55 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 06 / 2026 KONUK YAZAR gördük. Maalesef seçilen sistemin flux değerleri ve basınç farkları olması gereken değerlerin dışındaydı. Müşterimize mevcut RO üzerinde yapılması gereken değişiklikleri ve çalıştırabileceği koşulları ilettik. Bir başka yerde de 2 stage bir cihazda %65 verimin altında çalıştırılmaması gereken bir yerde %55 verimle cihazı çalıştırdıklarını ve 2. Stage’de yine flux hatası yaşadıklarını gördük. Bu gibi örneklerden de anlayacağınız gibi her suyun mutlaka membran projeksiyonuna sokularak sistemin belirlenmesi, buna göre RO’nun dizayn edilmesi ve hepsinden de önemlisi; bu dizayna uygun şekilde çalıştırılması gerekir. Bizim sistemi doğru belirlememiz her zaman yeterli olmuyor, hidrolik dizayn doğru bile olsa, yanlış şekilde çalıştırılan bir RO sisteminde hidrolik hatalardan dolayı yine membranların erken tıkanmasına neden olabiliyor. ÖN FILTRASYON KALITESI Bir inşaatta kum elediğimizi düşünelim. Biri ince biri kalın olarak iki farklı elek olsun. Önce ince eleği kullanırsak, büyük çakıl taneleri ince eleği hızlı bir şekilde tıkar ve eleği boşaltıp tekrar işe koyulmamız gerekir. Ancak önce kalın elekten geçirirsek iri çakıllar bu eleğe takılır ve daha sonra ince elekten geçirirken eleği temizleme süremiz gecikir. Elbette ki membranların tıkanması, yıkanması veya yenisi ile değiştirilmesi, eleği boşaltıp yeniden doldurmak kadar basit değildir ama ön filtrasyonda buna verilebilecek en iyi örneklerdendir. Mekanik bir arıtma olan RO membran sistemlerine, büyük kirliliklerin gelmesini önlemek için önce iyi bir ön filtrasyondan geçirmek gerekir. Suyun ihtiyacına göre kum, karbon, demir, yumuşatma, UF, NF sistemleri, mekanik filtreler koyulmalıdır. Bunların olmaması veya maliyetten kaçınmak için eksik/yetersiz koyulması halinde membranların erken tıkanması işten bile değildir. Kum ve karbon filtrasyon sistemlerinin filtrasyon hızlarını 20 m/saat , kötü sularda 10-15 m/saat aralığında seçmemiz gerekir. Demir filtrasyon sistemlerinde ise bu değer 10 m/saat’in üzerinde tavsiye edilmez. Yumuşatma sistemlerinde ise filtrasyon hızı 35-40 m/saattir. KARTUŞ FILTRELER Çok önemli bir RO ön arıtması olan kartuş filtreler ülkemizde ve Çin’de üretilirken mikronaj kalitesine bakılmamaktadır. Örneğin aynı uzunlukta 1 mikron ve 5 mikron iki filtrenin ağırlıkları ve fiyatı eşit olamaz. Örneğin 40’’ 5 mikron bir kartuş filtre, piyasada ticari sebeplerden ve rekabetten dolayı maalesef ortalama 60 mm. çapında ve 450 gram ağırlığında olarak satılmaktadır. Ancak tecrübelerimize göre 63 mm çapında ve yaklaşık 500-600 gram ağırlığında olması halinde daha sıkı hale gelirler. Böylelikle gerçek 5 mikronu yakalayabiliriz. Kartuş filtrenin erken tıkanması işletme maliyetini ne kadar arttırıyor olarak görünse de aslında bu doğru değildir. Uzun vadede membran tıkanma süresini geciktireceğinden dolayı olumlu bir durumdur. Kartuş filtrelerin düzenli aralıklarla kirlenir kirlenmez değiştirilmesi gerekir. Tedarikçinizden özel ölçülerde ve ağırlıkta kartuş filtre talep etmeniz halinde üretilmesi mümkündür. BAKTERI OLUŞUMU Suda bulunan bakteriler RO öncesinde öldürülmezse oksijenli ortamda sıcaklık ve sudaki organik madde miktarına bağlı olarak üreyerek çoğalırlar. Bu bakteriler sudaki ve suya dozajlanan antiskalanttaki organik maddeleri sentezleyerek membran üzerinde biyofilm tabakası oluştururlar. Bu tabaka membranı tıkayarak suyun geçişini önler. Bakteri oluşumunu önlemek için RO öncesi bakteri miktarı, maliyet, debi, su kalitesi gibi faktörlere bakılarak UF, Klor ve aktif karbon, Klordioksit, UV, Ozon gibi yöntemlerin biri veya birkaçına başvurmak gerekir. ANTISKALANT KULLANIMI HATALARI RO öncesi Antiskalant dozaj miktarını iyi ayarlamak Şekil 3. Kartuş Filtreler Şekil 4. Biyofilm tabakası
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=