KONUK YAZAR 46 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 07 / 2026 R.O. ÖNCESI PH DEĞERI NE OLMALIDIR? Bir ters osmoz (R.O.) sistemine girmeden önce ham suyun pH değeri kaç olmalıdır? sorusuna kesin ve tek bir yanıt vermek mümkün değildir. Çünkü ham suyun karakteristik özellikleri ve R.O. çıkışında hedeflenen ürün suyu parametreleri doğrultusunda, giriş suyunun pH değeri optimize edilmelidir. Bu makalede, R.O. prosesi öncesinde ham su pH'ının hangi durumlarda artırılması veya azaltılması gerektiği teknik gerekçeleriyle ele alınacaktır. A. PH DEĞERININ ARTIRILMASI GEREKEN DURUMLAR 1. Çıkış Suyu pH Değerinin Yüksek Tutulması Talebi Bilindiği üzere R.O. membranları, yüksek işletme basıncı altında ham suyun pH değerini yaklaşık 2-3 birim düşürmektedir. Son kullanıcının 4-6 pH aralığında asidik bir ürün suyu talep etmediği durumlarda, R.O. sonrasına pH artırıcı ek bir filtrasyon sistemi kurmak yerine, giriş suyuna sodyum hidroksit (NaOH) dozajı yapılabilir. Ham suyun pH seviyesinin yükseltilmesi, çıkış pH'ını da doğru orantılı olarak artırır. Bu stabilizasyon işlemi R.O. sonrasında da gerçekleştirilebilir; ancak post-dozaj, ürün suyunun iletkenlik (TDS) değerini yükseltmektedir. Ürün suyu iletkenliğinin korunması istendiğinde, pH ayarının R.O. öncesinde yapılması teknik bir avantaj sağlar. Bu yöntemin temel avantajı; R.O. çıkışında dolomit veya corosex gibi pH yükseltici filtrasyon sistemlerine duyulan ihtiyacı ortadan kaldırması ve ürün suyu kalitesini korumasıdır. Yöntemin dezavantajlarına ise ilerleyen maddelerde değinilecektir. 2. Yüksek Silika (SiO2) Giderimi Silisyum dioksit veya silika (SiO2), silisyum içeren kayaların doğal yollarla parçalanması sonucu suya kuvars formunda karışan, çözünürlüğü oldukça kısıtlı bir bileşiktir. Endüstriyel ve evsel kullanım sularında istenmeyen bu bileşik, litrede 70-80 mg/L üzerindeki konsantrasyonlarda membranlar için ciddi bir tıkanma (fouling) riski oluşturur. Sudaki toplam silika; reaktif ve reaktif olmayan silikaların toplamından meydana gelir. R.O. sistemleri için bertarafı daha kolay olan form, reaktif silikadır Si(OH)4. Nötr pH seviyelerinde reaktif silikanın sudaki çözünürlüğü oldukça düşüktür. pH değeri 8,5'e çıkarıldığında sudaki reaktif silikanın yalnızca %10'u iyonize formda çözünürken, pH değeri 10'a ulaştığında bu çözünürlük oranı %50'ye kadar yükselir. Şekil 1'de de görüldüğü üzere, pH değeri arttıkça silikanın sudaki çözünürlüğü logaritmik olarak artış göstermektedir. Silika asidik bir oksit karakterinde olduğundan, alkalin (bazik) ortamlarda çözünürlüğü maksimum seviyeye İHSAN İNAN HSC Arıtım Ege Bölge Müdürü Çevre Yüksek Mühendisi Şekil 1. Farklı sıcaklıklarda amorf silikanın pH'a karşı çözünürlüğü (Ayral, 2005)
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=