gazların içinde yüksek oranda nem, yapışkan, yanıcı ve parlayıcı maddeler bulunan tesislerde kullanılması kaçınılmazdır. WESP kullanılması gereken sanayi kuruluşları; tekstil fabrikaları, şeker, gıda, kağıt sanayi, metalurjik (döküm ve hadde tesisleri) üretim fabrikaları, kok fırınları, çöp yakma ve tehlikeli madde bertaraf tesisleri, kükürtlü bileşikler ve asit üretim tesisleri vb olarak sıralanabilir. WESP Çalışma Prensibi Elektrostatik filtre, atık gaz (baca gazı) içindeki parçacıkları eksi elektrik yükleyerek toplama yüzeyleri üzerinde biriktiren baca gazı temizleme sistemleridir. Parçacıklar yüksek elektrik gerilim ortamında (Corona) geçerken eksi yükle yüklenirler. Ters yüklü toplayıcı yüzeylere doğru çekilirler. Gaz akışının ortasında yer alan elektrotlar 20.000 volt ve daha fazla yüksek voltaj ile yüklüdürler. Bu yüksek voltaj elektriki alan oluşmasını sağlar ve bu alanın gücüyle parçacıklar toplama yüzeylerine doğru itilirler. WESP'lerde toplayıcı yüzeyler sürekli ya da aralıklı olarak su spreyi ile yıkanırlar. Toplayıcı yüzeyden su ile birlikte aşağı akan parçacıklar, altta toplama havuzundan doğal akışla tesis kanalizasyon sistemine bağlanırlar. Bu tesislerde genellikle su arıtma ünitesi bulunmaktadır. Yüksek voltaj elektrotları en az 2.5 mm kalınlığında tel veya daha kalın özel çubuklardan imal edilirler. Bu elektrotlar birbirine paralel yerleşmiş boruların tam eksenlerinden geçerler. Borular yuvarlak, kare veya altıgen kesitte yapılabilir. Kare veya altıgen kesitli boruların kullanıldığı ESP'ler, yuvarlak borulu olanlara göre daha az yer kaplarlar. Borular (toplama yüzeyleri) kullanılan voltaj büyüklüğüne göre 70-300 mm çapında ve boylan 1000-4000 mm arasında kullanılmaktadır. Yüksek voltaj elektrotları yukarıda bir çelik taşıcıya bağlanır ve boruların (tutucu yüzey) tam merkezinden aşağıya doğru sarkıtılırlar. Elektrotlar gaz akışından etkilenmemek için üstten ve alttan sağlam bir taşıyıcı yapıya bağlanırlar. Elektrotların bağlandığı bu taşıyıcı yapılar kontrolsüz elektrik atlamasını önleyecek mesafededir. Modern tasarımlarda (Şekil-1) elektrot çubukları üzerine belirli aralıklarla keskin uçlu yıldız plakalar eklenir; bu plakalar gaz içindeki parçacıkların kolaylıkla iyonize olmasını sağlarlar. WESP'lerdeki güç üniteleri 220 volt - 380 volt, endüstriyel alternatif akımları 20.000-100.000 volt arasında doğru akıma çevirirler. Elektrotlara uygulanan bu yüksek voltajın oluşturduğu Corona içinden geçen gazın ayrışmasını sağlayarak elektriki alan yaratırlar. Elektrotlar genellikle (-) kutup yüklenir. Bunun sebebi (-) yüklü coronaların atlama noktasına ulaşmadan önce daha yüksek voltaja kolaylıkla ulaşabilir olmalarıdır. Corona içinde oluşan iyonlar elektrik alanı çizgilerini izleyerek ( +) yüklü toplayıcı boru yüzeylerine doğru hareketlenirler. Elektrot ve boru birleşimiyle oluşan iyonlaştırma bölgesi baca gazının mutlaka geçeceği ve işleme tabi Plan Kesiti Toplayıcı Yüzey \ o o o o o o o o o o o ~ o o o o Toplayıcı Borular V .. .. Yuksek Gerılım I/ Elektrodları KeskinUçlu İyonlaştırma Plakaları Kuvvetcliorona oluşturan keskinuçlar Şekil 1 Kare kesitli WESP çalışma prensibi(4) olacağı bir bölgedir. WESP çalışması için ön yıkama, buharlama ve üst yıkama için sürekli su kaynağına ihtiyaçları vardır. Doyum noktasına ulaşıncaya kadar bu su sirhıle edilir. Kullanılan tesiste, edinilecek çalışma raporlarına uygun olarak, suyun kirliliği, içine katılması gereken asit oranını düzenleyici katkı maddeleri, suyun günlük değiştirme oranları belirlenir. WESP Kullanımının Avantajları • Çok düşük basınç kaybına sebep olurlar. 13mmSS'dan daha az. Bu nedenle temizleme enerji maliyetleri ve işletme maliyetleri düşüktür. • 10 bar basınç altında, vakum ortamında da çalışabilirler. • Çok yüksek baca gazı debilerinde kullanılırlar. • Kesintili veya sürekli yıkama sayesinde toplama yüzeylerinde atık birikmesi çok az olur. • Elektrik direnci yüksek olan malzemeler bile yoğun nemli ortam nedeniyle başarıyla tutulabilirler. • Aşırı nem sayesinde yanma riski yok elenecek kadar azdır. • Gaz içindeki kirleticileri yoğuşturarak, geri toplar ve arıtma üniteleri yoluyla geri kazanılmasını sağlar • Tehlikeli madde içeren atık gazların temizlenmesi ve şartlandırılmış şekilde çevreye verilmesini sağlayan en verimli ekipmanlarclır. En önemli dezavantajı ilk yatırım maliyetinin yüksek olmasıdır. WESP'lerin Tutabileceği Kirleticiler PM 10 (10 pm elen daha küçük olan parçacıklar), tehlikeli gazlar, SOx içeren atık gazlar, parlayıcı ve patlayıcı maddeler içeren gazlar. Bu konuyu gelecek sayılarda örnek projelerle daha detaylı tanıtmaya çalışacağız. • Su ve Çevre Teknolojileri • Sayı 26 • Mayıs-Haziran 45
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=