V1 THD 6 Aylık Değişim 12 THD 6 Aylık Değişimi 9.000 ~----------------, 'tJ 6.000 ~ .,- 3.000 30.000 ~ 20.000 ... 10.000 O'-------------------' 11.11.2007-29-04-2008 Şekil 2: L1 Fazı gerilim harmoniği değişimi. 11 THD6Aylık Değişim 50.000 40.000 ~ 30.000 .. 20.000 10.000 o 11.11.2007-29.04.2008 Şekil 3: L1 Fazı akım harmoniği değişimi. olmaktadır. Enerji kalitesizliğindeki sapmalarda zaman kaydı da olduğundan, bu sayede işletmelerdeki üretim kayıpları ve zararların nedenleri yaklaşık olarak tespit edilmektedir. Ölçümün yapıldığı tekstil fabrikasında sürekli bir enerji kalitesizlik sorunu olan harmoniklerin değişimi de izlenmiştir. Söz konusu fabrika yerel dağıtıın şebekesine bağlı olup, işletmede kurulu bir otoprodüktör tesisi bulunmamaktadır. Normal olarak % 4 ile % 7 arasında değişen gerilim harmoniği toplam bozulma değeri sürekli olarak gözlenmiştir. İşletmede değişik zamanlarda aıtma ve azalmalar meydana gelmekte ve bunda devreye giren dokuma tezgahlan ile klimaların etkisi büyük oranda olmaktadır. Şekil 2'de L1 fazındaki gerilim harmoniği % THD değişimi altı aylık süre için verilmiştir. İşletmedeki tezgahlarda motor sürücülerinin bulunması ve ayrıca klima tesislerinin çektiği akım harmonikleri tesiste ortalama olarak % 10 ile % 40 48 Su ve Çevre Teknolojileri • Sayı 26 • Mayıs-Haziran 11.11.2007-39.G4.2008 Şekil 4: LZ Fazı akım harmoniği değişimi. 13 THD 6 Aylık Değişimi 40.000 30.000 ~ 20.000 10.000 o 11.11.2007-29.04.2008 Şekil 5: L3 Fazı akım harmoniği değişimi. arasında sürekli değişen bir akım harmoniği ortaya çıkarmaktadır. Bu değerler yürürlükteki yönetmelikteki değerleri zorlamakta ve çoğu zaman aşırı harmonik akımı değerleri ile karşılaşılmaktadır. Ll, L2 ve L3 fazı için akım harmoniği değişimleri sırasıyla Şekil 3, 4 ve 5'te verilmiştir. Bu eğrilerden her fazdaki % THD değişiminin birbirine çok yakın olduğu yani dengeli bir durum olduğu aynca görülmektedir. Enerji Kalitesizliğinin Maliyeti Yukarıda özellikleri belirtilen tekstil endüstrisindeki enerji kalitesizliğinin altı ay boyunca oluşturduğu maddi kayıpları tespit etmek amacıyla enerji analizörü yardımıyla oluşan bozukluklar gün, saat ve her bir faz başına ayn ayn kayıt edilmiştir. İlgili olaylar meydana geldiğinde fabrikadaki teknik ekip işletmede oluşan duruşları ve arızaları kayıt altına almışlardır. Kaç üretim makinesinin durduğu, kaçının arızalandığı, arızanın içeriği ve süresi ile üretimdeki hatalar kayıt altına alınmıştır. Bu kayıtlar kullanılarak işletmenin üretim bölümlerindeki makinelerin devreye alınması sürecindeki üretim kayıpları planlama bölümüyle birlikte hesaplanmıştır. Bakım-onarım bölümünde de arızalanmış elektronik kaıt, sürücü gibi donanımların tamir ya da yeniden tedarik etme maliyetleri hesaplanmış, aynca bu arızalardan dolayı duruş ve üretim kayıpları zararları da planlama bölümü tarafından hesaplanmıştır. Tablo l'de altı aylık süre boyunca kabul edilebilir gerilim değerinden sapmalar görülmektedir. Tablodaki ilk sütunda bu sapmanın süresi, diğer sütunlarda ise sırasıyla her bir fazın geriliminin % olarak aldığı değer beliıtilmiştir. Şekil 6'da ise çok sayıda oluşan geçici aşırı gerilimlerden yalnızca bir tanesi görülmektedir. Birkaç kart yanması dışında geçici aşırı gerilimler tesiste büyük maddi zarar oluşturmamıştır.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=