28 SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • 04 / 2026 KONUK YAZAR yağmur suyu akışında hem hacim hem de kirletici yük artışı meydana gelmektedir. Craig Campbell ve Michael Ogden’ın Constructed Wetlands in the Sustainable Landscape kitabından alıntıyla: “…in many cases the first flush of stormwater in an urban area may have a level of contamination much higher than normally present in sewage…” (…birçok durumda, kentsel alanlardaki yağmur suyunun ilk akışı (first flush), normalde kanalizasyon suyunda bulunan kirletici seviyesinden çok daha yüksek bir kirlilik düzeyine sahip olabilir…) DWA standartları, bu yönde bilimsel temelli çözümler sunar. DWA-M 153, belediyeler, planlamacılar ve atık su idareleri için basitleştirilmiş bir değerlendirme prosedürü önerir. YÖNTEM DWA-M 153 yöntemi, üç ana bileşeni bir araya getirir: • Hava kaynaklı kirlenme (Tablo A.2) • Yüzey kökenli kirlenme (Tablo A.3) • Alıcı ortamın koruma ihtiyacı (Tablo A.1a/b) Toplam kirlenme yükü B, alıcı koruma puanı G ile karşılaştırılır. B > G durumunda arıtma zorunludur ve deşarj değeri E = B × D ≤ G sağlanmalıdır. Standart, “near-natural (doğaya yakın-yarı doğal)” yaklaşımı benimser: infiltrasyon, tutma ve kontrollü yavaş deşarj önceliklidir. Uygulama alanı çatılar ve trafik yüzeyleriyle sınırlıdır; tehlikeli madde içeren endüstriyel alanlar hariç tutulmuştur. 2020 düzeltmesiyle yüzey sularına deşarj DWA-A 102’ye yönlendirilmiş olsa da Tablo A.3 ve infiltrasyon kuralları geçerliliğini korur. Toplam kirlenme yükü B şu formülle belirlenir: B = ∑ fı (Airi + Fi) Burada: • fi : alan oranı • Airi : hava kirlenme puanı (Tablo A.2) • Fi : yüzey kirlenme puanı (Tablo A.3) Elde edilen B, alıcı ortam puanı G ile kıyaslanır. Arıtma etkinliği Tablo A.4 serisindeki transit değerleri D ile belirlenir. Standartın en kritik unsuru Ek A Tablo A.3’tür: “Assessment points of runoff depending on the area of origin - Kaynaklandığı alana bağlı olarak yağmur suyu akışının değerlendirme puanları”. Bu tablo “surface contamination classes - yüzey kaynaklı kirlenme sınıfları” olarak bilinir ve yüzeyleri üç gruba ayırır. Notlar: • Bakır, çinko veya kurşun içeren çatılar genellikle F6 olarak sınıflandırılır. • F1–F3 için toprak geçişi (Tablo A.4a) genellikle yeterlidir (D ≈ 0,10–0,15). • F4–F7 için sedimentasyon/filtre sistemleri (Tablo A.4b–c) zorunludur (D ≈ 0,15–0,30). • Endüstriyel yükleme alanları ayrıca değerlendirilir. Uygulama Örnekleri 1. Almanya Örneği (DWA-M 153E Annex C.2 – Karstik Bölge Konut Gelişim Alanı) • Toplam yakalama alanı A_c = 0,85 ha, diferansiyel Kirlenme Düzeyi (Hava Kaynaklı Yükler) Hava Kirliliği Seviyesi Örnekler / Alan Türleri Tip Puan (Airi) Düşük Düşük trafik yoğunluğu (< 5.000 araç/ gün) Küçük yerleşim alanları, düşük trafikli kentsel bölgeler Hava1 1 Orta Orta trafik yoğunluğu (5.000–15.000 araç/gün) Orta büyüklükteki kentsel alanlar, orta trafikli yollar Hava2 2 Yüksek Yüksek trafik yoğunluğu (> 15.000 araç/gün) Yoğun trafikli kentsel alanlar, büyük yollar Hava3 4 Yüksek Düzenli evsel yakıt kullanımı (odun, kömür vb.) Evsel ısınmada katı yakıt yaygın olan bölgeler Hava4 8 Yüksek Ticaret/sanayi etkisi altında toz emisyonu Sanayi ve ticaret bölgeleri, tozlu proses alanları - 8 Tablo 2: DWA-M 153 Tablo A.2 – Havadan Etkilenme Değerlendirme Puanları (Airi) Not: Kentsel yağmur suyu değerlendirmelerinde genellikle global puan kullanılır; Gebze gibi sanayi yoğun bölgelerde Airi = 2 veya daha yüksek seçilebilir.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=