TABLO 1: 2005-2014 Yılları Arasında Belirlenen Geri Kazanım Oranları Ambalajın Cinsi 2005 2006 Cam 32 35 Plastik 32 35 Metal 30 33 Kağıt/Karton 20 30 Geri Kazanım Oranları(%) 2007 2008 37 40 37 40 35 38 35 38 2009 2010 2011 2012 2013 2014 43 45 48 52 56 60 43 45 48 52 56 60 42 45 48 52 56 60 42 45 48 52 56 60 !erde pilot uygulamalarla başlatılmak üzere bütün ülke genelinde hayata geçirilecektir. Vatandaşların, tüketim sonucu oluşan ambalaj atıklarını diğer atıklardan ayrı olarak biriktirmeleri ve belediyenin istediği şekilde toplama sistemine vermek üzere hazır etmeleri gerekmektedir. Ambalajlı ürünlerin satışını yapan mağaza, market, süper market, hiper market ve alışveriş merkezlerinin; ambalaj atıklarını ayrı toplama noktalarını oluşturmaları gerekmektedir. Toplama noktalarında tüketicilerin bilgilendirilmeleri için resimli afişler, yazılar bulundurulmalıdır. Burada amaç; tüketiciyi bilgilendirmek, kaynakta ayrı toplama bilincini yaygınlaştırmak ve ambalaj atıklarının gelişigüzel atılmasını önlemektir. Ayrıca, bu satış noktalarının marka sahiplerinin Yönetmelik kapsamında kayıt altına alınmasında büyük bir görevleri bulunmaktadır. Satış noktaları sisteme kayıtlı olmayan firmaların ürünlerini reyonlarında satmamak gibi bir uygulama ile sorumlu tutulmaktadırlar Bu sorumluluk, satış noktaları aracılığıyla satılan markaların Yönetmelik kapsamında sorumluluklarını yerine getirip getirmedikleri konusunda bir tür piyasa denetimi yapmaları şeklindedir. Bu denetimle haksız rekabetin önlenmesi ve sorumlu işletmelerin hepsinin kayıt altına alınması amaçlanmaktadır. Ambalaj atıklarını geri kazanmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, Bakanlıktan lisans almak zorundadırlar. Burada amaç, ambalaj atıklarını toplayan, ayıran ve geri dönüştüren tesislerin profesyonelleşmesini sağlamaktır. Tesislerde gelen, ayrılan, işlenen ve satılan ambalaj atıklarına ait veri kayıt sisteminin bilgisayar ortamında oluşturulması sağlanmakta ve Türkiye'deki maalesef kayıt dışı olan, ambalaj atıkları konusunda, bu çalışmayla birambalaj atıkları envanteri oluşturulmaktadır. Toplanan, ayrıştırılan ambalaj atıklarının geri dönüşüm tesislerine gönderilerek ekonomiye tekrar kazandırılması sağlanmaktadır. Türkiye'de ambalaj atıklarının yeni yönetim modeli Şekil l'de verilmektedir. ■ eğitim çalışmalarının yürütülmesi, ambalaj atığı yönetim planının hazırlanması gibi faaliyetlerin de her bir piyasaya süren tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir. Söz konusu piyasaya süren işletmelerin, bu faaliyetleri bireysel olarak yerine getirmelerinin zor olacağı dikkate alınarak, diğer ülke uygulamalarında olduğu gibi, bir endüstri kuruluşunun oluşumuna Yönetmelikte yer verilmiştir. Piyasaya sürenlerin, yükümlülüklerini daha etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri amacıyla, bir araya gelerek kar amacı taşımayan tüzel kişiliğe haiz bir yapı oluşturabilmelerine imkan tanınmıştır. Örneğin, Fransa'da Eco-Emballages, Çek Cumhuriyetinde Ekokom, Belçika'da Fost Plus, Almanya'da Der Grüne Punkt Dua! System Deutscland gibi organizasyonlar oluşturulmuştur. Türkiye'de de buna benzer iki organizasyon kurulmuştur. Bu organizasyonlar, tüm ambalaj türleri için ÇEVKO ve cam ambalajlar için CAMSİAD'dır. Sağlıklı ve sürdürülebilir bir atık yönetim sistemi, geri kazanılabilir atıkların çöp ile karışmadan kaynağında ayrı toplanması ve organize bir yapı içerisinde geri kazanım sürecinin gerçekleştirilmesini gerektirmektedir. Bu şekilde hem depolama alanına giden atık miktarı azaltılabilecek, hem de değerlendirilebilir atıklar hammadde olarak ekonomiye kazandırılabilecektir. Bu amaçla, Yönetmelikte ambalaj atıklarının kaynağında ayrı toplanması esas olarak kabul edilmiştir. Bu konuda da esas sorumluluk belediyelere verilmiş ve belediyelerin bu çalışmaları; yetkilendirilmiş kuruluşlarla, piyasaya sürenlerle, Çevre ve Orman Bakanlığından lisans/geçici çalışma izni almış geri kazanım firmalarıyla yapmaları öngörülmüştür. Kaynağında ayrı toplama çalışmaları, öncelilde büyükşehir belediyeleri, düzenli depolama tesisi olan belediyeler ve ambalaj atığının yoğun oluştuğu belediye- Şekil 1: Ambalajve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğine göreAmbalaj Atıkları YönetimSistemi su VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • SAYI 2 GTI
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=