teknik 6 metrelik emiş hattı dikey olarak askıya alınclığıncla, bu partiküller transfer sırasında 0.61 metre düşer. Eğer emiş hattı kullanımı 3/8-inch nominal çapta ise, alınan numunenin ilk 43.4 ml'lik kısmı bu özellikteki partiküllerden yoksun kalır. Eğer 1000 mi numune tek seferde alınırsa, kum konsantrasyonu gerçeğinden o/o 4.3 oranında az bir miktarda görülür. Eğer transfer hızı 3.0 fps'ye yükselir ise, hata payı o/o 2.9 oranında olur. lfps'cle hata o/o 8.7'dir. Bu hesaplamalar göstermektedir ki, böylesi konsantrasyonlara sahip akışlardan yüksek doğrulukta ve hassasiyette örnek alımı için 2 fps ve tercihen 3 fps transfer hızı gereklidir. Numune alma cihazları üzerine çalışan profesyoneller bunun çok zor olduğu konusunda fikir birliği içindedirler. Deney şartlarında dahi sonuçların tekrarlanabilirliğincle ±%15 fark olduğunu belirtirler. Bunun anlamı, taşıma hızındaki değişmeler sebebiyle ortaya çıkan hatanın büyük bir önem teşkil etmediğidir. Genellikle, sadece akarsulardaki seclimantasyonlar üzerinde çalışan araştırmacılar için bu karakteristiklerdeki birleşikler sorun teşkil etmektedir. Otomatik atıksu numune alma cihazı için en önemli uygulama, yük miktarı analizleri için temsili numune toplamaktu-. Bunlar tipik olarak BOD, COD, TSS analizleridir. Bu parametreleri oluşturan katı maddeler, organik yapıda oldukları için suya yakın değerde yoğunluğa sahiptirler. Dolayısıyla toplama kabmda taşıma sırasında bu maddelerin çökelmeleri daha az olur. Transfer hızı aynı zamanda çözünmüş maddeler açısından ela sorun teşkil etmemektedir. Sonuçlar arasındaki farkların asıl sebebi örnekleme tekniği ve teknolojisindeki farklılıklardır. Numune alma cihazlarının temsili mımune alma kabiliyetindeki farklılıklar, Harris ve Keffer'in çalışmalarında açıkça belirtilmiştir. Çalışmalar sonucunda arıtma tesisi çıkışlarından farklı cihazlarla örnek alındığında, sonuçlar arasında farklılıklar olduğu görülmüştür. Denemelerde biri vakum pompasına, diğeri düşük hızda peristaltik pompaya ~ SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ• SAYI 14 sahip iki farklı örnekleyici kullanılmış ve cihazlar akışın aynı noktasından örnek alacak şekilde yerleştirilerek, örneklerin BOD5, COD ve NFS miktarları ölçülmüştür. Sonuçlardaki açık farkın sebebinin de farklı örnekleme tekniklerinin kullanılmasıyla ortaya çıktığı açıklık kazanmıştır. Peristaltik pompa ile alınan örneklerin kimyasal içerikleri manuel olarak alınan örneklerin içeriğine daha yakındır. Manuel örnekler kontrol numunesi olarak alınmıştır. Örnek içeriklerindeki farklılıkların sebeplerinden bazıları şunlardır: • Numunelerin Kros-Kontaminasyonu. Peristaltik pompa numuneleri, numune toplama kabının içine direkt olarak konur. Numune alma hortumu temizlenebilir ve durulanabilir. Böylelikle her mımune alımında bu numunelerin önceki numune kalıntılarıyla bulaşması önlenir. Vakum pompası numunelerinde ise numuneler ölçüm bölmesinden geçerek ve burada tutularak toplanır. Bu ölçüm bölmesinin, iki numune alımı arasında, tatmin edici şekilde temizlenmiş ve durulanmış olması mümkün değildir. • Giriş Hızı. Peristaltik pompa örnekleyicisinin giriş hızı, gerçek akışın giriş hızına yakındır. Bu, bazı araştırmacılar tarafından tavsiye edilen "iso kinetic sampling" kriterlerine yaklaşmaya yardun eder. Bu durumda, numune alma cihazının giriş hızıyla akışın hızı birbirine yakındır. Vakum pompaları ise tipik olarak akış hızının üstünde bir hat hızına sahiptir. Pompa örnek alımı öncesinde emiş hattını temizlerken kanal dibindeki çöküntüleri havalandırır. Örnek alırken de havalandırdığı çöküntü bulutundan örnek alır. Bu durum vakum pompası ile alınan örneklerdeki yabancı madde konsantrasyonlarının, peristaltik pompaya ve kontrol numunesine nazaran yüksek oluşunu açıklar. • Numune Alma Cihazlarının Çalışmaları Arasındaki Farklılıklar. Peristaltik pompa, numuneyi direkt olarak, numune toplama kabına alır ve bir seri optik sistem ile hacim ölçümü yapar. Likit detektörü ve optik sensör kullanımı ile birlikte, alınan hacimlerin hassasiyeti ve tekrarlanabilirliği yükselmiştir. Vakum pompası ise, bölme büyüklüğüne bağlı olarak, sabit hacimde numune toplar. Hacimler daha sonra, bölmenin içindeki mekanik bir aygıt kullanılarak ayarlanır. Ölçüm bölmesi hacim sabitlendikten sonra, sıvılar örnek toplama kabına geçene kadar, bölmenin içinde tutulur. Bu durum sonucunda katı parçacıklar bölmenin altında toplanır. Daha sonra buradan örnek toplama kabına geçen katı maddelerin konsantrasyonu daha yüksek olacaktır. Sonuç Elde edilen tüm verilerde; vakum pompası verileri, manuel numunedekilerden her zaman daha yüksek olmuştur. Peristaltik pompa ile toplanan numuneler; sürekli ve daha net olarak manuel olarak alınan örneklerin sonuçlarıyla daha yakın sonuçlar vermektedir. Peristaltik pompa numunelerinin verileri ile manuel olarak alınan numunelerin verileri arasmda o/o 5-6 oranında fark vardır. Vakum pompası numunelerindeki sonuçlar ile manuel olarak toplanmış mımunelerin sonuçları arasında ise o/o 50'ye varan farklar vardır. Bu test, peristaltik pompa kullanılarak alınan numunelerin doğruluk ve tutarlılığını gösterir. Mevcut peristaltik pompa ile çalışan numune alma cihazı, doğruluk ve tekrarlanabilirliği geliştirmeye devam eden yeni teknoloji ve teknikleri kullanır. Böylece numuneler doğrudan deşarj akışını temsil eder. Kaynaklar (The National Environmental Journal; Mart/Nisan 1996, ©Adams Trade Press, Atlanta, GA) ■
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=