48 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 06 / 2026 ÇEVİRİ yıllık evsel su ihtiyacına eşdeğer. Şili'deki Salar de Atacama'da, lityum madenciliği tek başına bölgesel su kullanımının %65'ine kadarını oluşturuyor; bu durum tarım ve evsel ihtiyaçlarla rekabeti yoğunlaştırıyor ve yeraltı sularının dramatik bir şekilde tükenmesine yol açıyor. 1990 ile 2015 yılları arasında, tuzlu su kuyularının bulunduğu bölgelerde yeraltı su seviyesi dokuz metreye kadar düştü. Bolivya'nın Uyuni bölgesindeki lityum madenciliği, toplulukların ekonomik ve besleyici temel gıda maddesi olan kinoa yetiştirmesini giderek zorlaştırıyor. Küresel olarak, kritik mineral rezervlerinin yaklaşık altıda biri (%16) yüksek su kıtlığı yaşanan bölgelerde bulunurken, enerji geçişi için gerekli minerallerin %54'ü yerli halkların topraklarında veya yakınlarında yer almaktadır. Çevresel hasar, su tüketiminin çok ötesine uzanıyor. Çıkarılması zor nadir toprak minerallerinin her bir tonu için yaklaşık 2.000 ton zehirli atık üretiliyor. 2024 yılında, küresel nadir toprak üretimi tahmini 707 milyon metrik ton zehirli atık üretti; bu da yaklaşık 59 milyon çöp kamyonunu doldurmaya yetecek kadar atık anlamına geliyor bu kamyon sayısı, ekvatoru 13 kez çevreleyecek bir kuyruk oluşturabilir. 21. YÜZYILIN PETROLÜ Paris Anlaşması, insan faaliyetlerinin karbon yoğunluğunu azaltmak için kritik minerallerin çıkarılmasına aciliyet kazandırıyor. Ancak bu yeni bir 'paradoks' yaratıyor: küresel iklim hedeflerine ulaşmak, 2040 yılına kadar lityum talebinde dokuz kat, kobalt ve nikel talebinde ise iki kat artış gerektirecektir. Stockholm Su Ödülü'nün 2026 yılı sahibi olarak yakın zamanda seçilen Prof. Madani , “Etkin kontrol mekanizmaları olmadan, gezegeni korumak için tasarlanan hedefler, iklim değişikliğine en az katkıda bulunan topluluklarda su, sağlık ve adaletsizlik krizlerini hızlandırabilir” diyor. “Dünya daha temiz bir enerji geleceği inşa etmek için acele ediyor ve biz de bu aciliyeti destekliyoruz. Ancak araştırmamız, bu geçişi sağlayan madencilik faaliyetlerinin içme suyunu kirlettiğini, tarımsal geçim kaynaklarını yok ettiğini ve dünyanın en savunmasız topluluklarından bazı-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=