COŞKUN MANÇUHAN cmancuhan@konukisi.com Arjantin Buenos Aires'de Evsel Çöpler için ''Sıfır Atık'' Çözümleri ■ Nora Goldstein 27 Haziran 2008, www.jgpress.com 005 yılı sonlarında, Buenos Aires şehir meclisi beklenmeyen bir kanunu kabul etti. "Evsel Katı Atıkların Entegre Yönetimi" isimli bu kanun tam anlamıyla "Sıfır Atık" mantığına dayanıyordu. Kanunda varılmak istenen hedefler ve dönüm noktaları belirlenirken, düzenli depolama sahalarına gönderilen (MSW) evsel katı atıkların azaltılarak sıfıra indirilmesi hedefleniyordu. Çöp yakmaya alternatif çözümler için küresel işbirliği kuruluşu (GAIA'nınYo Buenos Aires'deki Latin Amerika ofisinden Cecilia Ailen; "Konulan ilk hedefin 2010 yılına kadar düzenli depolama sahalarına gönderilen evsel atıkların % 30 oranında azaltılması" olduğunu belirtiyor. Bu hedefe ulaşılmasından sonra rakam 2012'de % 50'ye, 2017'ye kadar da % 75'e düşürülecek. 2020'de ise geri dönüşüm değeri olan atıklarla kompost üretiminde kullanılabilecek atıkların düzenli depolamaya gönderilmesi tamamen yasaklanıyor! Söz konusu kanunda 2004 yılındaki 1,5 milyon ton/yıl olan evsel atık miktarı baz alınmış. Buenos Aires şehrine ve çevresindeki şehirlere hizmet veren 3 düzenli depolama sahasından ikisinin kapatılması kararı, söz konusu Sıfır Atık Kanunu 'nun politik destek bulmasına da yardımcı oldu. Buenos Aires şehir yönetimi ile bölge eyalet hükümetince ortak kurulan CE- ~ SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • SAYI 21 AMSE2<\ 30 yıldır bölgenin evsel atık sistemini yönetiyor. Kuruluş aynı zamanda günde sadece şehir merkezinden gelen 5.000 ton evsel atığın kabul edildiği düzenli depolama sahasının da sahibi. Bölgede evsel atık depolama işleri büyük oranda özelleştirilmiş durumda. Buenos Aires şehir yönetimi tarafından yönetilen toplama alanı dışında kalan 5 bölgede, atık toplama işleri yüklenici kuruluşlar tarafından yürütülüyor. Çöp Toplayıcı Kültürü Kurumsallaşmış çöp toplama sistemi aslında, bağımsız çöp toplayıcıların üst yapısı olarak gelişmiştir. Arjantin'de 2001 yılındaki ekonomik kriz sırasında bağımsız çöp toplayıcıların sayısı çok fazla artmış ancak, krizin geçmesinin ardından 10.000 kişiye kadar düştüğü tahmin ediliyor. Zaman zaman tüm aile fertlerinin birlikte, kaldırımlara bırakılmış çöpleri ayrıştırarak topladıkları görülüyor. Başta ambalaj atıkları, kağıt ve metalleri toplayan bu kişiler, elle çekilen tekerlekli arabalara monte edilmiş, çadır bezinden yapılma büyük çuvalları kullanıyarlar. İşletmeler ve dükkan sahipleri de ambalaj malzemeleri ve kağıtları ayırarak yasal toplama hakkını kazanmış bu çöp toplayıcılarına yardımcı oluyorlar. Genellikle şehrin uzak mahallelerinde yaşayan çöp toplayıcıları taşıma arabaları ile birlikte özel trenlerle şehre geliyorlar. (Yazarın Notu: Zamanla çöp toplayıcılara engel olmak için bu trenler seferden kaldırılmıştır!) Bu şekilde çöp toplayıcılarının Buenos Aires'te toplam 5.000 ton/gün çöpün % 13'ünü geri kazandırdıkları tahmin edilmektedir. Toplayıcılar, topladıkları malzemeleri aracılara, aracılar da geri dönüşüm işlemi yapan firmalara satıyorlar. Çöp toplayıcıların büyük çoğunluğu bağımsız çalışırken, Buenos Aires'te bazı çöp toplayıcılar 10 adet kooperatif altında birleşmişlerdir. Sıfır Atık Kanunu'nun uygulamasında bu kooperatiflerin kurulacak Geri Dönüşüm Merkezleri'ni çalıştırması öngörülüyor. Kanunda, çöp toplayıcıların bu uygulama öncesinde var olduğu ve bu insanların çöpün özelliklerini, geri dönüşüm konusunu bildikleri gerçeği ka-
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=