MAKALE 51 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 05 / 2026 Taşkın ve hasar riski yüksek alanlarda tekrarlanma periyotları 5-10 yıl olmalıdır. Bu gereklilikler 1970’lerin sonunda belirlenmiş ve güncellenmemiştir. İZLANDA Tablo 3’te gösterilen periyotlar, İzlanda’nın başkenti Reykjavik tarafından kullanılmaktadır. Ulusal standart bulunmadığından, İzlanda’daki diğer çoğu şehir Reykjavik uygulamasını takip etmektedir. Eski birleşik sistemlerde aynı kriterler kullanılır; ancak potansiyel hasar ve inşaat maliyetleri açısından sonuç analizi yapılmalı ve toplum açısından en düşük toplam maliyetli çözüm seçilmelidir. NORVEÇ Norveç Su ve Kanalizasyon İşleri Derneği NORVAR, Aralık 2005’te boyutlandırmaya esas yağmur tekrarlanma periyotları için ulusal kılavuzu yayımlamıştır (NORVAR-raport 144). sine veya en riskli binaların belirli bir ortalama periyotta belirli kriterleri karşılamasına dayanır (örneğin, bodrum katlarının su basması ya da boruların tamamen dolması gibi). BOYUTLANDIRMAYA ESAS YAĞMURLARIN TEKRARLANMA PERIYOTLARI DANIMARKA Danimarka kılavuzu, boyutlandırmaya esas alınan yağmur tekrarlanma periyotlarını minimum hizmet seviyesi ilkesine dayandırır. Bu periyotlar, özellikle en riskli binaların su basması açısından belirlenen asgari tekrarlanma periyotlarını ifade eder. Dolayısıyla, toplum genelinde en düşük maliyet ilkesine dayanmamaktadır. Boru tam doluluk periyotlarının, kritik seviyedeki taşkın periyotlarıyla karşılaştırılabilir bir kapasite sağladığı varsayılmaktadır. Hesaplamalar mümkün olduğunca hassas yapılmalı ve ilgili güvenlik katsayıları somut ve açık bir şekilde değerlendirilmelidir. Dikkate alınması gereken başlıca hususlar şunlardır: • İklim değişikliği, yağış şiddetini %15–30 oranında artırabilir. • Gelecekteki geçirimsiz yüzey alanları belirsizlik gösterebilir. • Alıcı ortamların (su kütlelerinin) maksimum su seviyeleri artabilir. FINLANDIYA Finlandiya’da birçok şehirde kanalizasyon sistemleri, Avrupa’daki pek çok şehre kıyasla daha yenidir. Bu nedenle, ayrı kanalizasyon sistemi yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu durum, Finlandiya’daki kentsel alanlarda sel sorununun diğer Avrupa şehirlerine göre daha az ciddi olmasına katkı sağlamaktadır. Tablo 4. Norveç’te konut ve ticari alanlarda boyutlandırmaya esas yağmurlar için minimum tekrarlanma periyotları (yıl) Tablo 1. Danimarka’da konut ve ticari alanlarda boyutlandırmaya esas yağmurlar için minimum tekrarlanma periyotları (yıl). (DANVA, 2005) Sistem Tipi Kritik seviyeye taşkın (zemin seviyesi) Boru kapasitesinin tam kullanımı ve taşkınsız Birleşik kanalizasyon 10 3 Ayrı kanalizasyon 5 1 Tablo 3. Tablo 3. İzlanda’da ulusal mühendislik uygulamasına göre tekrarlanma periyotları (yıl) Sistem Tipi Kritik seviyeye taşkın (zemin seviyesi) Boru kapasitesinin tam kullanımı ve taşkınsız Ayrı kanalizasyon 10 5 Tasarım yağmuru* (1/n yılda) Ana alan tipi** Boyutlandırıcı taşkın tekrarı (1/n yılda) 5 Düşük hazar potansiyeli/kırsal alanlar 10 10 Konut 20 20 Şehir merkezi / sanayi / ticari 30 30 Yeraltı alanları / çok yüksek hasar potansiyeli 50 Tablo 2. Finlandiya’da ulusal mühendislik uygulamasına göre tekrarlanma periyotları (yıl) Sistem Tipi Boru kapasitesinin tam kullanımı ve taşkınsız Birleşik kanalizasyon 3 Ayrı kanalizasyon 2 *Boru tam dolu değil **Taşkın, genellikle boru tepesinden 90 cm yukarıdaki bodrum kat seviyesine kadar izin verilir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=