Su ve Çevre Teknolojileri Dergisi 35. Sayı (Kasım-Aralık 2010)

Makale "Her bir arıtma tesisinin kendine özgü biyolojik işletim parametrelerinin olduğu ve problemin kontrol edilemez duruma gelmeden önce belirlenerek gerekli önlemler için araştırma ve çalışma yapmaları önerilmektedir." gını, katı-sıvı ayırımının olup olamayacağını belirlemektedir. Pek çok filamentli türü bilinmekle birlikte ülkemizde özellikle Gorclonia spp. (Nocarclia spp.) ve Microthrix parvicella türleri hem kabarma hem ele köpük oluşturmaları bakımından öne çıkmaktadırlar. Bu türlerin birlikte bulunma durumlarında ise problem çok daha ciddi olarak gündeme gelmektedir. Bazı türler ise çok daha fazla sayılara ulaşmasına rağmen katı-sıvı ayırımında bu türlere kıyasla daha iyi sonuçlar verebilmektedirler. Bu durumda Jenkins'in ve Eikelboom'un filamentli mikroorganizma sayısı ve kabarma problemi ilişkili sınıflandırma için verdikleri değerleri fazlasıyla aştıkları halele çökelme problemi yaratmamaktadırlar (Jenkins, vcl., 1993; Eikelboom 1977). Örneğin düz filamentli, oldukça iri sayılan Nostocoicla limicola II türü, flok başına düşen sayısı 20'leri geçse dahi çökelme özelliği gösterebilmektedir. Ancak bu sayılara Gordonia spp. ve M. parvicella gibi türler ulaştığında çökelme problemi ciddi olarak yaşanmaktadır (Övez ve Orhon 2005). Bu türlerin tek tek oluşturduğu problemler ciddi olsa ela, birden fazla türün birlikte olduğu sis64 Su ve Çevre Teknolojileri • Kasım - Aralık/ 2010 teınlercle daha ciddi, önlenmesi ve iyileştirilmesi daha zor durumlar olmaktadır. Bu bildiride biyolojik aktif çamur sistemlerinde sıklıkla görülen ve fazlaca önlem alınmayan çamur kabarması ve köpük problemi gündeme getirilmek istenmiş ve uzun yıllar arıtma sistemlerinden alınan örneklerin incelenmesi ve kabarma ve köpük problemi oluşan arıtma sistemlerinin problemleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada mikrobiyolojik açıdan incelenen arıtma sistemlerinin aktif çamur yapıları, filamentli mikroorganizma durumları ve çökelme özellikleri ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu bildiri ile aynca arıtma tesisi tasarımı yapan, inşaa eden ve işleten sorumlu mühendis, araştırmacı, operatör, teknik eleman ve yasal sorumluların konuya dikkatleri çekilmek istenmiştir. Her bir arıtma tesisinin kendine özgü biyolojik i~letim parametrelerinin okluğu ve problemin kontrol edilemez duruma gelmeden önce belirlenerek gerekli önlemler için araştırma ve çalışma yapmaları önerilmektedir. Bu bildiride sunulan analiz sonuçları yaklaşık 12 yıl gibi bir zaman aralığı içerisinde incelenen ve araştırılan çeşitli evsel ve endüstriyel arıtma tesislerinden, özellikle kabarma ve köpük probleminin oluştuğu veya oluşmaya başlamadan az zaman önceki durumlarında alınan örneklere veya laboratuvar ortamında sürdürülen araştırmalarda kullanılan reaktörlerden alınan örneklere dayanmaktadır. İncelenen atıksu arıtma tesisleri İstanbul ve civarında evsel atıksu arıtan tesisler ile yine İstanbul ve Aclapazarı'ncla bulunan çeşitli tekstil, deri, deterjan ve şampuan, gıda endüstrilerine ait bulunmaktadır. Örneklemelere, genelde haftada 2 defa olmak üzere ve sistemin genel performans durumunun yerinde yapılması şeklinde yürütülmesiyle 2-3 haftalık sürelerde devam edilmiştir. Bu örnekler arıtma sistemlerinin havalandırma havuzlarından alınmış, aynca arıtma sisteminde sistemin genel durumu, köpük yapısı, rengi ve hacmi incelenmiştir. Alınan örneklerin laboratuvarda mikroskobik incelemeleri genelde 3 preperat hazırlanması ile yapılmıştır. Bunlardan ilki orijinal numunenin canlı olarak genelde 10'luk ve 20'lik objektiflerle (100 ve 200 büyütme altında) yapılan genel görüntüsünü, ökaıyotik rnikroorgan izmaların (protozoa, rotifer, nematocl gibi) durumunu, flok yapısını ve filarnentli mikroorganizmaların görüntüsünü almak için kullanılmıştır. Canlı muayenelerde, mikroskobun aydınlık saha ve faz kontrast sistemlerinden faydalanılmıştır. İkinci preparata Gram boyama, üçüncü preparata ise Neisser boyama metodu uygulanmıştır. Preparatların boyanmasından sonra mikroskopta aydınlık saha altında (4X, 10X, 20X, 40X, ve l00X'lik objektifler kullanılmak üzere) inceleme ve görüntüleme sistemi ile mikrofotoğrafların alınması çalışması yapılmıştır. Bu çalışmalarda kullanılan mikroskop, Olympus BX60 model araştırma mikroskobu olup, sistem bir İkegami görüntüleme sistemi ve Spot analiz programı ile desteklenmiştir. Bu inceleme ve analizlerden elde edilen sonuçlar ve resimler literatürde verilen (Jenkins vcl., 1993 ve Eikelboom, 1977) mikroorganizmalar ile karşılaştırılmış ve ta-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=