oluştuğunda metali okside eder. Bu olayı "metalin tabiatta bulunduğu şekle dönüşmesi" şeklinde yonımlayanlar da vardır. Örneğin, demir borular oksitlenip pas meydana getirirler ve bu pas, demirin tabiatta bulunduğu demir oksit şekilleridir, yani FeO, Fe2O3 ve Fe3O4 . 2. Asit Korozyonu: Suyun pH derecesi nötr olan 7,0 değerinin altında ise, su "asit" özelliği taşır ve metalleri çözer. pH derecesi ne kadar düşük ise korozyon o derece hızlı olur. 3. "AçSu"yun Korozyonu: Tabiatı gereği "Su", bazı maddelere açtır ve bu maddelere doyasıya kadar metalleri çözer. Su kimyası ile ilgilenenler "Doymuş Su" veya "Doymamış Su" olarak suyun Kalsiyum Karbonat'a (CaCO3) doyumundan söz ederler. Bazı kitaplarda "doymuş" kelimesi yerine ithal kelime olan "Satüre" ve doyum kelimesi yerine "Satürasyon" kelimesine rastlayabilirsiniz. Su örneğinin analizi laboratuvarda yapılıp suyun pH değeri, alkalinite değeri ve suyun sertliği saptandıktan sonra suyun korozif olup olmadığı anlaşılır. Bu iş için hazırlanmış olan bir çizelge sayesinde suyun özel bir değeri olan "Doyum noktasındaki pH değeri" (Satürasyon pH değeri), yani "pHs" bulunur. Bu değer bulunduktan sonra suyun hangi sıcaklıklarda korozif olduğu anlaşılır. Bu konudaki geniş yazımız Su ve Çevre Teknolojileri Dergisi'nin Eylül 2007 sayısında yayınlandı: "Su Ne Zaman Korozif, Ne Zaman Kireç Yapıcıdır?" 4. Yüksek Çözünmüş Madde Korozyonu (Galvanik Korozyon): Lise kimya derslerini hatırlayalım. Kimya derslerinde öğrendiğimiz gibi, bir kap içine konan bakır ve kalay çubuklarına kablo ve ampul bağladığımızda, su içinde bulunan birbirinden farklı iki metal arasında bir elektrik akımı oluşur ve ampulü yakar. Su içinde bulunan, H2O molekülü dışındaki çözünmüş maddeler suyun elektrik iletkenliğini arttırırlar ve "iletkenlik değeri yükseldikçe Galvanik Korozyon miktarı da yükselir". Örneğin, bir su tesisatında bulunan sarı vanalar ile galvaniz- ~ SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ • SAYI 21 li boru arasında elektrik akımı oluşur. Suyun iletkenliği yüksekse kısa zamanda borularda Galvanik Korozyon başlar. Su iletkenliğinin çok yüksek olduğu durumlarda, yalnızca demir borular ile yapılmış su sisteminde, boruların değişik noktaları arasında dahi Galvanik Korozyon oluşur. Bu yazının başında anlattığımız korozyon olayı da Galvanik Korozyon için güzel bir örnektir. 5. Korozyonu Artırıcı Diğer Unsurlar: - Suyun sıcaklığı korozyonu artırır. Bilindiği gibi su sıcaklığı arttıkça kimyasal reaksiyon hızları artar. Korozyon olayı da biraz kimyasal bir olay olduğundan su sıcaklığının her 8 °C artışı için korozyon hızı iki katına çıkar. - Klorür (Cı-) ve Sülfat (SO4-2) iyonlarının çok olması korozyonu çok etkiler. Su içinde bulunan çözünmüş maddelerin hepsi iletkenliği artırır, fakat cı- ve SO4 -ı iyonlarının korozyonu artırıcı ayrı bir özelliği vardır. Özellikle c1-iyonunun miktarının yüksek olması sonucunda, sıcak sularda 316 kalitede paslanmaz çelikte dahi korozyon oluşur. - Suda çözünmüş karbondioksit (CO2 ) suyun pH derecesini düşürür. Örneğin, buhar kondens borularının korozyonuna sebep kondens içine karışan ve kondens suyunun pH derecesini düşüren CO2 gazıdır. Buhar kazanı besi suyunda Alkalinite (HCO3- iyonu) miktarı yüksekse, bunun kazan içinde oluşturduğu CO2 gazı buhar ile beraber hareket eder. Kondens oluştuğunda CO2 gazı kondens içinde çözünür ve oluşan düşük pH derecesi sonucunda kondens boruları delinir. Korozyon her işletmenin az veya çok yaşadığı bir olaydır Borulu ısı eşanjöründe korozyon İşletmelerde bulunan ve "Su" konulan ile ilgilenen teknik kişilerin, bizim yazılarımız ile yetinmeyip "Metal Korozyomı" konularında kendilerini eğitmelerini öneririz. Bizim yararlandığımız kitapların üçüne ait bilgiler aşağıdadır. Küçük ve orta boy işletmelerde bizlerin ve su kimyasalı satan kuruluşların ele aldığı "Korozyon" konusu, petro-kimya ve gemi inşa gibi sektörlerde "Korozyon Mühendisleri" tarafından incelenir ve çözümlenir. Korozyon konusu özel bir mühendislik dalını destekleyecek kadar derin bir konudur. Korozyon ile mücadele Kullanılan suyun özellikleri, pH, alkalinite, sertlik, iletkenlik gibi çok önemli değerler; suyun kullanım yeri, suyun temas ettiği yüzeylerin sıcaklıkları ve suyun sıcaklığı, suyun hava ile temas etme durumu, suyun basıncı gibi birçok değişken Metal Korozyonu mücadelesinde etkendir. Bu nedenle, işleticilerin işletme şartlarını çok iyi tetkik etmeleri, kendi araştırmaları ve kendi yaptıkları bazı tecrübeler sonucunda en uygun korozyon mücadele yöntemine ulaşmaları doğru olur. Referanslar: • The NALCOWater Handbook • Water Treatment Fundamentals, WQA (www.wqa.org) • Basic Chemistry for Water and Wastewater Operators - AWWA yayını (www.awwa.org).
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=