49 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 07 / 2026 KONUK YAZAR B. PH DEĞERININ DÜŞÜRÜLMESI GEREKEN DURUMLAR R.O. membranlarının işletme ömrünü uzatabilmek amacıyla, alkalin karaktere sahip ham suların pH değeri genellikle hidroklorik asit (HCl) veya sülfürik asit (H2SO4) dozajı ile düşürülür. Bu uygulamanın temel gerekçeleri aşağıda sıralanmıştır: 1. Bikarbonat Dengelemesi Suda yüksek konsantrasyonda bulunan bikarbonat (HCO3) iyonları, yüksek pH seviyelerinde kalsiyum iyonları ile birleşerek kalsiyum karbonat kabuklaşmasına yol açar. pH değerinin düşürülmesiyle birlikte kimyasal denge karbondioksit yönüne kayar; bu da bikarbonat bazlı mineral çökelmelerini azaltarak membran yüzeyinin temiz kalmasını sağlar. Ancak çökelme eğilimi azaldığı için sistemin bikarbonat iyonlarını geri çevirme (giderim) verimi de bir miktar düşecektir. Tasarım mühendislerinin görevi, son kullanıcının spesifik talepleri doğrultusunda bu dengeyi kurarak optimum işletme noktasını (Langelier Doygunluk Endeksi - LSI) belirlemektir. 2. Kireç Kaynaklı Membran Tıkanmaları (Scaling) Kalsiyum karbonat (CaCO3) ve magnezyum karbonat MgCO3 bileşikleri, eğer su yumuşatma sistemleri ile alınmadıysa, doğru bir antiskalant dozajı ile kontrol edilmiyorsa veya membran kimyasal yıkamaları (CIP) periyodik olarak yapılmıyorsa membranlarda geri dönüşümsüz tıkanmalara yol açar. Bu kireçlenme reaksiyonunu engellemek adına ham su pH değeri 7'nin altına (asidik bölgeye) çekilir. Böylece kireç yapıcı tuzların sudaki çözünürlük limitleri artırılır ve kristalleşme önlenir. 3. Sülfat Bazlı Diğer Bileşiklerin Çökelmesi Suda çözünmüş halde bulunan kalsiyum sülfat (CaSO4), baryum sülfat (BaSO4) ve stronsiyum sülfat (SrSO4) gibi bileşikler, tıkanma mekanizması açısından bikarbonat ile benzerlik gösterir ve yüksek pH değerlerinde kristalleşerek çökerler. Düşük pH'lı su, kimyasal olarak "aç su" (agresif su) olarak tanımlanır. Çözme kapasitesi yüksek olan bu asidik su, sülfat tuzlarını bünyesinde çözünmüş halde tutarak membran yüzeyinde katı fazda birikmelerini engeller. Buna karşın, bahsi geçen sülfat bileşikleri sularda kireç (CaCO3) kadar yüksek konsantrasyonlarda bulunmadığından, rutin su analiz raporlarında genellikle göz ardı edilir. Bu durum, mühendislerin ham su projeksiyonunu tam olarak doğru yapmasını ve simülasyon programlarında gerçekçi çıktılar almasını zorlaştıran önemli bir teknik eksikliktir. n Şekil 4. pH'a bağlı olarak çözünmüş organik karbon (DOC) konsantrasyonundaki değişim
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=