KONUK YAZAR 49 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 04 / 2026 Göl ve Yüzey Buharlaşması: Geriye kalan küçük bir kısım (9.000 km³), göl, nehir ve rezervuarlardan buharlaşarak atmosfere döner. 1. DÜNYANIN SU BÜTÇESİ • Dünyanın su varlığı yaklaşık 1.4 milyar km³’dür.1 • Tüm bu suyun ise sadece 35 milyon km³’ü yani %2.5’i ise tatlı sudan oluşur2. • Diğer taraftan tatlı suyun tamamı canlılar için elverişli koşullarda değildir2. • Tatlı suyun % 68.9’u (24 milyon km³) kutup bölgelerinde buz, dağlık bölgelerde buzul ve kalıcı kar olarak donmuş halde2. • % 30.8’i ( 8 km³) yer altında (toprak nemi. bataklık suyu. akifer yatakları) yer altı suyuolarak yer altında2. • %0.3 (105.000 km³)’ü tatlı su gölleri ve nehirlerde bulunur2. • Ekosistemler ve insanlar için ulaşılabilir olan tatlı su miktarı ise tüm bu tatlı suyun %1’inden azı yani sadece 0.01’i’dir2. SON DAMLA: MAVI ÇÖLÜN ANATOMISI Burası mavi gezegen ancak bu renk, hayat veren suyun değil, ulaşılmaz tuzlu bir kütlenin rengi. Toplam 1,4 milyar km³'lük su varlığına rağmen, gördüğünüz bu pastanın devasa dilimi (%97,5), okyanuslar adı verilen devasa tuzlu hapishaneleri temsil ediyor; teknolojik olarak arıtılmadıkça insanlığa yasaklanmış, acı ve faydasız bir bolluk. Hayatta kalma mücadelesinin verildiği asıl alan ise bu pastanın küçücük ucudur: Yalnızca %2,5'lik Tatlı Su payı. Ve bu payın kendisi de bir illüzyondur. Ancak tablo daha da vahimdir: Canlılar ve ekosistemler için kolayca ulaşılabilir tatlı su miktarı, mevcut tatlı suyun %1'inden bile azdır. Başka bir deyişle, gezegendeki toplam suyun sadece %0,01'ine tekabül etmektedir. Dünya, bu rezervin büyük kısmını donduruculara (buzullara) ve kilitli kasalara (derin yeraltı sularına) hapsetmiştir. Bize kalan, yüzeydeki o titrek, neredeyse görünmez %0,01 miktarı. Her bir damlası savaşın sebebi, her bir gölü bir ticaret karakolu... Altta verilen grafik, coğrafya dersi materyali değil, varoluşsal bir envanterdir. Size suyun dağılımını değil, insanlığın neden sürekli olarak o son kalan, küçücük "yüzey suyu" damlası için savaştığını gösteriyor. Unutmayın: Gezegenimiz suyla dolu olabilir, ama içilebilir su artık bir lüks, bir ayrıcalık, bir kıtlıktır. Kaynakların bu denli sınırlı olması, küresel çapta milyarlarca insanın içme, sanitasyon ve temizlik gibi temel ihtiyaçları için yeterli suya erişimden yoksun kalmasına yol açmaktadır. SUYA ERIŞEMEYEN İNSAN SAYILARI (GÜNCEL VERILER) Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNICEF'in ortak izleme programı (JMP) verilerine göre, dünya genelindeki tablo şöyledir: 1 Shiklomanov I. A.. World Water Resources: Modern Assessment and Outlook for the 21st Century. 1999. (Summary of World Water Resources at the Beginning of the 21st Century. prepared in the framework of the IHP UNESCO). Federal Service of Russia for Hydrometeorology & Environment Monitoring. State Hydrological Institute. St. Petersburg. 2 Gleick P. H. (ed.), Water in Crisis: A Guide to the World’s Freshwater Resources, 1993. Oxford University Press, New York.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=