48 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 05 / 2026 KONUK YAZAR 11 Şubat 2025’te yürürlüğe giren tüzüğün uygulanmasına 12 Ağustos 2026 itibarıyla başlanacaktır. (AB) 2025/40 sayılı Tüzük, ambalajın üretim, kullanım ve atık yönetimini içeren tüm yaşam döngüsü boyunca: • Sırasıyla, gereksiz ambalajı önlemeyi, tekrar kullanımı ve geri dönüşümü teşvik etmeyi; • Ticaretin engellenmesini ve rekabetin bozulmasını önlemek maksadıyla AB içindeki devletlerde ulusal önlemleri uyumlu hale getirmeyi; • Döngüsel ekonomiye ve 2050’ye kadar AB’nin iklim nötr olma hedefine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Tüzüğe göre: Üreticiler, ambalajlarının tüm yaşam döngüsünden, atık yönetimi dâhil, sorumludur (Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu). ÜYE DEVLETLER: • Kişi başına üretilen ambalaj atığı miktarını kademeli olarak azaltmalı; bu kapsamda 2030, 2035 ve 2040 için hedefler belirlemelidir; • Tüm ambalaj atıkları için ayrı toplama, ayırma ve geri dönüşüm konusunda yeterli altyapıyı sağlamalıdır; • Tüm ambalaj atıkları için geri dönüşüm oranını 2025 yılına kadar %65’e, 2030 yılına kadar %70’e yükseltmeli; ayrıca farklı malzemeler için özel hedeflere ulaşmalıdır; • Tek kullanımlık plastik veya metal içecek kapları için depozito-iade sistemlerinin, halihazırda yüksek ayrı toplama oranına ulaşılmamışsa, 2029 yılına kadar kurulmasını sağlamalıdır. AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü’ndeki geri dönüştürülebilirlik ve geri dönüştürülmüş malzeme içeriği ile ilgili temel hedefler şunlardır: • 2030 yılından başlamak üzere AB piyasasına arz edilen tüm ambalajlar geri dönüştürülebilir olacaktır. • Plastik ambalajlar, tüketim sonrası ambalaj atıklarından geri dönüştürülmüş olmak kaydıyla yıllar ilerledikçe artan oranda minimum geri dönüştürülmüş malzeme içeriğine sahip olacaktır. Plastik ambalajlar için belirlenen minimum geri dönüştürülmüş içerik oranları, ambalaj türüne bağlı olarak 2030 yılı itibarıyla %10 ile %35, 2040 yılı itibarıyla %25 ile %65 arasında değişmektedir. 2.2. Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi (Directive (EU) 2019/904) AB’de yürürlükte olan Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi, özellikle PET içecek şişelerinde geri dönüştürülmüş içerik kullanımını zorunlu kılmıştır. Buna göre: • 2025 itibarıyla PET şişelerde en az %25, • 2030 itibarıyla en az %30 geri dönüştürülmüş plastik içeriği koşulu bulunmaktadır. Bu düzenlemeler, geri dönüştürülmüş plastik talebini hızla artırmış; ancak arz tarafında ciddi darboğazlar oluşturmuştur. 3. ATIK TICARETINI ETKILEYEN AB DÜZENLEMELERI 3.1. Atık Sevkiyatı Tüzüğü (Regulation (EU) 2024/1157) AB’nin geri dönüşüm piyasalarını doğrudan etkileyen bir başka temel düzenlemesi de Atık Sevkiyatı Tüzüğü’dür. 2024 yılında revize edilen bu tüzük 20 Mayıs 2024’te yürürlüğe girmiş olup, ancak birçok hükmü Mayıs 2026 ve Mayıs 2027 itibarıyla uygulanacaktır. Bu tüzüğün temel amaçları şunlardır: • AB’nin çevresel sorunlarının başka ülkelere “ihraç etmesinin” önlenmesi, • Atık sevkiyatlarında izlenebilirliğin artırılması, • Yasadışı atık ticaretinin engellenmesi, • Atıkların AB içinde geri dönüşüm ve yeniden kullanımının teşvik edilmesi. 3.2. OECD Dışı Ülkelere AB’den Atık İhracatı Kısıtları Yeni Atık Sevkiyatı Tüzüğü kapsamında: • Tehlikeli atıkların ve bertaraf amaçlı tüm atıkların OECD dışı ülkelere ihracatı yasaktır. • 21 Mayıs 2027 itibarıyla, tehlikesiz
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=