ENİS BURKUT enis@burkut.com.tr "Suda Metal Korozyonu" her işletmede yaşanan çok genel bir sorundur. "Korozyon"; çok karmaşık bir elektro-kimyasal olaydır ve suya değen metallerin bazı şartlar altında formül değiştirmesine veya çözünerek yer değiştirmesine denir. I] ge'de bulunan bir sanayi kuruluşu, su soğutma sistemindeki boruların delindiğinden şikayetçiydi. İşletmenin teknik müdürü bizi işletmeye davet etti ve sorunlarını anlattı. Su soğutma kulesi ile soğutulacak sistem arasında bulunan su devridaim boruları delik-deşik olmuş. Önce boru fabrikasına müracaat edip boruların kalitesinden şikayet etmişler. Boru fabrikası yetkilileri borudan örnek almışlar ve üniversite laboratuvarlarında testler yapılmış. Test sonuçlarında demir boruların standartlara uygun olarak imal edildiğine ait üniversite rapor vermiş. Daha sonra, su kimyasalları satan bir şirkete müracaat etmişler. İyi bir kimyasal şirketine denk gelmemişler ki, soğutma suyuna katılan birçok kimyasala rağmen boruların delinmeleri devam etmiş. Sonunda bu işletme bizi ele davet etti ve ziyarete gittik. İşletme teknik müdürü ve yardımcıları hararetle dertlerini ve o güne kadar başlarına gelenleri anlattıktan sonra biz kendilerine şu soruyu sorduk: "Soğutma suyunuzun iletkenliği nedir?" İşletme yetkilileri bu soruyu ilk kez duymuşlardı. Maalesef, bizden önce bu sorunu çözmeye gelenler bu soruyu hiç sormamışlar. Bu sebeple sorumuza cevap alamadık. Derhal gidip soğutma suyundan bir örnek aldık, işletmecilerin gözü önünde suyun iletkenliğini ölçtük. İletkenliğin 18000 mikroS/cm oldu- ~ SU VE ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ• SAYI 21 ğunu hayretle gördük. İnanamadık, bir daha ölçtük: 18000 mikroS/cm. İşletmenin teknik yetkililerine önce iletkenliğin anlamını anlattık, 18000 mikroS/cm değerinin soğutma suyu için neden yüksek olduğunu ve "ElektroKorozyon"un, diğer adı ile "Galvanik Korozyon" un nasıl oluştuğunu anlattık. Soğutma suyunun iletkenliğinin düşük değerlerde (maks. 3000 microS/cm.) tutulması ile elektro-korozyonun oluşmayacağı konusunda işleticileri ikna ettik. İletkenlik birimini hatırlatalım: İletkenlik suyun elektrik iletme yeteneğidir; ölçü birimi mikroSiemens /cm (veya kısaltılmış olarak mikroS/cm veya µS/cm). İletkenlik miktarını daha iyi anlayabilmek için şu örneği verebiliriz: 1000 kg çok saf su içinde 0,1 kg sofra tuzu (NaCI) koyup çözünmesini sağlarsak, bu suda çözünmüş madde miktarı 100 mg/litre olur ve bu suyun iletkenlik değeri 212 µS/cm olur. Baraj sularının iletkenliği 500 - 1000 µS/cm gibi düşük değerlerdeyken, Akdeniz suyunun iletkenliği yaklaşt.k 58000 µS/cm'dir. Diğer bir korozyon örneğine değinelim: Ege'de deniz kenarına kurulmuş olan bir turistik tesis, işletmenin gerektirdiği su miktarını kuyulardan temin edemeyince, deniz suyundan iyi su üreten bir ters ozmoz cihazı satın almış. Bu cihaz ile elde edilen su turistik tesis için yeterli kalitedeymiş. Tesiste ters ozmoz suyu kullanılmaya başladıktan bir süre sonra musluklardan sarı renkte sular akmaya başlamış. Bize müracaat eden tesiste yaptığımız incelemede musluklardan akan suyun içinde demir pası bulunduğunu gözlemledik. İletkenliği 500-600 µS/cm civarında ve sertliği çok düşük olan bu iyi su galvanizli boruların galvaniz kaplamalarını çözmüş ve şimdi de galvaniz kaplama altındaki demir boruyu çözüyordu, yani halk dili ile boruyu yiyordu. Bu turistik tesisin teknik sorumluları bu sorunun çözümü için bizi davet ettiklerinde çok geç kalınmıştı. İşletmede kullanılan ters ozmoz suyunun iletkenlik ve pH değerleri normal olmasına rağmen, su sertliğinin 2 Fransız civarında olması nedeni ile su "Doymamış" veya "Aç" tabir edilen durumdaydı. Bu nedenle "Aç Su" metalleri çözüyordu (eritiyordu). Bu turistik işletmeye iki çözüm önerdik: 1. Demir boruların tamamını sentetik borular ile değiştirmek. 2. Ters ozmoz suyu içine kimyasallar vererek suyun korozif olmasını önlemek. Çapraşık bir şekilde ve aynı anda birçok sebep ile meydana gelen "Metal Korozyon"unun dört şekilde oluştuğunu anlatmak mümkün: 1. Metal Oksidasyonu: Suda bulunan çözünmüş oksijen gazı bazı şartlar
RkJQdWJsaXNoZXIy MTcyMTY=