proie tanıtımı muoyunun üzerinde durduğu en önemli konulardan birisidir. Konunun önemi, plastiklerin geri dönüşümü ve enerji üretmek amacıyla değerlendirilmesi konularındaki araştırma ve geliştirme çalışmalarına hız kazandırmıştır. Gelişmiş ülkelerde atık plastiklerin geri kazanımı için atık yakma tesisleri kurulmuştur. Bu sayede hem atıklar ortadan kaldırılmakta hem de elektrik enerjisi üretilmektedir. Bir diğer alternatif ise, atık plastiklerin kırılarak ya da peletlenerek gerekli boyu ta ve şekle getirildikten sonra alternatif yakıt olarak kullanılmasıdır. Çimento endüstrisi atık yönetimine uygun çözümler getirme yönünde önemli bir potansiyele sahiptir. Isıl değer taşıyan atıkların çimento fabrikalarında alternatif yakıt olarak kullanılmak suretiyle bertaraf edilmesi gelişmiş ülkelerde yaygın bir yöntemdir. AB ülkelerindeki bazı fabrikalarda alternatif yakıt kullanım oranı % 60-70 seviyelerine ulaşmıştır. Atıkların bertaraf edilmesi ve çimento endüstrisi gibi birçok sanayide tekrar kullanılabilir hale getirilmesi, çevre açısından en uygun yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Atıklardan enerji geri kazanımı, Türkiye'nin Kyoto Protokolü'nü imzalaması halinde, CO2 emisyonlarının azaltılması açısından ela önemli avantaj getirecektir. Atıktan türetilen yakıt olan "Refuse-Derivecl Fuel (RDF)"; evsel ya ela endüstriyel katı atıktan, geri kazanılabilen malzemelerin (plastik, cam, metal vs.) ayrıştırılmasından sonra geriye kalan yanabilir geri dönüşümsüz malzemeden elde edilen alternatif bir tür katı yakıttır. Yüksek kalorifik değere sahip bu yakıt çimento fabrikalarında, enerji üretim tesislerinde yakıt olarak kullanılmaktadır. RDF teknolojisi genellikle oldukça büyük kentsel katı atık (MSW) tesislerinde uygulanabilir. RDF'nin kalorifik değeri 17MJ/kg'clır. Kalorifik değerinin yüksek olması yakıt karakteristiğinde bulunan plastik, kağıt, mukavva gibi bileşenlerden kaynaklanır. Ayrıca biyokütle değeri yüksektir. [16]RDF'nin yine gazlaştuma veya piroliz tesislerinde ele kullanılma olanağı vardır. [20] Ancak RDF ~ SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ• SAYI 14 düşük sıcaklıklarda yakılırsa tehlikeli gazlar yayabilir. Bu nedenle halkın bu yakıtı diğer evsel yakıtlar gibi kullanması önlenmelidir. (21] İstanbul'da RDF Teknolojisi Uygulamaları RDF teknolojisinin Türkiye'de uygulanabilirliğinin araştırılması için İSTAÇ, AKÇANSA ve TÜBİTAK MAM tarafından ortak bir proje yürütülmektedir. Avrupa'nın çeşitli şehirlerinde bu amaca yönelik tesisler mevcuttur. Ancak, Türkiye çöpünün karakterizasyonu Avrupa ülkelerinden farklı olduğu için bu tesislerin aynen kurulması halinde olumlu sonuç alınamayabileceği düşünülmektedir. Projenin amacı, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kompost ve Geri Kazanım Tesisi ayırma ünitesinde, ayrılan ve geri dönüştürülemeyen (mevcut sistemde depolama alanlarına gönderilen atıklar) atıklardan RDF üretilmesi ve bu malzemenin çimento fırınlarında ek yakıt olarak (fosil yakıtlar yerine) kullanılması prosesinin araştırılmasıdır. Kompost tesislerinde maliyet oluşturan bu etkenlerin Ar-Ge desteğiyle ürün haline dönüştürülmesi maksadıyla, Kemerburgaz Kompost Tesisi'ne, "RDFTesisi" kurulacaktır. Bu tesis Türkiye'cle ilk defa gerçekleştirilecek olup kurulacak diğer kompost tesisleri için bir model oluşturacaktır. Proje kapsamında üretilen RDF malzeme endüstriyel boyutta bir çimento fırınında ek yakıt olarak kullanılacak ürün ve emisyonlar üzerindeki etkileri araştırılacak ve mevcut sistemde kullanılan yakıtlarla kıyaslaması yapılacaktır. Mevcut Durum İstanbul Büyükşehir Belediyesi iktisadi teşebbüsü olan İSTAÇ A.Ş. tarafından işletilen Kemerburgaz Kompost ve Geri Kazanım Tesisi'ncle günde 700 ton katı atık işlenerek bir yönüyle çöpler bertaraf edilirken diğer yönüyle üreticilerinin kurtulmak istedikleri bu atıklardan yeni bir ekonomik değer üretilmekte ve 200 ton kompost elde edilmektedir. Tesise gelen katı atıklar içerisindeki kaba malzemelerin ayrıştırılmasından sonra eleklere verilerek 80 mm altı organik kabuğu kabul edilen malzeme, fermantasyon ünitesine kompostlaştırma amacıyla gönderilir. 80 mm üzeri kalan malzeme ise geri kazanım ünitesine gönderilmektedir. Eleklerden gelen 80 mm üzeri katı atık geri kazanım bantlarına alınarak içerisindeki plastik, metal, kağıt ve bunların türevi malzemeler ayıklanır ve preslenerek ekonomiye kazandırılmaktadır. Ayırma ünitesinde ayrılan bu geri dönüşümlü atıkların dışında kalan atıklar (plastik atıklar, çocuk bezleri, tahta parçaları, kağıt atıklar, tekstil atıkları, organik vb.) 2000 m2'lik alanda biriktirilerek, düzenli depolama alanlarına gönderilmektedir. Günlük yaklaşık 300 tonu bulan atıklar, yüksek miktarlarda nakliye bedelleri ile taşınmakta, depolama alanlarında yoğun işletme ve hacim yükü oluşturmaktadır. Deneysel Çalışmalar Proje kapsamında öncelikle ortaya çıkacak ürün olan RDF malzemenin içeriğini belirlemek amacıyla ayıklama ünitesinden çıkan yaklaşık 300 ton/gün atıktan belirli oranlarda temsil edici mımuneler alınarak karakterizasyon, nem, kalorifik değer analizleri yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar Tablo 1 ve 2'de verilmiştir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=