara yapışarak yapıştığı bölgelerde yavaş yavaş birikintiler oluşturur. Bu da membranı kısa sürede tıkayan sebeplerdendir. Ryznar , Langeiler ve Puckorius ismindeki bilim insanlarının yıllar önce yaptığı çalışmalarda CaCO3’ün korozyon eğilimi araştırılmıştır. Ryznar Stability Index’i (RSI), Langeiler Saturation Index’i (LSI) ve Puckorius Scaling Index’i (PSI) suyun pH’ı, iletkenliği, toplam alkalinitesi, sudaki Ca ve HCO3 minerallerinin miktarı ve sıcaklık parametrelerine bağlı olarak hesaplanırlar. Bu hesaplamalar sonucu sudaki CaCO3’ün çökelme eğilimleri tespit edilebilir. Ham suyun pH değeri ve CaCO3 doygunluk pH değeri de bu formülasyonlarda önemli bir yer alır ve çökelmeyi doğrudan etkileyen faktörlerdendir. SICAKLIK Standart bir membranın çalışabileceği max sıcaklık değeri 40-45 °C olsa da, yüksek sıcaklıkta çalışan membranlar kısa sürede bozunurlar. Genişleyen membran gözenekleri nedeniyle de ürün suyu iletkenliği yükselir. Bu da tesiste istenmeyen bir durumdur. Membranların 15-20 °C sıcaklıklarda çalıştırılması tavsiye edilir. MEMBRAN YIKAMASININ YAPILMAMASI Türkiye piyasasında en çok yapılan hatalardan biri de; membranlar en son noktaya gelene kadar kullanılmaya devam eder, artık istenen su miktarı karşılanamayınca veya iletkenlik değerleri yükselip su kullanılamaz hale gelinceye kadar membran yıkama işlemi yapılmaz. Membranların uzun süre kullanımı için düzenli yıkanmaları gerekir. Tıkanmalarını beklemeye gerek yoktur. İnorganik maddelerin temizlenmesi için membranlar asidik solüsyondan geçirilerek inorganik maddelerin suda çözünürlükleri arttırılır. Suda çözünen bu maddeler de membrandan uzaklaştırılır. Organik maddelerin ve bakterilerin temizlenmesi için de membranların bazik solüsyondan geçirilmesi gerekmektedir. Belirli aralıklarda bu işlemlerin yapılması ile birlikte membranlarda biriken kirliliklerin üst üste yapışmaları azaltılır ve böylelikle membran tıkanma süreleri geciktirilir. gerekir. Doğru antiskalant dozaj miktarı ; Suyun kalitesine göre belirlenen antiskalant marka ve modelinin sahip olduğu projeksiyon tarafından su analiz değerleri ve RO sistem dizayn kriterleri, pH, Sıcaklık ve SDI değerleri girilerek tespit edilen dozaj miktarıdır. Yalnızca antiskalant miktarını doğru ayarlamak yetmez. Dozajlanan antiskalant ile membran arası mesafenin de karışımın sağlanması için yeterli olması gerekir. Daha homojen bir dozaj için statik mikser gibi yöntemler uygulanmalıdır. Antiskalantın homojen dozajlanmaması halinde membranda kireç ve silika gibi minerallerin çökelmesi ile karşılaşılabilir. Antiskalant dozajının az yapılması halinde yetersiz miktardan dolayı membranda çökelme birikmeler sonucu tıkanma gerçekleşir. Antiskalant miktarının fazla yapılması halinde antiskalantta bulunan organik maddeler sudaki eser miktarda dahi olsa bulunan bakterilerin çoğalmasına sebep olur ve üreme ile birlikte oluşan biyofilm tabakası sebebiyle membranlar tıkanabilir. AKM (ASKIDA KATI MADDELER) Toplam katı maddeler, çözünmüş ve çözünmemiş (toplam süspanse) katı maddeler diye iki gruba ayrılır. Çözünmemiş katı maddeler ise, çökebilen ve çökemeyen (askıda kalan) katı maddeler olmak üzere iki alt gruba ayrılır. Suda çökemeyen yani süspanse halde askıda asılı kalan yaklaşık bir mikron büyüklüğünde veya daha büyük olan küçük katı maddeler AKM yani Askıda Katı Madde olarak tanımlanır. Eğer bir suda AKM değeri yüksek ise bunu standart ön filtrasyon ile tutmamız kolay değildir. 1-5 mikron aralığındaki partiküller kartuş filtrelerden kaçarak membrana gidecektir. Detaylı bir analiz sonucu tespit edilen AKM’leri kimyasal çöktürme gibi yöntemlerle RO öncesi tutarak membranların erken tıkanmasını önleyebiliriz. KLOR KAÇIRMA İnsani tüketim amaçlı sular yönetmeliğine göre sularda bulunması gereken klor miktarı 0.2-0.5 ppm aralığındadır. Ancak membranlarda bu değerin 0.1 ppm’in altında olması gerekir. Yüksek miktarda klorun membranlara gelmesi sonucu membranlar bozulur. Bunu önlemek için RO öncesi Aktif karbon filtre ve/veya Sodyummetabisülfit dozajı gerekir. PH Membran kataloglarına baktığımızda bir membranın 2-13 ph aralıklarında çalışabileceğini görüyoruz. Ancak
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=