(Resim 1) Yağ üretiminde sıvı ve katı atık. göletlerde toplanmaktadır. pa, atıksuyun katalizatör yüzeyinden akmasını sağlamaktadır. Yüksek verimli bir biyolojik sistem Başka bir problem de; Asya ülkelerinde okluğu gibi hızlı ekonomik büyümenin yarattığı alan sorunudur. Bu gibi bölgelerde kısa vadeli tesis yatırımlan ve mevcut alanların tasarruflu kullanılmayışı, sıkça rastlanan bir durumdur. Buna benzer örnekler için, 1980'li yıllarda geliştirilen yüksek verimli biyolojik sistemler uygun olmaktadır. Halen dünya çapında uygulanmış en büyük yüksek verimli biyolojik sistem, (resim 3)'te görülmektedir. Aerobik proseslerde kullanılan lup-reaktörler (Schlaufenreaktor-Loop Reactor) çift girişten havayla beslenmekte olup, az yer kaplamaktadır. Sistemde kütle alışverişi çok yüksek olup, alan ihtiyacını 15 kata kadar azaltmaktadır. Her biri 2700 m3 kapasiteli 19 reaktör, gıda, kimya, ilaç, elektrik endüstrilerinde kurulmuş ve halen çalışmaktadır. Bu tesislerin bazıları ön arıtma, bazıları azot giderimi için kullanılmaktadır (Grafik 2). Bu kimya tesisinde, atıksu (1700 m3/gün) içindeki 750 mg/1 N2 azaltılarak normlarda izin verilen değerlere düşürülmektedir. Akış şemasından görüleceği gibi bir endüstriyel arıtma tesisi yalnızca bir tek reaktörden ibaret değildir. Tesis, prosesin birçok adımını gerçekleştirecek kademelerden oluşur. Sonuçta yüksek arıtma oranına sahip, stabil çalışan bir proses akışı sağlanır. Bu akış şemasında yer almayan katı madde ayrıştırılmasının yanı sıra, böyle bir tesisin diğer önemli kısımları; atıksu depolanması, gerektiğinde ilave beslenmesi, pH kontrolüyle katı-sıvı ayrıştırılması, mikroorganizmalarla zenginleştirilmesi ve sonuçta organik maddelerin yok edilmesi esasına dayanan fazlalık biyokütlenin değerlendirilmesidir. Lup-reaktörleri ultrafiltrasyon membranlarıyla endüstriyel atıksuların arıtılmasında kullanılmaktadır. Bu yolla arıtma yüzdesi artmakta ve tam bir katı madde ayrışması sağlanmaktadır. Katı maddenin tam ayrıştırılması, suyun geri kazanılması için büyük önem taşımaktadır. Bu tür arıtmanın arkasına bağlanan ters osmoz ile prosesinin debisinin artması sağlanırken, arızasız çalışması ela güvenceye alınmış olur. Endüstri atıksuyundan biyogaz üretilmesi Uzun süredir bilinen biyogaz teknolojisi ile membran bioreaktörleri son yıllarda önemli gelişme gösterdi. Bu teknikler, arıtmanın maliyetinin kabul edilebilir seviyelere çekilmesini sağlamıştır. Örnek olarak AB tarafından desteklenen; düşük yükteki atıksular için geliştirilen aneorobik membran bioreaktörleri gösterilebilir. Bu sistem, temelde sabit yatak-asitleme reaktörü ile bundan sonra bağlanan gaz taşınımlı lupreaktörden oluşmaktadır. Bu şekilde metan oluşumu hızlandırılmaktadır. (Resim 2) Kuzey Afrika'da bir tekstil fabrikasında atıksuyun güneş enerjisi yardımıyla antılması SU VE ÇEVRE TEKNOLOJiLERİ • SAYI 21 ~
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=