su taşımak zorunda kalınabilir. Analiz sonuçlarının doğru olabilmesi için öncelikle su örneğinin alınmasında bazı hususlara dikkat edilmelidir. Su Örneği Alınması ve Laboratuvara Sevki: 1. Elinizde hiç kullanılmamış 1-2 litrelik bir şişe varsa bu şişeye su örneğini koyabilirsiniz. Böyle bir şişe yoksa 1,5 litrelik bir "şişe suyu" satın alın, içindeki suyu kullanın veya boşaltın, bu şişeye su örneğini dolelurab ilirsiniz. 2. Su örneği şişesini en az iki kez örneği alınacak su ile çalkalayın ve boşaltın. Bu şekilde örnek şişesinde daha önce bulunan su damlacıklarından veya tozlardan şişeyi arındırmış olursunuz. 3. Su örneğini mümkün olduğu kadar suyun ilk çıkış noktasından alın. Depoda veya bir hortumda beklemiş sudan alınan örnekler yanlış analiz değerleri verebilir. Bir boru veya hortum ucundan su örneği almak gerektiğinde en az üç dakika suyu akıtın, daha sonra örnek alın. 4. Mümkün olduğunca su örneğini kendiniz alın. Bir başkasına verdiğiniz bu önemli işi o ela bir başkasına devredebilir. Sonunda, "dışarıya ayıp olmasın" düşüncesi ile işletmedeki yumuşatılmış su şebekesinden örnek şişesi doldurulabilir. Bu bir şaka değil, bu tür olaylarla karşılaşıyoruz. 5. Örnek suyun, şişede bulunduğu zaman içinde hava ile temasını azaltmak için şişeyi, ağzına bir cm kalıncaya kadar doldurun ve kapağı derhal kapatın. Laboratuvara ulaştırılana kadar şişeyi koyu renkli bir torba içinde bulundurun ve ışık almasını engelleyin. 6. Birkaç gün beklemiş su örneklerinin analizlerinde bazı değerler yanlış çıkabilir. Mümkün olduğu kadar su örneklerini bekletmeden laboratuvara gönderin. Hafta başında örnek alınıp laboratuvara göndermek haftanın son günü örnek almaktan ~ SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ• SAYI 14 daha uygundur. Böylece su örneğinin laboratuvarda hafta sonu bekleme riski olmaz. 7. Su örneği şişesine bir kağıt yapıştırarak üzerine işletmenin adı, kuyunun adı veya numarası, örnek alınma tarihi gibi bilgileri kaydedin. Kimyasal Su Analizi Yorumu Su kimyasını çok iyi bilmeden yapılacak su analizini yorumları, yanlış su şartlandırma cihazları seçilmesine yola açabilir. Su analizi elde edildikten sonra suyu ve su iyileştirme cihazlarını iyi bilen, güvenilir bir uzmana danışmak en doğru ve en ekonomik yöntemdir. Fikir vermek amacı ile su analizinde görülen bazı değerleri burada kısaca açıklayacağız. Toplam Çözünmüş Madde: Halk dilinde "Eriyik Macide"; İngilizce TDS (Total Dissolvecl Solicls); suda çözünmüş halele bulunan minerallerin miktarıdır, mg/lt veya ppm (milyonclaki miktar) birimleri ile ölçülür. İletkenlik: Su içindeki çözünmüş minerallerin doğurduğu elektrik iletkenliğini gösteren bu değere "Konclüktivite" ele elenir. İçinde çözünmüş mineral olmayan, yani saf su elektrik geçirmez ve iletkenliği ölçülemez. İletkenlik değeri MikroSiemens/cm (microS/cm) birimi ile ölçülür. pH Değeri: Kuyu sularında pH değerinin 6,5 ile 8,5 arasında olması normal sayılır. Oysa buhar kazanı içinde 9-11 gibi yüksek pH değerleri istenir. pH değerinin "Logaritmik" bir sayı olduğunu hatırlatalım; pH 5 değerindeki su, pH 6 değerindeki suya kıyasla 10 kez daha asicliktir. Sertlik: Kalsiyum ve Magnezyum mineralleri sudaki sertliği oluşturan minerallerdir ve (evler dahil) hiçbir proseste istenmezler. Su içindeki sodyum miktarı çok yüksek değilse, "Reçineli Su Yumuşatma" cihazları ile sertlik kolayca giderilir. Klorür: Sofra tuzunun (NaCI) yarısı olan (Cl) iyonunun yüksek olması, paslanmaz çelik malzeme için çok önemlidir. Asitlere ve oksiclasyona çok dayanıklı olan 304 ve 316 kalite paslanmaz çelik malzemeler, sudaki klorür iyonunun tesiri ile çok hızlı olarak korozyona uğrarlar; borular ve ısı eşanjörleri delinir ve proses çok zarar görür. Su sıcaklığı arttıkça klorür'ün zararı çoğalır. Klorürün giderimi ancak "Ters Ozmos Sistemi" ile olabilir. Silikat Değeri: Silikat değerinin yüksek olması durumunda buhar kazanında blöfler çoğaltılır. Yüksek silikat kazan cidarlarında ve borularında cama benzer sert tabakalar oluşturur ve ısı geçişini engelleyerek kazanın verimini düşürür. Tekstil boyahanelerinde silikatın özellikle bobin boyamalarda prosese çok zarar verdiğini gördük. Silikatın giderimi ters ozmos sistemi ile mümkündür. Amonyak (NH4) ve Nitrit (NO2) içme ve kullanma sularında istenmez. Gene bir azotlu bileşik olan Nitrat (NO3), yönetmeliklerde 50 mg/lt seviyeye kadar müsaade edilir. Alkalinite: Suyun pH derecesine göre varlıkları azalıp çoğalan OH, CO3 ve HCO3 iyonları 300 mg/lt sınırını geçtikten sonra buhar kazanlarına, tekstil boya prosesine ve birçok prosese zarar verebilir. Demir ve Mangan: Suyun tadını en çok bozan minerallerdir. Bunların değerlerinin 0,5 mg/lt'clen yüksek olması buhar kazanlarına, reçineli ve mambranlı su hazırlama sistemlerine ve prosese ele zararlı olduğundan işletmelerde istenmeyen minerallerdir. Hassas Konular Yazımızın maksadı "Kimyasal Su Analizi"nin tüm değerleri hakkında bilgi vermek değil, bu analizin "Su" için önemine dikkat çekmektir. Bu nedenle yazımızda çok hassas konulardaki su değerlerine yer vermedik. Örneğin, "İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yö-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=