Feridun Koçylijlt Fen Bilimleri Enstitüsü/ Sakarya Üniversitesi Ertan Yanıkoijlu Mehmet Bayrak Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Sakarya üniversitesi A. Serdar Yılmaz Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Kahramanmaraş Sütçü imam Üniversitesi Endüstriyel tesislerde modern yükler ve kontrol cihazları yaygınlaşmaya başladığından, elektrik güç sistemlerinde enerji kalitesi sorunu önemli bir konu haline gelmiştir. Kendi elektrik enerjisi üretim birimi olmayıp enerjisini şebekeden alan bazı endüstriyel tesisler, enerji kesintilerinde veya enerji kalitesizliğinde önemli miktarda maddi kayba uğramaktadır. Bu çalışmada bir tekstil endüstrisinde enerji kalitesizliğinden dolayı oluşan ekonomik kayıplar araştırılmıştır. Bu amaçla tesiste altı ay süreyle enerji kalitesi ölçümleri sürekli olarak kaydedilmiştir. Aynı zamanda, tesisteki bütün birimlerde oluşan zararlar, üretim kayıpları ve hatalı üretimler de kayıt altına alınmıştır. Enerji kalitesizliğinin oluştuğu zamanlar ile endüstrideki üretim ve diğer kayıplar karşılaştırılmıştır. Enerji kalitesizliğinin (özellikle kısa süreli gerilim düşmelerinin) tekstil endüstrisinde büyük maddi zararlara yol açtığı tespit edilmiştir. 46 Su ve Çevre Teknolojileri • Sayı 26 • Mayıs-Haziran Bir Tekstil Endüstrisinde Enerji Kalitesi Ölçümleri ve Enerji Kalitesizliğinin Tesise Maliyeti Yeni dünya ekonomik düzeninde, günümüz ifadesiyle küresel ekonomide işletmelerin var oluş şaıtları oldukça ağırlaşmıştır. Uzak Doğu'nun hızlı bir büyüme ile birlikte üretim merkezi haline dönüşmesi, sanayi işletmelerinin kar oranlarını oldukça aşağıya çekmiştir. İki haneli hatta üç haneli sayılarla ifade edilen kar yüzdeleri, oluşan arz fazlası ve yoğun rekabet ile tek haneli rakamlara inmiştir. Gerek pazardaki daralma gerek ise karlılıktaki bu düşüşler sanayi işletmelerini maliyetlerini çok iyi yönetmek zorunda bırakmıştır. Firmalar maliyetlerini yönetmek için nitelikli insan kaynaklarına yöneldikleri gibi bir diğer ana unsur olan kaliteli eneıii teminine de artık dikkat etmektedirler. Enerjinin kalitesizliğinden oluşan her üretim kaybı, verimsizlik dolayısıyla maliyetlerin yükselmesi olarak şirketlerin gelir tabloları ve bilançolarına yansımaktadır[l-4]. Bununla birlikte bu yoğun küresel rekabet ortamında enerji kesintisinden dolayı ya ela enerji kalitesizliği problemlerinden dolayı arızalanan bir makinenin üretemediği ürünlerin müşteri veya müşterilere gönderilememesinin cezai sonuçları hatta müşteri veya müşterilerin kaybedilmesiyle sonuçlanabilecek olumsuzluklar, günümüz işletmelerinin dayanamayacağı sonuçlardır. Müşteri odaklı işletmelerde bu nedenlerden dolayı elektı·ik enerjisi de dahil olmak üzere kaynakların kaliteli olmasına ve bunların kalitesinin arttırılmasına dikkat edilmektedir. Bu çalışmada bir tekstil endüstrisinde enerji kalitesi ölçümleri !ON 7650 güç izleme ve analiz cihazı ile ölçülmüş, enerji kalitesizliği EN 50160 standardına göre belirlenmiş ve bu kalitesizliğin tesiste meydana getirdiği zararlar hesaplanmıştır. Tesisin Tanıtımı 2500 kYA, 34,5/0,4-0,231 kV'luk bir transformatör ile beslenen tekstil fabrikasında ana dağıtım panosundan 4 adet dokuma salonuna çıkış yapılmakta ve buralardaki dağıtım panoları üzerinden bu dokuma makineleri ve ilgili salonların klimaları beslenmektedir. Ölçüm yapılan tekstil fabrikası; dokuma hazırlık, dokuma ve apre bölümlerinden oluşmaktadır. Dokuma hazırlıkta 3 adet çözgü makinesi, dokuma bölümünde 100 adet dokuma tezgahı ve apre bölümünde de 2 adet ram makinesi bulunmaktadır. Ayrıca dokuma salonlarının ve dokuma hazırlık bölümlerinin çalışma ortamının sağlanması için klima santralleri bulunmaktadır. Dokuma bölümünde adından da anlaşılacağı üzere çeşitli kumaşların dokuması yapılmaktadır. Fabrikada 140 cm ve 300 cm enindeki çeşitli dokuma tezgahları ile döşemelik, perdelik ve yatak örtülük kumaş üretimleri yapılmaktadır. Dokuma tezgahları yüksek teknolojili, tam elektronik kontrollü (kendi içinde 12 farklı gerilimle çalışır) olup, gerilim düşmeleri, yükselmeleri ve aşırı akıma karşı korumaları bulunmaktadır. Bu korumaların devreye girmesi, duruşla sonlanmakta bu da üretim dolayısıyla maddi kayba neden ol-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=